Naschrift

George Kelling (1935-2019) was de tovenaarsleerling van de criminologie

George Kelling Beeld Getty LA Times

“Als een ruit in een gebouw gebroken is en niet wordt gemaakt, zijn de andere ruiten al gauw ook stuk." Met dat simpele voorbeeld in een artikel dat hij in 1982 samen met James Wilson schreef voor The Atlantic zorgde George Kelling voor een omslag in het politiewerk in de VS en daarbuiten. Al was het niet altijd de omslag die hij op het oog had.

Kelling was toen hoogleraar criminologie, maar dat was een late roeping. De eerste opleiding die hij koos was een luthers seminarie. Maar na twee jaar schakelde hij om en ging studeren voor sociaal werker. Een baan als reclasseringsambtenaar bracht hem in contact met de wereld van misdaad en straf.

Voor de Police Foundation onderzocht hij in de jaren zeventig hoe de politie probeerde misdaden op te lossen en te voorkomen. Dat zijn twee verschillende dingen betoogden hij en Wilson (die in 2012 overleed) in het Atlantic-artikel. Oorspronkelijk waren koddebeiers er om de openbare orde te handhaven. Als een benadeelde de dader wilde pakken, deed hij dat zelf of huurde iemand in. Pas later werden opsporing en vervolging een taak, en zelfs de hoofdtaak, van de politie. En in het simpelweg veilig houden van de buurt was die helemaal niet goed meer, vonden Kelling en Wilson.

Aanspreekbare agenten

Kelling bedacht dat toen hij op stap ging met de politie van de stad Newark. Die stuurde als experiment agenten weer te voet de straat op, in plaats van ze in patrouillewagens te laten rijden, met gillende sirenes op weg naar een melding of vanachter het glas loerend naar verdachte figuren.

Agenten die aanspreekbaar zijn, constateerde Kelling, boezemen de burger vertrouwen in, niet alleen in de politie, maar ook in de eigen buurt. En de orde in die buurt handhaafden agenten en bewoners samen. Raakt die orde eenmaal aan het wankelen, dan kan de buurt snel verloederen: "Eén niet gerepareerde gebroken ruit is een signaal dat het niemand iets kan schelen, en dus kost het breken van meer ruiten je niets (en leuk is het altijd geweest)".

Het artikel was misschien niet meer dan een interessante bespiegeling gebleven als Kelling tijdens zijn onderzoekswerk geen vriendschap had gesloten met William Bratton, een agent en later commissaris in Boston. Bratton geloofde in het 'broken windows'-idee en ging het toepassen nadat hij in 1990 chef werd van de ov-politie van New York. Daar waren de 'gebroken ruiten' het zwartrijden en de graffiti op de metrostellen.

Bratton pakte dat aan en reizigers voelden zich veiliger, zoals Kelling al had voorspeld. Want neem graffiti, dat 'doet de reiziger onontkoombaar beseffen dat de omgeving die hij voor een uur of meer per dag moet verduren, niet beheerst en niet beheersbaar is'.

Bratton werd hoofdcommissaris in New York en pakte samen met burgemeester Rudy Giuliani de verloederde stad flink aan. Politiemensen uit de hele wereld, ook uit Nederland, kwamen kijken en namen ideeën mee naar huis. Want de misdaad in New York daalde spectaculair.

Of dat door het nieuwe beleid kwam, is lang niet zeker, ook elders in de VS daalde de misdaad. En bovendien pakte New York niet alleen zichtbare en door buurtbewoners aangedragen symptomen van wanorde aan, maar ook onzichtbare, zoals het op zak hebben van een beetje wiet. Het aantal bekeuringen en arrestaties was de maat van het succes, 'broken windows' werd 'zero tolerance'.

Gevaar

Kelling en Wilson hadden in hun artikel op dat gevaar gewezen. "Hoe voorkomen we dat leeftijd, huidskleur, herkomst of typische gedragingen het middel worden om gewenste van ongewenste personen te onderscheiden?" Bij het beruchte, inmiddels verboden 'aanhouden en fouilleren'-beleid in New York waren bijna altijd zwarte of latino mannen het doelwit.

Voor Kelling had de roem daarom altijd een bijsmaak. Hij was de tovenaarsleerling van de criminologie, die een idee de wereld in bracht dat daarna zijn eigen gang ging. "Er zijn veel zonden begaan in de naam van 'broken windows'", schreef hij vier jaar geleden op de website Politico. "Geef mijn theorie niet de schuld van slecht politiewerk."

George Lee Kelling werd geboren op 21 augustus 1935 in Milwaukee (Wisconsin). Hij overleed op 15 mei 2019 in Hanover (New Hampshire).

Trouw beschrijft het leven van onlangs overleden heel gewone of bekende mensen. Heeft u zelf een tip voor Naschrift? Mail ons via naschrift@trouw.nl. Lees meer naschriften op trouw.nl/naschrift.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden