Whatsappgesprekken

Gesprek tussen Halsema en Grapperhaus openbaar: ‘Je zet me in de kou’

Femke Halsema tijdens de demonstratie op de Dam, maandag. Ze was zelf ook tijdelijk aanwezig en meldde minister Grapperhaus dat het te druk was. Beeld ANP

De gesprekken tussen Femke Halsema, burgemeester van Amsterdam, en minister van justitie Ferd Grapperhaus tijdens en na de demonstratie op de Dam maandag zijn op aandringen van de Tweede Kamer openbaar gemaakt. 

In de uitwerking van de gesprekken staat dat Halsema zich ‘in de kou gezet’ voelde door Gapperhaus, omdat ze geen steun kreeg van de minister toen ze zich later op de avond moest verdedigen tegen massale kritiek.

Op de Dam kwamen maandag vijfduizend mensen bijeen om te demonstreren tegen racisme in de VS. Daarbij werd geen afstand gehouden, wat leidde tot veel verbazing. Halsema werd de kop van Jut, terwijl ze juist steun zocht bij Grapperhaus. De conversatie tussen Halsema en Grapperhaus liep voornamelijk via WhatsApp, zo blijkt. De conversatie is op verzoek van de Tweede Kamer openbaar gemaakt, zie onder voor een integrale weergave ervan. 

Halsema, de linkse burgemeester onder een rechts vergrootglas, informeerde Grapperhaus om 17.02 uur over de situatie op de Dam, waar veel meer mensen naar het protest waren gekomen dan verwacht: “Ha Ferd, de demonstratie op de dam trekt veel meer mensen dan door de organisatie geraamd. Er staan er nu al bijna 1000 en (lang) niet iedereen houdt 1,5 meter afstand. Wij voeren wel crowd controlemaatregelen uit bij de toegang tot de dam maar gaan de demonstratie niet op die grond ontbinden. Daarvoor zijn de emoties te groot en wij willen dat het vriendelijk verloopt en politie niet (behalve als het uit de hand loopt) tegenover demonstranten komt te staan. Mensen zijn ook zelf verantwoordelijk. Dat je het weet. Femke”

Grapperhaus antwoordde in eerste instantie instemmend: “Ha Femke Geheel met je eens.Na afloop maar evalueren mbt dit soort organisatoren. Groet, Ferd”

Daarna verandert het gesprek. In de berichten die later op de avond volgden, sprak de burgemeester haar onvrede uit over de reactie van de minister die de demonstratie ‘echt buiten de perken’ noemde. “Je had ook gewoon de ingewikkeldheid van de situatie kunnen uitleggen ipv mij in de kou te zetten”, schreef ze onder meer.

De burgemeester wilde eerder op de avond naar buiten brengen dat niet ingrijpen in de demonstratie een beslissing was geweest van de driehoek na ruggespraak met Grapperhaus. Daarop reageerde hij: “Er is geen ruggespraak geweest over de besluitvorming rondom deze demo, dat is ook geheel jullie afweging als driehoek. Maar zoals ik eerder zei, dat jullie nu besloten hebben om niet in deze demo te gaan handhaven op 1,5 meter begrijp ik gezien mogelijke escalatie. Ik blijf wel zorg hebben over mogelijke onrust of plundering.”

Later op de avond, als Halsema zich verbaast over de draai bij Grapperhaus, komt de minister met een uitgebreid antwoord, waarin hij onder meer ingaat op de verklaring van Halsema dat ze de demonstratie door laat gaan omdat het onderwerp ‘te belangrijk’ is. “Ik zie nu achteraf dat jij op AT5 hebt verklaard dat mbt het de demonstratie niet ontbonden mocht worden vanwege het belang van het onderwerp. Daarover verschillen wij dus wezenlijk van mening. Maar die achtergrond van de beslissing is helemaal niet door jou bij mij gemeld.”

Halsema reageert. “Deze wilde je vastleggen voor de wob” (als er later naar gevraagd zou worden, zou deze tekst er in ieder geval in staan, bedoelde Halsema, red.). Je had ook gewoon de ingewikkeldheid van de situatie kunnen uitleggen ipv mij in de kou te zetten.”

Het gesprek eindigt een dag later, als er een overleg plaatsvindt. Dat gebeurt om 11.00 uur.

Hieronder volgt een integrale weergave van het contact dan de twee met elkaar hadden.

Maandag 1 juni 2020

FH (17:02): Ha Ferd, de demonstratie op de dam trekt veel meer mensen dan door de organisatie geraamd. Er staan er nu al bijna 1000 en (lang) niet iedereen houdt 1,5 meter afstand. . Wij voeren wel crowd controlemaatregelen uit bij de toegang tot de dam maar gaan de demonstratie niet op die grond ontbinden. Daarvoor zijn de emoties te groot en wij willen dat het vriendelijk verloopt en politie niet (behalve als het uit de hand loopt) tegenover demonstranten komt te staan. Mensen zijn ook zelf verantwoordelijk. Dat je het weet. Femke

17:03: uitgaand telefoongesprek (van minister van Justitie en Veiligheid (hierna: MJV) naar burgemeester van Amsterdam): onbeantwoord

MJenV (17:03):

Ha Femke

Geheel met je eens.

Na afloop maar evalueren mbt dit soort organisatoren. Groet,

Ferd

17:03: inkomend telefoongesprek (van FH naar MJV): 2 minuten en 53 seconden contactVoor een samenvatting van MJV van dit gesprek wordt verwezen naar zijn appbericht van 22:07 uur.

19:08 inkomend telefoongesprek (van FH naar MJV): Gemist

FH (19:09): Telegraaf gaat helemaal los. Ik wil naar buiten brengen dat dit een

driehoeksbeslissing is geweest met ruggespraak met jou. Femke

MJenV (19:21): Er is geen ruggespraak geweest over de besluitvorming rondom deze demo, dat is ook geheel jullie afweging als driehoek. Maar zoals ik eerder zei, dat jullie nu besloten hebben om niet in deze demo te gaan handhaven op 1,5 meter begrijp ik gezien mogelijke escalatie. Ik blijf wel zorg hebben over mogelijke onrust of plundering.

FH (19:22): Het gaat uitstekend. Men gaat uit elkaar en er is weinig noemenswaardigs gebeurd. Er is alleen ruggespraak geweest over het niet kunnen handhaven van de 1,5.

MJenV (19:22): Mooi! Komt goed. 

MJenV (19:23): De T is nu eenmaal de T.

MJenV (19:26): Die 1,5 meter niet handhaven is ooo jullie beslissing, maar zoals ik al zei: die begrijp ik wel.

FH (21:40): Wat is dit nou? 

MJenV (22:07): Femke

Ik ben verbaasd over hoe zich dit ontvouwt aan jouw kant. Om 17.02 vandaag kreeg ik een appje van jou waarin je aangaf dat er veel meer mensen dan was geraamd door de organisatie op de demonstratie afkwamen. Het waren er toen al duizend zei je. Lang niet iedereen hield zich aan de 1,5 meter. Je gaf aan niet te willen ontbinden: ‘’Daarvoor zijn de emoties te groot’' - en gaf aan te willen voorkómen dat demonstranten tegenover politie zouden komen te staan. Ik heb in een antwoordappje en in een kort telefoongesprek gezegd dat te begrijpen en dat er wel later geëvalueerd moest worden. Ik heb wel -telefonisch- mijn zorg benadrukt over mogelijke onrusten nav je bericht. Je gaf toen aan dat er busjes buiten zicht klaar stonden. Twee uur later om 19.09 appte je mij dat een vd kranten los ging en dat je naar buiten wilde brengen dat dit een driehoeksbeslissing was geweest ‘’in ruggespraak’' met mij. Ik heb direct gereageerd dat dat niet zo was.

Ik zie nu achteraf dat jij op AT5 hebt verklaard dat mbt het de demonstratie niet ontbonden mocht worden vanwege het belang van het onderwerp. Daarover verschillen wij dus wezenlijk van mening. Maar die achtergrond van de beslissing is helemaal niet door jou bij mij gemeld.

Groet Ferd

**

Foto met screenshot van correspondentie 17:02 en 17:03.

**

FH (23:43): Deze wilde je vastleggen voor de wob. Je had ook gewoon de ingewikkeldheid van de situatie kunnen uitleggen ipv mij in de kou te zetten.

FH (23:45): En ik heb niet het belang van het onderwerp verdedigd maar van demonstratievrijheid. Soms even navragen voor je op media reageert.

MJenV (23:46): Zie de weergave met citaten van jou op AT5. We spreken morgen verder. Dinsdag 2 juni 2020

FH (00:02): Ook volgtijdelijk klopt dit niet. Dit was lang nadat je mij aan de lijn had gehad. In stormen moeten we soms pal staan. En ik begrijp goed dat rechts nederland een gouden kans ziet. Maar soms moet je ook voor je lokale bestuurders gaan staan. Zo’n demonstratie vindt nu eenmaal niet plaats in wijk bij duurstede. Ik had graag gezien dat je me niet in de jou had gezet.

00:26: inkomend telefoongesprek (van FH naar MJV): Gemist

MJenV (08:41):

Ik ben nu in conf calls. Ik bel rond 10.00.

FH (08:44):

Ik probeerde je te bereiken. Ik heb de hele dag pers. En het lijkt me logisch dat jij nu duidelijk maakt dat je steun uitsprak aan de lijn van optreden en ik die steun ook nadrukkelijk heb gezocht.

Femke

10:26: uitgaand telefoongesprek (van MJV naar FH): onbeantwoord

11:00 uur: Videogesprek tussen MJV, MVWS, MBZK en burgemeester van Amsterdam

Lees ook: Hoe kon Amsterdam de signalen over de Dam-demonstratie zo verkeerd inschatten?

Plots stond de Dam vol met mensen. En dat terwijl de animo online niet bijzonder groot leek. Waar ging die oproep tot demonstreren dan viraal? 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden