George Sluizer maakt met Engelstalige 'Utz' prachtige Euro-film

BERLIJN - George Sluizers nieuwste film 'Utz' beleefde dinsdag op het 42ste filmfestival van Berlijn zijn wereldpremiere. Met de Duitse acteur Armin Mueller-Stahl in de titelrol biedt de in Praag en Hamburg gedraaide BritsDuitsItaliaanse coproduktie een uitstekend bewijs dat zodanig opgezette Europese films een eigen identiteit kunnen hebben en geen slappe mengelmoes hoeven te worden van nationale culturen.

"De enige concessie die ik moest doen" , zei George Sluizer op een persconferentie, "was de Engelse taal." Niet direct gebruikelijk voor een aristocratische porselein-verzamelaar uit Praag, maar ook weer niet zo raar dat je weet dat 'Utz' gemaakt is naar de gelijknamige roman van de twee jaar terug overleden Engelse schrijver Bruce Chatwin. Als in het boek is 'Utz' een speurtocht van de Amerikaanse kunstkoper Marius Fisher naar de verdwijning van Utz' porselein-verzameling, kort na diens dood in 1989. Fisher had Utz een paar jaar eerder op een veiling in Geneve leren kennen. Daar werd hij door Utz overboden bij de verkoop van een musicerend aapje, dat volgens Fisher nooit zo duur had hoeven zijn. Al snel ervaart hij dat dit kleinood voor Utz het enige nog ontbrekende beeldje was uit een heel orkest van 21 stuks. Via Utz komt Fisher in Praag ook in contact met dr Olrik, een verzamelaar van Praagse vliegen. Gedrieen voeren ze bij hun eerste ontmoeting een uitermate komische conversatie met een ober - een prachtige rol van Adrian Brine - in een Praags restaurant, waar de forellen gereserveerd zijn voor de partijbonzen en voor hen slechts karpers resteren.

Stijlvol

Na het internationale succes van 'Spoorloos', waarvoor hij op dit moment de opnamen van de Amerikaanse 'remake' in Hollywood voorbereidt, werd George Sluizer (59) door de Britse producent John Goldschmidt gevraagd 'Utz' te regisseren. Met een internationale cast en crew, onder wie de Nederlandse cameraman Gerard Vandenberg, creeerde Sluizer op overtuigende en stijlvolle wijze de wereld van baron Kaspar Joachim von Utz, die zichzelf in een hem vijandige communistische wereld staande hield met zijn verzamelwoede voor Meissen-porselein en een grote liefde voor operadiva's. Daarin werd hij liefdevol bijgestaan door zijn huishoudster Marta, die hij ooit als jong meisje redde uit de handen van boze boeren-dorpsgenoten die in haar een heks herkenden omdat ze een innige relatie had met een gans. De scene waarin Marta met haar gans in een meer zwemt, is een van de mooiste en tegelijk meest absurde uit deze film.

Is 'Utz' door zijn beelden en de schitterende acteerprestatie van Armin Mueller-Stahl al om van te genieten. Sluizer houdt zijn publiek extra bij de les door de montage van het verhaal. Dat wordt niet rechtlijnig vanuit een standpunt verteld, maar telkens vanuit verschillende personages, met ieder hun eigen flash backs. Sluizer dwingt je daardoor telkens opnieuw mee te denken over de ontrafeling van Utz' mysterie en passies. Mueller-Stahl prees na de eerste vertoning in Berlijn nadrukkelijk de ook hem verrassende montage, die de film een extra kracht geeft.

In tegenstelling tot Chatwin in zijn boek geeft Sluizer in zijn film wel prijs waar Utz' verzameling uiteindelijk gebleven is. Er zijn vraagtekens te zetten bij de manier waarop die collectie 'verdween', maar evenzeer geldt Sluizers oplossing als een persoonlijke bevrijding uit de ketenen van een obsessie.

Het is nog maar de vraag of 'Utz' ooit in de Nederlandse bioscopen te zien zal zijn. Hoewel hij absoluut niet zo oogt, is de film nadrukkelijk opgezet als een televisieproduktie. En een van de financieringspartners, de BBC, zal 'Utz' eind volgende maand al uitzenden. Het zou zeer spijtig zijn als deze zeer geslaagde Europese co-produktie, 'toevallig' geregisseerd door een Nederlander, het Nederlandse bioscooppubliek onthouden zou worden.

Flauw verlopen

Of Sluizer met zijn film in de prijzen valt, wordt maandagavond in het Zoo Palast bekendgemaakt. De 'Berliner Morgenpost' prees woensdagochtend op de voorpagina 'Utz' aan als de eerste film die na vijf dagen 'Wettbewerb' voor een prijs in aanmerking komt. In de tot nu toe verder flauw verlopen competitie om de Gouden Beren zal Sluizer het nu onder anderen nog moeten opnemen tegen Istvan Szabo, die Johanna ter Steege een hoofdrol gaf in 'Edes Emma, draga bobe', Scorsese's in Amerika al hoog geprezen 'Cape fear' met Robert de Niro, Lawrence Kasdans 'Grand Canyon' en Barry Levinsons 'Bugsy'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden