Geranium bloeit op met Pokon-behandeling van Johan Greben dans

AMSTERDAM - De anderhalf jaar geleden opgerichte dansgroep Geranium laat zich opvatten als het symptoom van een duidelijke positieverandering van klassiek getrainde balletdansers ten opzichte van hun choreografen.

Geranium is bij mijn weten de eerste kleine balletgroep die de traditionele gezagsverhoudingen in deze discipline bewust omdraait. Deze zes dansers wensen ook de door henzelf geselecteerde choreografen naar hun pijpen te laten dansen.

De zes jonge dansers weigerden zich neer te leggen bij frustraties over hun werkloosheid en via sponsoring van de Nederlandse Spoorwegen creëerden zij dus hun eigen kraam. In artistieke zin is het experimenteergehalte van Geranium beslist niet hoog, maar dat staat hun vakmatige ambities niet in de weg.

In het afgelopen CaDance Festival werd van de zes dansers dankbaar gebruikgemaakt voor de presentatie van drie freelance choreografen: Ted Brandsen, Rinus Sprong en Johan Greben. Ook deze drie dansmakers zijn vertrouwd met het klappen van de balletzweep: Brandsen en Greben waren jarenlang in vaste dienst bij het Nationale Ballet, en Rinus Sprong bij het Scapino Ballet Rotterdam. Het ligt voor de hand dat Stichting Geranium nu de hort op wil met dit drieluik. En terecht, want met dit programma dichten zij wel degelijk een gat op de markt, met name in de provinciale theaters buiten de Randstad. Met dit programma willen de academisch getrainde dansers ook de andere kant van de reeds in het Cadance Festival getoonde medaille laten zien: want stonden toen de choreografen centraal, nu is de eer aan de uitvoerende dansers. Wie via die bril naar hun geboden danswaar kijkt, die in het Amsterdamse Bellevue theater veel beter tot zijn recht kwam dan in het Haagse Korzo-zaaltje, komt tot de conclusie dat vooral Johan Greben de beste Geranium-kweker is. Met zijn 'Raining' hield Ted Brandsen de balkonplanten namelijk nog veel te strak in een braaf balletcorset. Hoe zuigend hij de dansregen ook in de zwarte dansvloer onder hun blote voeten liet wegglijden en ook hun ledematen met lang getrokken lijnen en aangehouden poses opbond, zijn choreografie op oosters klinkende muziek van Harry de Wit is vooral glad en gepolijst.

In 'Dear Sweet Filthy World' van Rinus Sprong werd al bij vlagen het register van pathos en pantomime opengetrokken. Toch gebeurde dat niet overtuigend. Die lieve zoete wereld van ballet, die zo besmeurd is door geldnood en miskenning, werd in 'De vijfde verdieping' van Johan Greben veel aangrijpender in beeld gebracht. Terecht werd deze uitsmijter tot het slot bewaard.

De op Cleo Kwaaitaal, Shira Koopman, Gina Kwakman en Florens van der Put geschreven dans legde onvermoede kanten van hun danstalent bloot. Dit jaar was Johan Greben al eerder geselecteerd voor een project van het Nationale Ballet bij het Holland Festival. Toen kampte hij met een hem opgedwongen muziekcompositie en uiterst onflatteuze kostuums, hetgeen zijn acrobatische, dynamische schriftuur duidelijk in de weg stond. Dat een goede choreograaf zijn dansers naar waarde weet te schatten, maakte hij nu volledig waar door de drie danseressen als gefrustreerde teven om het been van een Adonis-verschijning (Van der Put) te laten vechten. Als drie variaties op eenzelfde thema legde hij hen een zwaar depressief (Kwaaitaal), ijdeltuiterig puberaal (Koopman) en hautain dominant (Kwakman) karakter in de leden, in een bijtende en krabbende jacht op de Adonis-Apollo, die tot slot wijselijk de benen neemt. Grebens 'De vijfde verdieping' lijkt een parodie te zijn op 'Apollon Musagete', het beroemde meesterwerk van Georges Balanchine. Maar ook los van associaties met balletgekte roept zijn choreografie een gekkenwereld op. De drie doorgedraaide vrouwen zitten in hetzelfde schuitje en spelen hun frustraties zeer hardvochtig en zonder enig pardon tegen elkaar uit, daarbij begeleid door muziekflarden uit Alfred Hitchcocks 'Psycho' en de grogstem van Tom Waits.

Opgesloten in de psychiatrie-afdeling maken de vrouwen duidelijk dat zij zich ten onrechte naar de saaiste en braafste balkonplant denkbaar vernoemden. Door het technische keurslijf van klassiek ballet heen en opbloeiend onder de Pokon-behandeling van Greben steken zij als scherpe rozen, die de oude scheidsmuur tussen ballet en moderne dans bedekken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden