Gereformeerde bond vestigt zijn hoop op het 'eigen huis'

Van een onzer verslaggevers HUIZEN - Het hoofdbestuur van de gereformeerde bond, de rechtervleugel van de Nederlandse hervormde kerk, heeft zich unaniem en zonder enig voorbehoud geschaard achter het besluit van zijn algemeen secretaris, ir. J. van der Graaf, om uit de raad te stappen die waakt over de voortgang van het Samen op Weg-proces.

Het hoofdbestuur zal niet meewerken aan de benoeming van een opvolger voor Van der Graaf als vertegenwoordiger van de gereformeerde bond in de Samen op Weg-raad, tenzij de hervormde synode op haar eerstvolgende zitting de bonders op de een of andere wijze tegemoet komt. Het hoofdbestuur ziet daarom, meldt Van der Graaf, de synode 'zeer gespannen' tegemoet.

Door het besluit van het hoofdbestuur van de gereformeerde bond dreigt er een ernstige situatie te ontstaan voor 'Samen op Weg', het proces van de hervormde kerk, de gereformeerde kerken en de evangelisch-lutherse kerk in de richting van een grote protestantse kerk in Nederland. De gereformeerde bond omvat een kwart van de hervormde gemeenten die nu niet meer betrokken zijn bij het fusieproces waarin de rest van de hervormde kerk verwikkeld is. Een hervormde tweedeling is niet denkbeeldig.

Aanleiding voor de stap van het hoofdbestuur is het verloop van een gezamenlijke synode van de drie kerkgenootschappen begin deze maand. Bij de aanvang diende dr. J. Hoek, hervormd synodebestuurder en predikant in de gereformeerde bond, een voorstel in om SoW voorlopig te beperken tot twee kerken, de hervormde en de gereformeerde, om zo het draagvlak voor Samen op Weg in gereformeerde-bondskring te vergroten. De discussie die Hoeks voorstel opriep, werd abrupt afgebroken door een ordevoorstel van het gereformeerde synodelid dr. D. Visser uit Stiens. Op diens voorspraak verklaarde de synode Hoeks voorstel niet opportuun omdat het samengaan van de drie kerken al onomkeerbaar zou zijn. Ir. J. van der Graaf, die zich overvallen voelde door een en ander, kondigde daarop aan de SoW-raad te verlaten.

“De hobbel van de fusie is impliciet genomen. De stem van het 'laat Samen op Weg alsjeblieft federatief verdergaan en laat het bovenplaatselijk hervormd blijven' is in de kiem gesmoord”, legt hij nog eens uit. “Als de zaak doorgaat zoals ze nu door lijkt te gaan, namelijk dat er afgezien wordt van alle bovenplaatselijke hervormde structuren, komen we in een ernstige situatie terecht. Er zal dan toch iets moeten gebeuren aan al die gemeenten die op het plaatselijk vlak hervormd willen blijven. Die plaatselijke gemeenten zullen behoefte hebben aan een bovenplaatselijke accolade om te voorkomen dat ze eilandjes worden.”

Haastmodel

Hij benadrukt dat de gereformeerde bond de hervormde gemeenten die plaatselijk samen willen gaan met gereformeerden en / of lutheranen nimmer een strobreed in de weg heeft gelegd. Net zomin mag aan gereformeerde-bondsgemeenten tegen heug en meug een kerkfusie worden opgedrongen die zij nooit hebben begeerd. Het voorgevallene op de combi-synode riekt voor hem wel in die richting. Hij heeft zijn hoop nu gevestigd op het hervormde 'eigen huis', want getuige de stemverhouding bij het ordevoorstel Visser waren niet slechts bonders ontstemd over de gang van zaken. De synode zou kunnen besluiten om datgene wat er op de combi-synode gebeurd is niet voor haar rekening te nemen, denkt hij hardop. Want dat was “drie bruggen te ver” (de drie synodes die afzonderlijk nog 'ja' moeten zeggen op de Samen op Weg-kerk, red). Nu dreigt SoW volgens Van der Graaf te verworden tot “een haastmodel waar je als hervormde kerk niet zou moeten willen leven omdat je op deze manier de spanningsvelden die er altijd al in de hervormde kerk zijn geweest, opjaagt. Met alle gevolgen van dien.”

Het hervormd synodebestuur heeft sinds de combi-synode geen officieel contact - via een uitnodiging tot gesprek of schriftelijk - gezocht met de bond. Wel zijn er informeel 'signalen' over en weer afgegeven over hoe zorgelijk op het ogenblik de situatie is. Van der Graaf duidt het synodebestuur dat niet euvel. Het synodebestuur weet dat hij met zijn opstappen niet over een nacht ijs is gegaan, zegt Van der Graaf. “Het is geen kwestie meer van: laten we nog eens praten, dan kunnen we de zaak bijspijkeren. De hervormde synode is aan het woord.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden