Gered van de kogel, maar elke nacht verkracht

Marina Nemat, onder druk getrouwd met een bewaker, geeft in haar autobiografisch boek een boeiend inkijkje in een donkere kant van de Iraanse maatschappij.

Marina Nemat: Omhelsd door angst. Uit het Engels vertaald door Jorien Hakvoort en Albert Witteveen. Artemis & co, Amsterdam. ISBN 9789047200055; 320 blz. euro 19,95

Een jonge Iraanse vrouw staat voor een executiepeloton. Ze heeft geweigerd namen te noemen van schoolgenoten die net als zij eisten dat de lessen gespeend zouden zijn van politieke en religieuze toespraken. Plotseling komt een auto aanscheuren. Daar stapt een van haar bewakers uit, die haar losmaakt van de executiepaal en haar in de auto duwt. „Het is in orde. Ik doe je niets”, fluistert hij.

Zo overleeft de zestienjarige, christelijke Marina Moradi-Bakht haar arrestatie in de beginjaren van de islamitische republiek. Haar straf wordt omgezet in levenslang. Jaren later, ze woont inmiddels in Canada, schrijft ze haar ervaringen op. Dat is niet uitzonderlijk, onlangs verscheen een boekje (onder het pseudoniem Yalda: ’De langste nacht’) over het leven in een Iraanse vrouwengevangenis. Daaruit blijkt dat de gruwelijkheden die gevangenen onder de sjah ondergingen, in het niet vallen bij die onder het islamitische bewind.

Wat het boek van Marina Nemats (ze gebruikt de naam van haar echtgenoot) uitzonderlijk maakt, is dat ze een kant laat zien die weinigen kennen. Bekend is dat islamitische bewakers jonge vrouwen voor hun executie verkrachtten, omdat maagden volgens hun geloof naar het paradijs gaan. En dat zou de doodstraf teniet doen.

Marina's verhaal gaat nog verder: Ali, de bewaker die haar leven redt, is verliefd op haar en dwingt haar met hem te trouwen. Omdat hij dreigt haar ouders en haar geliefde te vervolgen, geeft ze toe. En daardoor is ze getuige van de andere kant: die van de gelovige moslims die gevangenen in de Evin-gevangenis bewaken en martelen omdat ze hen beschouwen als vijanden van de islam.

Marina heeft haar leven te danken aan tussenkomst van de geestelijk leider zelf, imam Khomeini, met wie Ali's familie bevriend is. Ali heeft hem bezworen dat ze de doodstraf niet verdient. En de levenslange straf wordt zelfs omgezet in een huisarrest als ze zich tot de islam bekeert en met hem trouwt. Ze kan bijna een normaal leven hebben in het mooie huis dat hij voor haar kocht, behalve dat ze hem haat en nacht na nacht door hem wordt verkracht.

Tegelijkertijd tekent ze een zachtaardige man, die op handen wordt gedragen door zijn familie. Het is moeilijk te begrijpen dat zo iemand gevangenen geselt. Hij geeft zelf als verklaring dat hij onder de sjah jarenlang in Evin heeft gezeten en nu wraak wil nemen op zijn beulen.

Ali blijkt terecht te zijn gekomen in een slangenkuil, waar hij een van de redelijkste is. Hij staat zelfs open voor kritiek van zijn vrouw, als een vrouw tijdens een verhoor doodgeslagen is omdat ze brutaal was. Alleen God mag beslissen over leven en dood, stelt ze. „Ik praat het geweld niet goed”, zegt hij tegen haar, „maar soms heb je geen keus.”

In Evin is een radicale garde aan de macht gekomen die iedereen die zich tegen het regime keert, of minder streng in de leer is, beschouwt als een ongelovige. En die mag je doden, in hun uitleg van de islam. Ali staat hen in de weg, en daarom wordt hij op een avond doodgeschoten.

Marina kan haar leven weer oppakken en probeert de gevangenistijd te vergeten. Maar dan overlijdt de fotografe Zahra Kazemi in Evin. Marina beseft dat het martelen al die jaren is doorgegaan. Zahra had „de politieke gevangenen van Iran een naam en een gezicht gegeven; het was nu aan mij om hun woorden te geven.”

Door een slim door elkaar vlechten van verleden en heden en haar talent als verhalenverteller, slaagt Nemat erin haar lezer tot het einde te boeien. ’Omhelsd door angst’ is bovenal een onderhoudend boek, dat interessante inzichten geeft in de Iraanse maatschappij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden