Gerhard Schröder haalt met charme en steun aan Kohl voorzitter SPD onderuit

BERLIJN - De kar van de SPD had vorig jaar bij de verkiezingen voor de Duitse bondsdag drie koetsiers op de bok om de wedloop met het CDU te winnen. Met de troika Scharping, Schröder en Lafontaine moest de race te winnen zijn.

Nadat bleek dat drie man de partij niet naar een zetelwinst, laat staan een meerderheid, konden brengen, gebeurt er wat voor de hand lag: twee krijgen ruzie over de te volgen koers en de derde kijkt schouderophalend toe en probeert de kar alleen te sturen. Iemand moet het toch doen.

Gerhard Schröder, minister-president van de deelstaat Nedersaksen, heeft zijn partijvoorzitter in Bonn, Rudolf Scharping, de oorlog verklaard. “Als ik zo word als Scharping wil, gaat mijn vrouw bij me weg”, en “Scharping is absoluut incompetent”, sneerde Schröder die de oorlog voert vanuit de hoge toren der zelfgenoegzaamheid. Want alleen met deze mengeling van terecht en misplaatst zelfvertrouwen kan hij Scharping verdringen van de plek die hij het meest ambieert: de stoel van de kandidaat-kanselier.

Het begon met een brief die Schröder samen met de burgemeester van Hamburg, Henning Voscherau, aan de vertegenwoordigers van de door een SPD-meerderheid geregeerde bondslanden stuurde om de belastingspolitiek van de oppositie in de Bondsdag onderuit te halen. De ideeën van Scharping en de SPD in de Bondsdag zijn weliswaar 'sociaal wenselijk' maar ze zijn 'niet te betalen', aldus Schröder en Voscherau.

Scharping kreeg een kopietje van de protestbrief. En werd zo via een omweg voorbereid op een nederlaag omdat zijn belastingpolitiek zonder de steun van de deelstaten Hamburg en Nedersaksen niets waard is: zonder deze stemmen kan hij de nieuwe belastingwet van de minister van financiën Waigel voor 1996 niet langer blokkeren.

Het is overigens niet voor het eerst en niet voor het laatst dat SPD-man Schröder de CDU-FDP-coalitie een opsteker bezorgt. Hij zei maandag dat het niet het doel van de SPD moest zijn om de Grünen te verbeteren waar het de milieupolitiek betreft, “dat lukt toch niet”. De SPD zou veel eerder de regeringspartijen moeten evenaren en voorbijstreven op het economische vlak. “Het moet toch niet zo moeilijk zijn om Rexrodt als minister van handel te verbeteren?”

Schröder geeft, in tegenstelling tot Scharping, de regering-Kohl alle krediet voor de manier waarop ze hereniging van Duitsland organiseren: “Ik ben er trots op dat er jaarlijks 150 miljard in Oost-Duitsland wordt gepompt om de economie daar op poten te helpen. En dat het niet vier maar tien jaar duurt om het eindresultaat te bereiken, zal toch niemand Duitsland kwalijk nemen? We slagen er zelfs nog in om internationaal de concurrentieslag op verschillende punten te winnen.”

Al die politieke uitspraken die Schröder maandag in Berlijn deed, waren indirect toch weer een aanval op zijn partijgenoot Scharping. Ja, zijn hele gedrag is dat - hoewel hij zei dat de strijdbijl tijdelijk begraven is. Terwijl Scharping door Duitsland toert om op de fiets of te voet (milieuverantwoord dus) de mensen voor de SPD te winnen, komt Schröder on speaking terms met de top van het Duitse bedrijfsleven. Hij zit zelfs in de Raad van Toezicht van Volkswagen.

Ook als mens zal Schröder de Duitse kiezer veel meer aanspreken. Hij is niet alleen een uitgesproken sociaal type in de omgang, hij is ook nog tegen een beperking van de maximum snelheid. En dat scoort hoog. Waarom hij daar geen milieubewustere koers vaart? “Ik probeer altijd mijn politieke opvattingen in overeenstemming te brengen met mijn persoonlijke gedrag. En ik rijd graag harder dan honderd.”

Binnen de SPD-top is weliswaar officieel bekend gemaakt dat Scharping vooralsnog unaniem als voorzitter wordt gesteund, de argumenten worden steeds minder overtuigend. En buiten Bonn durven vooraanstaande SPD-ers steeds meer hun twijfel uit te spreken over de afwezigheid van richtinggevend charisma bij Rudolf Scharping. Hoe onderkoelder zijn aanvaller, hoe luider Scharping terugschreeuwt. Dat is nooit een teken van kracht. In een poging de communicatie met de achterban te verbeteren heeft de partijvoorzitter nu op het wereldwijde computernetwerk Internet een elektronische postbus geopend. Het is de vraag of dàt aanspreekt. De aanvaller Schröder heeft duidelijk de charme om de lachers op zijn hand te krijgen en dat is al heel wat meer.

Op zijn Duitse zomerpromotietournee bezocht Scharping het afgelopen weekeinde badplaatsen aan de Oostzee. Aan het strand van Kühlungsborn kregen de journalisten een perscommuniqué: 'Rudolf is echt in een goede stemming en het vraagstuk van de leiding is opgelost'. Dat laatste is weliswaar allerminst het geval maar hij kan zo'n uitspraak doen omdat Schröder al aankondigde de strijd te banaal te vinden. Beide bedoelen dat ze zich koest houden tot de belangrijke verkiezingen in Berlijn, op 22 oktober, achter de rug zijn.

Dat de minister-president van Sleeswijk-Holstein, Heide Simonis, de ruziënde Scharping en Schröder schouderophalend vergeleek met 'twee vechtende jongetjes in de zandbak', geeft aan dat het geen verheffend debat is tussen de beide heren, maar een ordinaire machtsstrijd om het schepje en het emmertje.

Interessant is de rol van de derde koetsier, die vorig jaar ook op de bok van de verkiezingskar was geplaatst. Oskar Lafontaine laat zich opvallend weinig uit over het geruzie van zijn collega's. Integendeel, hij is de laatste tijd vooral aan het woord over alle mogelijke inhoudelijke thema's. Hij stippelt, zij het op de achtergrond, een SPD-koers uit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden