Gerhard Schröder, bondskanselier

De Duitse SPD en de Groenen hebben gisteren na nog geen drie weken onderhandelen het regeerakkoord ondertekend. De nieuwe rood-groene regering kan van start. Volgende week dinsdag zal de Bondsdag Gerhard Schröder installeren als bondskanselier. Zijn kabinet telt vijftien posten, één minder dan in het tijdperk-Kohl: de ministeries van verkeer en van bouwzaken zijn samengevoegd. De SPD bezet elf posten, de Groenen drie, één bewindsman is partijloos. Hieronder portretjes van de zeven belangrijkste ministers.

De 54-jarige Gerhard Schröder is pas de zevende naoorlogse kanselier en na Willy Brandt en Helmut Schmidt de derde van SPD-huize. Ooit was hij zo links als een looien deur, zeker toen hij voorzitter van de jongerenorganisatie Juso was. Later, als minister-president van Nedersaksen, schoof hij een stuk naar rechts op. Hij gaat nu door voor een Genosse der Bosse die op de schoot van de industriëlen kruipt, als zij maar met werkgelegenheid op de proppen komen. Dat is als bondskanselier ook zijn belangrijkste doel: verlaging van de werkloosheid.

Het bondskanselierschap heeft hij altijd begeerd, al vanaf het moment dat hij, begin jaren zeventig, lid van de Bondsdag werd. De afgelopen jaren zag Schröder tot zijn genoegen dat de ene na de andere concurrent in eigen partij afbladderde: Oskar Lafontaine en Rudolf Scharping legden het af tegen Helmut Kohl, Björn Engholm (begin jaren negentig dé ster in de SPD) moest als partijvoorzitter aftreden omdat hij gelogen had tegenover een parlementaire enquêtecommissie. Toen hij begin dit jaar overtuigend de verkiezingen in zijn deelstaat Nedersaksen won, kon'de SPD niet meer om Gerhard Schröder heen.

Joschka Fischer, buitenlandse zaken

Joschka Fischer was in 1985 de eerste deelstaat-minister van de Groenen. Hij werd in Hessen minister van milieu. De toenmalige rood-groene coalitie struikelde over de kernenergie-politiek. Dat de 50-jarige Fischer nu minister van buitenlandse zaken wordt, heeft alles te maken met traditie: de kleinste regeringspartij mag sinds jaar en dag deze post bezetten. Fischer wordt ook vice-kanselier. Hier en daar in de partij is gemompel te horen waarom de Groenen uitgerekend buitenlandse zaken hebben genomen. De partij is juist op dit terrein heftig verdeeld, en kan zich dus moeilijk profileren.

Fischer is een briljant redenaar en ging de afgelopen jaren door voor één van de beste Bondsdagleden. De scheidende bondskanselier Helmut Kohl was het altijd hartgrondig met hem oneens, maar had en heeft groot respect voor de man die ooit zijn geld verdiende als taxi-chauffeur en die betrokken was bij de oprichting van de Groenen in 1980. Fischer hoort bij de rechtervleugel van de partij. Hij heeft de bondgenoten bezworen dat de Duitse buitenlandse politiek onder zijn leiding gekenmerkt zal zijn door continuïteit en stabiliteit. En de minister is van plan te blijven joggen.

Oskar Lafontaine, financiën

De 55-jarige Oskar Lafontaine treedt in het voetspoor van de legendarische Franz Josef Strauss die ooit zei: 'Het maakt mij niet uit wie er onder mij bondskanselier is'. Gerhard Schröder is de partijvoorzitter en minister-president van Saarland (bijnaam: de Napoleon van Saarland) schatplichtig. Lafontaine heeft de SPD strak gereorganiseerd, de vleugelstrijd resoluut beëindigd en de partij rijp gemaakt voor de overwinning op de CDU.

Lafontaine kon krijgen wat hij wou. Hij heeft zijn oog laten vallen op financiën en ook nog eens een greep gedaan in de portefeuilles van collega's. Zo behoort de EU-politiek voor een belangrijk deel tot zijn competentie, reden waarom de partijloze Jost Stollmann op het laatst afzag van het ministerie van economische zaken. Lafontaine is een ouderwetse, linkse sociaal-democraat met traditionele denkbeelden. Zo wil hij meer koopkracht voor de Duitsers door de lonen te verhogen, hoewel vrijwel alle economen van naam waarschuwen dat de loonkosten in Duitsland al veel te hoog zijn.

Rudolf Scharping, defensie

Zeer tegen zijn zin heeft de 50-jarige Rudolf Scharping afscheid moeten nemen van het voorzitterschap van de SPD-fractie in de Bondsdag. Zijn grote rivaal Oskar Lafontaine, die hem drie jaar geleden tijdens een coup op het SPD-congres in Mannheim afzette als partijvoorzitter en zelf die functie in handen nam, wilde hem ook daar weg hebben en kreeg uiteindelijk zijn zin. Ook de overgrote meerderheid van de fractie betreurt het zeer dat Scharping naar het kabinet vertrekt.

Hij gaat door voor uiterst loyaal en is een samenbindend figuur. Maar hij is ook een man die gortdroge redes kan afsteken en die nauwelijks charisma heeft. Bij de Bondsdagverkiezingen van vier jaar geleden verloor hij van Helmut Kohl. In de campagne maakte hij een paar pijnlijke blunders. Zo haalde hij de begrippen netto en bruto door elkaar.

Als minister van defensie moet hij de Bundeswehr moderniseren. Scharping heeft bedongen dat minister van financiën Lafontaine hem niet met al te drastische bezuinigingen mag overvallen.

Herta Düubler-Gmelin, justitie

De 55-jarige juriste is één van de vijf vrouwen in het kabinet-Schröder. De SPD levert er vier, de Groenen één. Dat de SPD'er Düubler-Gmelin minister zou worden, stond van meet af aan vast. In alle denkbare lijstjes dook ze op.

Ze is al vanaf 1972 lid van de Bondsdag. Sindsdien heeft ze een gestage carrière gemaakt. Jarenlang was ze vice-partijvoorzitter en ook vice-fractievoorzitter. Vijf jaar geleden moest ze een teleurstelling incasseren. Düubler-Gmelin had haar zinnen gezet op het presidentschap van het Constitutionele Hof in Karlsruhe, het hoogste rechtsorgaan van Duitsland. De SPD gaf echter de voorkeur aan een andere vrouw.

Als minister van justitie moet zij de afspraken tussen SPD en Groenen over de zogeheten dubbele nationaliteit in wetten omzetten: kinderen van buitenlanders, die in Duitsland geboren zijn, krijgen ook de Duitse nationaliteit. Voorwaarde is dat één van de ouders in Duitsland geboren is of er voor zijn of haar veertiende is komen wonen.

Jürgen Trittin, milieu

De 43-jarige Jürgen Trittin, socioloog van huis uit, is een gevreesd machtspoliticus die deel uitmaakt van de linkervleugel van de Groenen (een fundi dus) en die vanwege zijn tomeloze ambitie binnen zijn partij vele vijanden heeft. Maar zijn politieke kwaliteiten zijn onbetwist. Hij is uiterst slim, een gewiekst onderhandelaar die zijn gesprekspartners altijd nét een slag voor is.

Trittin kent de nieuwe bondskanselier Gerhard Schröder zeer goed: van 1990 tot 1994 was hij minister in diens rood-groene kabinet in de deelstaat Nedersaksen. Aanvankelijk konden de twee goed met elkaar opschieten, later was de verstandhouding een stuk minder. Schröder vond zijn minister een uitgesproken drammer.

Trittin krijgt de voor de Groenen uiterst belangrijke post van milieu. In die functie moet hij bewijzen dat de afspraak met de SPD om de Duitse kerncentrales te sluiten niet zo boterzacht is als vele partijgenoten vrezen. Hij wil de komende kabinetsperiode al tot stillegging van enkele centrales overgaan.

Werner Müller, economische zaken

Formateur Gerhard Schröder moest maandag naarstig op zoek naar een nieuwe minister voor economische zaken toen zijn droomkandidaat Jost Stollmann op het laatste moment voor de eer bedankte.

Stollmann, die in de verkiezingscampagne vele controversiële uitspraken had gedaan, zag dat de beoogde minister van financiën Oskar Lafontaine met succes de post van economische zaken had uitgekleed en zei grote reserves te hebben over de afspraken in het regeerakkoord om de werkloosheid te bestrijden.

Zijn vervanger is ook partijloos. De 52-jarige Werner Müller is al jaren adviseur van Schröder op het gebied van de energie. Hij kent het klapppen van de zweep. Jarenlang zat Müller in de directie van de electriciteitsgigant Veba. De econoom en muziekwetenschapper is een pure pragmaticus.

Voor hem heeft kernenergie inhoudelijk gezien louter voordelen (schoon en goedkoop), maar hij ziet tegelijkertijd in dat de Duitse bevolking zo gekant is tegen deze vorm van energie dat het in zijn ogen geen zin heeft ermee door te gaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden