Gepamperd ligt Jezus in de kribbe

Op Nieuwenoord, instelling voor mensen met een verstandelijke beperking in Baarn, was deze week de Wintertocht. Zo'n 4000 belangstellenden trokken langs lichtgevende engelen, springende pinguïns, een levende kerststal. En Jezus was een meisje van tien maanden.

Een Wijze uit het Oosten rookt een shaggie op het donkere terrein naast de kantine. Het is halfzes en het miezert. Tussen de kale boomtakken schijnt een bijna volle maan met wazig gouden rand.

Een schim nadert vanaf een van de bungalows en ineens treft een felle lichtstraal het gezicht van de Wijze. “Is 't al begonnen?“, vraagt de man met de zaklamp. “Niet in mijn ogen schijnen, Nico. Nee, over een halfuur. Ga nog maar even naar binnen.“ De bewoner maakt rechtsomkeert.

Verderop, in het gebouw met knutsellokalen is het schminken begonnen. Ruim 250 vrijwilligers maken zich op voor de tweede en laatste Wintertocht van dit jaar, een carnavalesk kerstfeest, met een processie en een levende kerststal. Het begon in 1999 als speciale kerst- en millenniumviering voor de bewoners en cliënten. De toeloop van buiten was meteen groot - mooi neveneffect voor een instelling die de integratie wil bevorderen. De tweede Wintertocht, nog bewuster gericht op de buitenwereld, volgde in 2002. En dit jaar is de derde aflevering, met meer sponsors en zoveel animo van vrijwilligers dat er een wachtlijst is. Deze keer wordt ook nog gevierd dat Nieuwenoord - instelling voor mensen met een verstandelijke beperking, nu onderdeel van het grote Amerpoort - vijftig jaar geleden in Baarn door nonnen werd gesticht. Het was een voor die tijd moderne inrichting, gebouwd in een mooi bosrijk gebied.

In de kleedruimte is de vrouw aangekomen die Maria speelt, met Jezus in een maxi-cosi. “Het is een meisje, en ze is al tien maanden“, zegt de moeder bijna verontschuldigend. Eline heet de baby, die diepblauwe, lachende ogen heeft. Maria krijgt een lang gewaad aan en een hoofddoek. Eline draagt straks in de kribbe haar eigen kleertjes en een pamper: dat zie je niet onder het lakentje. De moeder is alleen bang dat ze gaat huilen; ze begint net tandjes te krijgen.

“Ach“, zegt de grote organisator Gert-Jan Flik, manager dagbesteding, “er is nóg een Jezus.“ Hij vertelt dat de stand-in amper vier weken oud is. Later blijkt dat de hoofdrol niet voor deze baby is weggelegd: vanaf de A1 loopt het kindje vast in de file.

En dan is het zes uur. De eerste bezoekers, een stuk of dertig, staan bij het begin van de wandelroute. Drie in Chinese gewaden gehulde bewakers maken de doorgang vrij naar het eerste tafereel: een verlichte scène met Vadertje Tijd temidden van als gouden klokken verklede danseressen. Daarna gaat het over een donker pad in de richting van mysterieuze fluitklanken. Engelen in lichtgevende gewaden storten er wierook en zeepbellen uit over de wandelaars. Een kind fluistert: “Ik dacht dat het een spook was.“

Een engel die op een spook lijkt. Een sneeuwpop puffend van de hitte. Reuzenpinguïns in een tot ijspaleis omgetoverde gymzaal. Kerstmannen die het verkeer regelen. Oliebollen en kerstkransjes. Tiroler meisjes met decolleté en glühwein. Een processie aangevoerd door een paus en een non die het onzevader opzeggen als een vrolijk vers.

Het is een duizelingwekkende mengeling van quasi-plechtige rituelen, overbekende tradities en enthousiast volksvermaak. In het schijnsel van de lantaarns lopen honderden stralende gezichten voorbij.

De voorbereidingen van deze Wintertocht, door Gert-Jan Flik vergeleken met winterattracties in de Efteling, begonnen al in januari. Activiteitenbegeleiders prepareerden engelenvleugels, pinguïnsnavels, berenpakken, herderskleden en, niet te vergeten, tientallen lampenkappen. In elk van die oude lampenkappen werd een helm met een lichtje ingebouwd, voor de talrijke wandelende schemerlampen die op de route oliebollen, glühwein en mandarijnen uitdelen. Veel van de acteurs werken overdag op Nieuwenoord, als hulpverlener of op de administratie. Anderen zijn familieleden van bewoners, en organisator Gert-Jan Flik riep ook de hulp in van vmbo- en roc-leerlingen uit de regio. Het adequaat uitschenken van chocolademelk levert scholieren punten op voor het vak verzorging.

Als de eerste groep de boerderij nadert, aan de rand van het terrein, verschijnt vanaf een hoogte de vrouwelijke Gabriël. Ze wijst naar de boerderij en naar de drie mannen die over het klinkerpad langs de schapen schrijden. Dáár moeten we heen. De groep schuifelt naar twee grote staldeuren.

Ze zwaaien open; we zien de deel met stro en geiten. Op een trap is een koor van engelen opgesteld. “Een-twee-drie: Er i-i-s een kindeke geboren op aard.“ De voederbak met gekruiste poten, op ergonomisch goede hoogte voor Maria en Jozef, staat in een hoek. Het tl-licht gaat uit, kleine lampjes springen aan, en in een halve seconde zonder geluid steekt baby Eline haar armpjes omhoog. Zelfs de drie statige Wijzen glimlachen van oor tot oor.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden