Generaliseren heeft juist wel zin

Jongens kunnen de vlag iets minder vaak uitsteken dan meisjes.Beeld Hollandse Hoogte / Stijn Rademaker

Jongens zijn nu eenmaal anders. Daar moet het onderwijs rekening mee houden, stelt Henk van Ommen, rector-bestuurder van Het Baarnsch Lyceum.

De discussie rondom het Sire-spotje laat duidelijk zien dat we als maatschappij maar ook in het onderwijs niet zo goed raad weten met verschillen tussen categorieën van mensen.

Enerzijds willen we iedereen als uniek persoon zien met alle eigenschappen die ons van elkaar onderscheiden en hoeden we ons voor generalisaties, anderzijds strijden we voor gelijke rechten voor groepen als mannen en vrouwen, of het nu gaat om gelijke lonen of gelijke kansen. Momenteel staan de al dan niet vermeende verschillen tussen jongens en meisjes in het middelpunt van de belangstelling. Naast veel overeenkomsten, die momenteel benadrukt worden, zijn er ook generieke verschillen. Gelukkig maar, anders had de mensheid allang opgehouden te bestaan.

Nog niet zo lang geleden maakten wij er als schoolleiders veel werk van om de meisjes door het glazen plafond te laten stijgen en een gelijkwaardige plaats in de maatschappij te laten verwerven. Dat laatste is in ieder geval in het onderwijs behoorlijk gelukt. Als schoolleider zie ik bijvoorbeeld dat meisjes landelijk ondertussen tot de sterkere leerlingen behoren en een duidelijke meerderheid vormen in de bovenbouw vwo (meer dan 60 procent), en de tendens is een verdere stijging.

De jongens raken achterop

Dat is goed nieuws voor de meiden, maar de jongens raken steeds meer op achterstand. Vanuit mijn expertise ten aanzien van de aansluiting havo-hbo (voor de aansluiting vwo-wo geldt min of meer hetzelfde) geven de laatste uitslagen van de Vereniging Hogescholen (april 2016) nog meer te denken: na vijf jaar heeft pas 44 procent van de havisten zijn bachelor. Is dat onder vrouwen nog 59 procent, van de mannelijke havisten haalt slechts 36 procent na vijf jaar zijn bachelor.

Als je Abdullah heet - man en niet-westerse allochtoon - heb je na vijf jaar 24 procent kans op een bachelor. Overigens heeft na acht jaar 70 procent van de havisten een bachelor, 30 procent valt uit, maar dat is problematiek van een geheel andere orde.

Een grote hbo-instelling in de Randstad zag tot haar schrik dat zich in 2016 40 procent jongens en 60 procent meisjes voor hun eerste jaar aanmeldden. De verschillen tussen de categorieën mannen en vrouwen, maar ook tussen allochtoon en autochtoon zijn significant. We kunnen dit soort uitslagen niet toeschrijven aan toevallige individuele variaties.

Er zijn allerlei oorzaken aan te wijzen, die mede met het verschil tussen man en vrouw te maken hebben. Zo rijpen jongens bijna twee jaar later dan meisjes. Bovendien worden kwaliteiten als plannen, zelfreflectie en verantwoordelijkheid, die wij in onze maatschappij en in het onderwijs hoog waarderen, in het jongensbrein later ontwikkeld dan bij meisjes. Hoogleraar neuropsychologie Jelle Jolles beschrijft dat in zijn boek 'Het tienerbrein'.

Meer risico

Jongens worden ook anders 'aangezet' dan meisjes, zijn gevoeliger voor competitie en game-achtige uitdagingen, hebben meer fysieke beweging nodig, zoeken meer het risico op. Natuurlijk generaliseer ik. Van elke uitspraak is een individuele afwijking te noemen. Dat neemt niet weg dat je hier rustig kunt stellen dat jongens in het algemeen anders zijn dan meisjes.

Het wordt tijd dat we meer werk maken van 'onze jongens'. In het onderwijs buigen we ons al een paar jaar over de jongens: meer uitval uit het onderwijs, slechtere resultaten, moeizame doorstroom naar het hoger onderwijs. Wat is er nodig om hen gemotiveerd te krijgen, om eruit te halen wat er in hen zit? Of sluiten wij als maatschappij te weinig op de jongens aan? Interessant voer voor een verdere discussie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden