Geslaagde praatfilm over seks en pijn

A Dangerous Method
Regie: David Cronenberg. Met Keira Knightley, Michael Fassbender, Viggo Mortensen en Vincent Cassel. In 21 bioscopen.

'A Dangerous Method' is een onverhulde praatfilm, waarin de pioniers van de psychoanalyse zo intens met elkaar in gesprek zijn, dat het je bijna duizelt. 'We praten een uur of twee', zegt de Zwitserse arts Carl Jung tegen Sabina Spielrein, een jonge vrouw die in 1904 kronkelend als een wild dier arriveert in de psychiatrische universiteitskliniek Burghölzli in Zürich. 'We praten een uur of twee om te kijken of we kunnen identificeren wat je dwars zit', zegt Jung. Het is het begin van de 'praat-therapie' (de 'talking cure') zoals we die tegenwoordig kennen, maar die toen nog tot de radicale therapeutische ideeën hoorde van de Oostenrijkse arts Sigmund Freud in Wenen.

Behalve op het toneelstuk 'The Talking Cure' van toneelschrijver en scenarist Christopher Hampton, baseerde de Canadese cultregisseur David Cronenberg zich op het boek 'A Most Dangerous Method' van John Kerr. Het gevaar van de methode schuilt erin dat je niet weet wat je blootlegt. Een ander risico is dat de grens tussen arts en patiënt vervaagt, iets wat door Cronenberg met de nodige fantasie wordt geïllustreerd aan de hand van de opbloeiende sadomasochistische relatie tussen Jung en Spielrein.

Het gaat over seks en pijn, iets wat eigenlijk prima past in het straatje van Cronenberg die roem verwierf met fantastische, tot nadenken stemmende films over 'body-horror', zoals zijn geruchtmakende 'Crash', over mensen die opgewonden raken van autowrakken en verminkte lichamen. De botsing tussen de mens als sociaal beschaafd wezen en zijn primaire verlangens staat ook centraal in 'A Dangerous Method', waarin Jung verkiest om bij zijn rijke vrouw te blijven, en zijn liefde voor Spielrein op te geven.

Prachtig is het contrast tussen de schoongeboende echtgenote en het modderbad dat Spielrein neemt, op het moment dat ze in behandeling is. De Russisch-joodse Spielrein ontwikkelt zich - gestimuleerd door Jung - in een paar jaar tijd zelf tot een talentvolle psychoanalytica, een mevrouw in een stralend witte jurk, aangepast en wel, maar met dezelfde onderdrukte driften als Jung, die inmiddels (het is 1912) apocalyptische dromen heeft, die in alle bloederigheid een vooruitwijzing lijken naar de Eerste Wereldoorlog.

Het is een tragische geschiedenis waarin Freud fungeert als de derde in de uiteenvallende driehoeksrelatie. Ouder en arroganter is hij, met een onverkwikkelijke intrigantenrol, gehecht aan de exclusief seksuele interpretatie van klinisch materiaal, terwijl Jung mystiek en sjamanisme niet uitsluit van zijn onderzoek. Het zijn stuk voor stuk geslaagde vertolkingen van denkende personages: Keira Knightley als de naar adem happende Spielrein, en twee van de meest viriele Europese acteurs, Michael Fassbender en Viggo Mortensen, als Jung en Freud, dwangmatig zuigend aan pijp en sigaar, kostelijk aangevuld door het spetterende libido van Vincent Cassel als psychiater Otto Gross, die zich voorgenomen heeft om niets te onderdrukken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden