Genesis wonder van verbeelding

Regisseur Johan Doesburg neemt na twee decennia afscheid met boeiend beeldverhaal

toneel

Nationale Toneel Genesis ****

Hoe neem je na ruim twintig jaar afscheid van 'jouw' club? Regisseur Johan Doesburg sluit zijn carrière bij het Nationale Toneel af met het begin: een grootschalige enscenering van het bijbelboek Genesis. In zes uur (inclusief twee eetpauzes) wordt het erdoor gejast: van de schepping, via Noach, Abraham, Jakob en Esau tot Jozef in Egypte. Een eerbetoon aan misschien wel onze belangrijkste epische bron. Maar bovenal is het een boeiende ode aan het wonder van de theatrale verbeelding.

In een minimalistische setting met een sober decor tegen een groot achterdoek, met veel (live) muziek door de ronddartelende multi-instrumentalist Harry de Wit, met live video en mooi licht, rollen tien acteurs de verhalen uit voor het publiek. De schepping spelen ze met elementen als water, vuur, aarde, klei en steenkool. Dan ontstaat de eerste mens: naakt rolt Adam uit een straatwerkerstentje, vrijwel direct gevolgd door Eva, wankelend op haar benen als een jong hertje. De toon is gezet als haar blote lijf van dichtbij gefilmd en groot geprojecteerd wordt: aan de voor Doesburg zo kenmerkende plastische vondsten geen gebrek de komende uren.

De verteller (God?) is hier een Chassidische man in wit pak met hoed en blonde peies. Hij wordt afwisselend door vrijwel alle acteurs gespeeld. Daarnaast speelt ieder nog een grote hoeveelheid rollen en doet dat met grote overgave. Onmogelijk om ze hier allemaal te noemen maar ieder van hen is even bevlogen en innemend. De grootste verrassing is misschien wel de intelligente en veelkleurige Joris Smit, die een prachtig gelaagde Jozef neerzet.

Jakob (door Dries Vanhegen) is de spil: hij begint en eindigt het verhaal dat door schrijfster Sophie Kassies vlot is bewerkt. Doeltreffend vlecht ze er moderne beelden doorheen; tijdens de vernietiging van Sodom komt het brandende meisje van Hiroshima voorbij. Subtiel maar spitsvondig, bijvoorbeeld in een tirade van Hagar ("als een stuk vuilnis ben ik weggestopt in de stoffige naden van jullie boek!") toont ze de verbanden tussen de bijbel. Soms ligt de link naar de actualiteit er iets te dik bovenop, maar dat stoort amper.

Genesis is vooral een boeiend verhaal. Toch ontroert de onverwacht imposante (één na) laatste scène, waarin Jakob sterft met Jozef aan zijn zijde. Hierna komt de tekst van de onttakelde verteller niet meer binnen, dat werkt verwarrend. Nog een klein beetje schaven kortom en dan is Genesis een schitterende laatste schakel aan Doesburgs imposante Nationale Toneelketting.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden