Genezing van dementie: één groot misverstand

Vorige week donderdag hield Anne-Mei The haar oratie bij haar aantreden als hoogleraar Langdurige Zorg en Dementie aan de Universiteit van Amsterdam. The heeft een scherpe blik op de medische sector, omdat ze zelf geen arts is en dus nooit overgoten werd met het verkeerde sop. De aard van dat sop kent ze dan weer wel erg goed, want ze komt uit een familie van artsen en deelde het leven met een huisarts. Maar The is antropoloog en reeds jaren op bezoek bij de medische stam waar ze dingen ziet die de stamleden zelf niet in de gaten hebben.

Na een beleefde buiging in de richting van wat geneeskunde allemaal bereikt heeft in de afgelopen decennia (bedankt en gefeliciteerd), richtte ze haar aandacht op de medische bemoeienissen met dementie. Als een dokter een ziekte gaat bestrijden, ontstaat er natuurlijk iets moois: moeizame speurtocht naar de oorzaak, bovenmenselijke inspanning om een geneesmiddel te vinden en ter afsluiting duizenden genezen patiënten. Zo liep het niet tussen dokters en dementie. De ziekte van Alzheimer werd genoemd naar Alois Alzheimer die in 1906 een 52-jarige vrouw beschreef met het beeld dat we nu zo goed kennen. Het was toen iets uitzonderlijks en gelukkig is het dat nog steeds in die leeftijdsgroep. Hetzelfde beeld zag men ook wel op latere leeftijd, maar tot ver in de jaren zestig van de vorige eeuw werd die ouderdomsdementie beschouwd als een onvermijdelijk aspect van ouder worden.

Ergens rond 1975 ontstaat er een keerpunt. The beschrijft het werk van de Amerikaanse neuroloog Peter Whitehouse die in 2008 samen met Daniel George The Myth of Alzheimer schreef. Deze mythe ontstond toen men ouderdomsdementie als even afwijkend bestempelde als de op jonge leeftijd optredende dementie. Door deze verschuiving in de waarneming ontstond er ineens een wereldwijde epidemie. De lotgevallen van het verouderende brein werden niet langer beschouwd als een onvermijdelijke ontwikkeling die onze levensvorm nu eenmaal in zich bergt, nee, men besloot dat deze mensen ziek waren. En tegen deze ziekte ging men medicijnen zoeken. The citeert bizarre cijfers om deze ontwikkeling te illustreren. Voor 1975 vond ze rond de 150 artikelen in medische tijdschriften. Dertig jaar later waren dat er 45.000. Wij hebben recentelijk in Nederland een komische voetnoot geschreven in dit bizarre relaas met de 'ontdekking' van Souvenaid, een bakje pap dat zou helpen tegen alzheimer, ontwikkeld door serieuze neurologen met behulp van de firma Nutricia. Helpt het niet dan? Mevrouw, u kunt het net zo goed aan uw hond geven, die daar dan blij van wordt, zodat uw dementie wat minder drukt, dus helpt het wel een beetje. Ook alle andere suggesties die zijn komen opwellen uit die 45.000 artikelen zijn waardeloos gebleken. Nou, waardeloos? Er wordt natuurlijk erg goed verdiend aan de Exelon-pleister, die ook in ons land door mensen wordt voorgeschreven die het basisonderwijs met goed gevolg hebben afgesloten. Werkelijk miljarden, worden opgestookt aan zinloos getrut in laboratoria, waar duizenden mensen op diagnosticeren, excelleren, debatteren, congresseren, en promoveren, maar waarmee niet één demente man of vouw iets is opgeschoten.

Het Deltaplan Dementie dat vorig jaar gelanceerd werd, past helemaal binnen dit wereldwijde misverstand dat diep in alle gevestigde structuren zit.

Overigens moet u niet denken dat mevrouw The zo scherp formuleerde, dat doe je niet in een oratie, maar de subtekst van haar zorgvuldige betoog was mooi vernietigend. Wat wil zij dan wel? Ze wil dat we ons bezinnen op de geld en energie verslindende speurtocht naar genezing voor dementie. Ook al omdat dat initiatief uitgaat van een misvatting over de aard van deze 'ziekte'. Dat wil niet zeggen dat de biochemische analyse moet verdwijnen, maar ze moet niet langer de boventoon voeren. Volgens The maken we ons veel te druk over twee aspecten van dementie: de steeds verfijndere diagnostiek en de vraag hoe te handelen in de laatste fase. Zij wil dat we als gemeenschap stilstaan bij de vraag wat we kunnen betekenen voor de 200.000 dementerenden in ons midden tijdens die lang niet altijd wanhopige jaren tussen diagnose en overlijden. Ik weet wel dat zij niet de enige is die het zegt, maar nu klinkt het vanuit een hoogleraarspositie, vanwaar we totnogtoe vooral biochemie kregen aangereikt over dementie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden