Georg Solti 1912 - 1997

AMSTERDAM - Stond Georg Solti eenmaal op het podium voor een orkest, dan vuurde hij met zijn stramme bewegingen de musici op flitsende wijze aan en nam tempi waar menig jong dirigent niet aan zou beginnen. Maar zo was Solti, geladen met een bijna demonische bezetenheid, ook toen hij de tachtig gepasseerd was: gespannen en alert tot in de uiterste einden van zijn vezels.

FRANZ STRAATMAN

Vrijdag overleed deze wereldberoemde Britse dirigent en pianist van Hongaarse afkomst op bijna 85-jarige leeftijd (op 12 oktober zou hij jarig zijn) in het Zuid-Franse Antibes, waar hij met vakantie was. Kort voor middernacht in zijn slaap moet het zijn gebeurd.

Hij begon de laatste jaren weer oog te krijgen voor het Koninklijk Concertgebouworkest dat hij rond 1990 beluisterde in Chicago bij een uitvoering van Mahlers 'Das Lied von der Erde' onder leiding van Riccardo Chailly. Solti las de partituur mee en was over het gehoorde zo onder de indruk dat hij verklaarde: bij dit orkest wil ik graag dirigeren. Hij realiseerde als eerste een adembenemende 'Le Sacre du Printemps' van Stravinsky. In december 1992 klonk onder zijn leiding Mahlers 'Lied von der Erde', welke uitvoering op zijn wens live op cd werd vastgelegd. In november 1995 was hij voor het laatst te gast, met een Strauss-Wagner-programma.

“De no-nonsense dirigeerstijl van Solti kan op het eerste oog hoekig en houterig overkomen, maar het resultaat was ongemeen beeldend. Net als Haitink soms pleegt te doen, maakt Solti enkele volslagen onorthodoxe bewegingen, die door de orkestleden (als waren zij code-ontcijferaars) vertaald werden in spatgelijke inzetten en zinderend opgeboude climaxen”. Aldus Trouw over dat concert.

György Solti had het vak geleerd onder de ogen van voor-oorlogse meesterdirigenten als Von Weingartner en Toscanini. In zijn geboorteplaats Boedapest studeerde hij aanvankelijk piano bij Béla Bartók en compositie bij Zoltán Kodály aan de Liszt Academie. Hij werd vervolgens koorrepetitor aan de Hongaarse Staatsopera en ontwikkelde zich tot dirigent. Op zijn achttiende was hij er al als een van de huisdirigenten.

Opera, daar werd hij beroemd mee. In 1966 maakte hij de eerste opname van de complete Wagner-operacyclus 'Der Ring des Nibelungen'. In 1983 dirigeerde hij de volledige 'Ring' tijdens de Salzburger Festspiele. Van de 250 plaatopnamen die hij maakte zijn er 45 met opera's. Hij won meer Grammy's dan Michael Jackson of Madonna.

Omdat hij als jood bang was voor vervolging door de nazi's week hij in 1939 uit naar Zwitserland, waar hij in 1942 in Genève de eerste prijs won op het internationale pianistenconcours. Wegens zijn vreemdelingenstatus mocht hij er niet als dirigent werken. Na de oorlog was hij achtereenvolgens dirigent bij de Beierse Staatsopera in München (1946-1952) en van de opera van Frankfurt (1952-1960). “Mij in Duitsland te laten werken was een soort Wiedergutmachung”, verklaarde Solti (die zijn hele familie verloor) later.

Zijn meest vruchtbare periode beleefde hij echter in Engeland, aan Covent Garden in Londen (1961-1971). Hij kreeg in 1972 de Britse nationaliteit en werd om zijn verdiensten verheven tot Sir Georg.

Indrukwekkend ontpopte hij zich in zijn symfonisch repertoire, waarbij hij zeer veel deed voor de verspreiding van het werk van Bela Bartók. Als orkesttrainer maakte hij zich befaamd bij het Chicago Symphony Orchestra. Van 1969 tot 1991 werkte hij er als chefdirigent, en ontwikkelde de briljante ensemble-klank, strak in de strijkers en potent in de de koperblazers. Hij voerde dat orkest naar wereldberoemdheid met opnames van Brahms en Mahler. Na zijn vertrek minderde de tachtig geworden maestro zijn activiteiten nauwelijks. “Ik blijf dirigeren, ik kan me niet voorstellen dat ik daar ooit mee zou ophouden”, luidde zijn levensmotto.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden