Gesjoemel Volkswagen is oude en bekende truc

VS kende in 1998 al een uitstootschandaal. Heeft de milieudienst sindsdien zitten slapen?

Óf de Amerikaanse milieutoezichthouders knepen twee decennia lang moedwillig een oogje dicht. Óf ze zaten al die tijd te slapen, tot ze op 18 september vorig jaar 'diep geschokt' onthulden dat Volkswagen al sinds 2009 met zijn diesels sjoemelde. Was het vergelijkbare schandaal dat bijna twintig jaar eerder in de VS speelde uit hun geheugen gewist?

Vaststaat dat zowel milieudienst Environmental Protection Agency (EPA) als de autobouwer geen lering heeft getrokken uit de zwendel van toen. Want de geschiedenis kon zich herhalen.

In 1998 klaagde het Amerikaanse ministerie van justitie namens het EPA bijna alle grote fabrikanten van dieselmotoren in de VS aan. Ze beschuldigden de bedrijven ervan hun zware trucks uit te rusten met apparaatjes (defeat devices) die de uitkomst van de emissietests van de EPA manipuleerden. De software die de fabrikanten gebruikten, zorgde ervoor dat de vrachtauto's de inspecties van het EPA eenvoudig doorstonden. Maar eenmaal op de weg stootten ze meer dan drie keer de toegestane hoeveelheid aan giftige stikstofoxiden (NOx) uit.

Klinkt dat niet bekend in de oren? De parallellen tussen het dieselschandaal destijds en dat van Volkswagen nu zijn niet over het hoofd te zien. En slecht nieuws voor Volkswagen: in 1998 won het EPA ook.

Op 22 oktober van dat jaar kondigden ambtenaren van de regering-Clinton aan een schikking te hebben getroffen met zeven fabrikanten van dieselmotoren. Voor 1 miljard dollar kochten zij rechtszaken af die milieugroeperingen dreigden aan te spannen. Activisten wilden de vervuilende trucks zo snel mogelijk van de weg hebben.

Het was de hoogste civiele straf ooit opgelegd wegens het overtreden van de milieuwetgeving: de Clean Air Act. Honderden artikelen, in kranten als The New York Times, de Chicago Tribune en de Los Angeles Times, beschreven het gebruik van de sjoemelsoftware. Zeven motorenbouwers betaalden 83 miljoen dollar aan boetes en beloofden 110 miljoen dollar te steken in de ontwikkeling van schone brandstof en 850 miljoen dollar in de productie van nieuwe, schone motoren.

Het ging om de bedrijven Caterpillar, Cummins, Detroit Diesel Corporation, Mack Trucks, Navistar, Renault en Volvo. In tien jaar verkochten ze 1,3 miljoen trucks met manipulatieve software. Vooral in de regio rond Los Angeles, maar ook elders, waren deze vervuilers de belangrijkste oorzaak van smog, aldus het EPA.

Dankzij de schikking zou volgens de milieudienst tegen 2025 75 miljoen ton minder stikstofoxiden in de lucht komen. "Zo zetten we de standaard voor luchtkwaliteit in dit land, waardoor mensen schone en gezonde lucht kunnen inademen", zei het toenmalig hoofd van het EPA, Carol Browner, tegen de Chicago Tribune. "Geen enkel persoon of bedrijf heeft het recht deze standaard te schenden en een risico te vormen voor het Amerikaanse volk." Minister van justitie Janet Reno zei dat de schikking een les was voor toekomstige potentiële vervuilers.

Ook moesten auto- en truckbouwers sindsdien strengere tests op nieuwe motoren uitvoeren, om de uitstoot in de toekomst terug te dringen. Nieuwe regelgeving schreef voor dat de NOx-uitstoot van nieuwe voertuigen per 2004 gehalveerd moest zijn.

Het EPA en autobouwers wereldwijd waren vanaf 1998 op de hoogte van software om met de uitstoot van stikstofoxiden te sjoemelen. Bovendien wezen Europese motorenfabrikanten zoals Volvo al sinds 1994 op verschillen tussen resultaten van emissietests in Europa en de VS.

Het lijkt voor de hand te liggen dat toezichthouders sindsdien extra scherp letten op het gebruik van sjoemelsoftware. Toch lukte het Volkswagen jaren om met een oude truc de inspecties van het EPA te misleiden, klanten met 'schone' motoren te verleiden en subsidies binnen te harken voor de productie van 'energiezuinige' auto's. In de Verenigde Staten kwamen bijna 500.000 sjoemeldiesels op de weg, wereldwijd 11 miljoen.

Nu zal de VS Volkswagen extra hard willen straffen. Alleen daar al hangt de Duitse autobouwer een boete van vele miljarden dollars boven het hoofd, los van wereldwijde claims van gedupeerden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden