Genot en gehannes

'Kon hij haar niet echt een beetje verleiden, in plaats van om seks te vragen alsof het een potje tennis was?'

Het is niet wonderlijk dat een boek met de titel 'Grote boze seks' vooral met een vergrootglas op dat laatste woord gelezen wordt. Beoordeeld. En geprezen. De laatste weken was 'Grote boze seks', het debuut van de 74-jarige Amerikaanse Arlene Heyman, overal. Tot in 'RTL Boulevard' aan toe, toch niet het programma waar de gemiddelde literaire verhalenbundel vijf minuten aandacht krijgt.

Die kreeg 'Grote boze seks' dan ook niet. "Ik heb dit boek gelezen - nu ja, delen ervan", zei de presentator. Hij begon een discussie of het wel normaal en wenselijk is om op latere leeftijd nog opgewonden van elkaar te worden. Dit is de echte grijze versie van 'Fifty Shades of Grey', verdedigde een panellid. "Waarom zou je dit kopen", walgde presentator Winston Gerschtanowitz (40). Hij draaide pas bij toen een aanwezige seksuologe beloofde dat lichamelijke liefde op gevorderde leeftijd goed voor het hart is. Toen waren de vijf minuten om, en hadden we vrijwel niets over het boek gehoord.

Nogmaals, dit is misschien niet heel onlogisch. De uitgever brengt 'Grote boze seks' als een 'taboedoorbrekende roman over seks'. En wie (zoals de 'RTL Boulevard'-redactie?) na het eerste verhaal geschrokken het boek weglegt, zal die slogan helemaal bevestigd achten.

In dat eerste verhaal stelt de zestiger Stu zijn vrouw Marianne voor om te gaan vrijen. Niet nu meteen, want hij zit te werken, in pyjama, er zijn serverproblemen dus hij ligt een beetje achter, en trouwens, hij moet eerst een paar pillen nemen om zijn voornemen gestalte te laten krijgen. Er is kortom bepaald geen sprake van een ruwe, onverwachte bespringing. En dat waardeert Marianne ook, op een bepaalde manier. Maar "kon hij haar echt niet een héél klein beetje verleiden, in plaats van om seks te vragen alsof het een potje tennis was?"

In de zeer onderhoudende pagina's die volgen beschrijft Heyman de militaire operatie die aan de nu geprikte vrijpartij vooraf gaat. Een tube van dit, een tablet van dat, mondwater, iets tegen maagzuur, een verplicht intiem gesprek om nader tot elkaar te komen, een met ijzeren discipline te volgen reeks fysieke handelingen, gedachten die wel of juist niet in het hoofd toegelaten worden en uiteindelijk de conclusie. "Ze had meer gewild, voelde zich teleurgesteld, een beetje leeg."

Zijn we al geil? Ik kan het me haast niet voorstellen, en naar mijn idee is Heyman er ook in het geheel niet mee bezig een boek te schrijven dat maar met één hand vastgehouden kan worden. Verderop in de bundel stelt ze ons voor aan Matt en Ann. Matt zit al vijf maanden vast aan elkaar afwisselende zakken met chemokuren erin. Ann slaapt vaak naast hem en ja, soms, verlangen ze onwillekeurig naar intimiteit. Dan bevoelt hij haar borsten en schuiven ze een stoel en een prullenbak tegen de deur van de ziekenhuiskamer. Als je twee paar chirurgenhandschoenen over elkaar aantrekt, dringt er geen ziektekiem doorheen. Als je je ogen een beetje dichtknijpt, is alles net als vroeger, toen ze nog jong waren, mooi en gezond, toen ze haar hadden.

Uiteindelijk krijgt Ann, tussen de condoleancebrieven, bij de post een autopsierapport. Daarin leest ze wat er, wetenschappelijk gezien, nog over is van Matt. Het lichaam dat pagina's eerder nog streelde en liefkoosde, wordt teruggebracht tot enkele feiten ('een cachectische man met alopecia') en cijfers ('2750 ml sereus peritoneaal vocht').

Daar heeft Heyman inderdaad een taboe te pakken. Hoe mooi we ons allemaal ook oppoetsen, hoe meeslepend we ons leven ook leiden, hoe intellectueel begaafd, liefhebbend of artistiek we ook zijn, tegelijkertijd zijn we een snel slijtende machine met maar een bestemming: het kerkhof.

Heel mooi is Heymans verhaal over de 99-jarige, veelvuldig getrouwde Gussie en haar dochter Marilyn. Gussie kan niet meer op tijd naar de wc komen. Dat mag niemand weten, want niet meer op tijd naar de wc komen betekent verzorgd moeten gaan worden, je vrijheid kwijtraken, een gedwongen afscheid van de uiterlijkheden waar je zo aan hecht.

Marilyn mag tegen niemand zeggen dat Gussie haar broek niet meer uitkrijgt, dat er

geelbruine vlekken op haar jasje zitten, op de stoelleuningen, op haar dochter."Ik ben niet vies!" roept Gussie. "Ik ben je moeder!"

Het is niet geil, het komt niet goed, en dát is waar je (dat weet Heyman, die al jaren praktijk houdt als psychiater, vermoedelijk als geen ander) niet over mag spreken. Soms zelfs niet tegen jezelf, in je hoofd. Je mag er niet over spreken dat je een fantasie hebt waarin je je moeder uit haar lijden verlost. En daarmee jezelf.

Inderdaad schrijft Heyman over het genot dat ons lichaam kan brengen - ook als het hangt en flubbert. Maar haar geweldige verhalen verkennen heel andere, belangrijker taboes. Bijna alle personages in 'Grote boze seks' verlangen ernaar om op de een of andere manier te verdwijnen. In een ander (het bekende romantische samensmelten), in zichzelf, of in een moment. Bijna geen van hen lukt het. Dat kan door hun haperende lichaam komen, door rouw, door het besef dat er te weinig tijd over is om ooit verlangde zaken waar te maken.

Als het team van 'RTL Boulevard' erin geslaagd is Heymans bundel uit te krijgen, heeft het een en ander geleerd over het echte leven, dat maar zelden zo opwindend is als dat in boeken of op beeldschermen.

In het slotverhaal reizen we met een bejaard echtpaar mee op een cruiseschip. 'Het is een prima tweede huwelijk. Ze heeft een degelijke smaak op het gebied van echtgenoten.' Ja, ze hebben nog seks. Al valt het 'enigszins in dezelfde categorie als tandenpoetsen en flossen'.

In het verhaal is het vier uur 's nachts. De vrouw ligt wakker naast haar door slaapapneu af en toe ontploffende man, die tussendoor voor steeds kleinere en langer durende plasjes naar de badkamer moet - als hij maar geen prostaatkanker heeft! Misschien dat vrijen zou helpen. Om gezond te blijven, om te voelen dat je leeft. "Om te laten zien dat je een mens van vlees en bloed bent, een levend, beschaafd wezen." Dat is blijkbaar een taboe.

Arlene Heyman: Grote boze seks

(Scary Old Sex) Vert. Lisette Graswinckel

Atlas Contact; 256 blz. euro 19.99

undefined

Erotische vrouwendebuten

Seks is lastig sexy te krijgen op papier, maar iedere schrijfster die debuteert met een roman (of verhalenbundel) met seks krijgt hoe dan ook brede aandacht. Dat gaat van de hype rond de mammaporno 'Vijftig tinten grijs' van E. M. James terug tot de literaire sm-klassieker 'L'Histoire d'O' van Pauline Réage (pseudoniem van Anne Desclos). Hoe vreemder de seks, hoe breder en intenser de belangstelling uiteraard.

De vorig jaar overleden Engelse schrijfster Jenny Diski verwierf in de jaren tachtig van de vorige eeuw internationale bekendheid met haar (vooral in feministische kringen) omstreden debuut 'Nothing Natural' over een vrouw die een sadomasochistische verhouding aangaat en later wraak neemt op haar minnaar. Begin deze eeuw was er de Franse kunsthistorica Catherine Millet die het publiek verontrustte met 'Het seksuele leven van Catherine M.': een beschrijving van de talloze seksuele ontmoetingen en orgieën waar ze aan had deelgenomen. Millet verraste en imponeerde met haar vervreemdende, klinische stijl, voortgekomen uit de wens de sensaties heel precies en nauwgezet onder woorden te brengen. Later volgden bestsellers als 'Vochtige streken' (2008) van de Duitse Charlotte Roche, een ik-verhaal over een jonge vrouw die schaamteloos vertelt over allerlei seks, maar iedere mogelijke opwinding bij de lezer tegengaat met vunzig- en viezigheden. Vertelster Helen mijmert over masturbatie met komkommer en wortel en voordat ze gaat zitten op een wc-bril vol gele plasvlekken, schuift ze er met haar blote billen extra genietend overheen. In Duitsland werden er 2,5 miljoen exemplaren verkocht.

Al die literaire schandaalboeken werden in populariteit vervolgens ruim overtroffen door de soft-sm-trilogie 'Vijftig tinten grijs', tussen 2011 en 2015 goed voor 65 miljoen verkochte boeken wereldwijd.

In navolging van 'Girls' (op tv) of hier te lande een boek als 'Godin, held' van Gustaaf Peek gaat het in de nu verschenen weemoedige verhalenbundel van Arlene Heyman, die trouwens jarenlang met haar verhalen leurde voor ze een uitgever vond, niet zozeer om kinky seks maar om doodgewone seks die wel af en toe hartstochtelijk maar vaak ook een beetje saai is of slecht of scheef; glamourloze seks die, anders dan in de hierboven genoemde voorbeelden, nooit het hele verhaal vertelt.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden