Genentest voorspelt nut chemokuur bij borstkanker

Beeld ANP XTRA

Vrouwen met borstkanker hebben na een operatie lang niet allemaal chemotherapie nodig. Vraag is alleen: wie wel en wie niet? Een genentest van de tumorcellen blijkt daarvoor een goede voorspeller.


Dat zeiden onderzoekers van het Amsterdamse Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis gisteren tijdens het European Cancer Congress in de Amsterdamse Rai. Zij onderzochten hoe het er nu voorstaat met ruim vierhonderd vrouwen die vijf jaar geleden een genentest lieten doen om vast te stellen of ze chemotherapie nodig hadden. Deze test, de MammaPrint, doet op basis van zeventig genen een voorspelling over de kans op uitzaaiingen.

Volgens de gebruikelijke behandelrichtlijnen - op basis van leeftijd van de vrouw, en soort en afmeting van de tumor - zouden driehonderd van deze vrouwen te horen hebben gekregen dat ze chemotherapie nodig hadden. Maar bij ongeveer honderd van hen was de kans op uitzaaiingen volgens de genentest juist heel laag. Zij zagen daarom af van chemotherapie.

Dat was een goede keuze, blijkt nu: het afzien van chemotherapie pakte niet nadelig uit voor hun gezondheid. Hun overlevingskans zonder uitzaaiingen was na vijf jaar 95 procent, net zo hoog als bij vergelijkbare patiënten die wel kozen voor chemotherapie.

"Op dit moment krijgen veel vrouwen een chemokuur terwijl dat niet nodig is", concludeert onderzoekster Caroline Drukker. Door nieuwe behandelrichtlijnen uit 2012 krijgen volgens haar nog meer vrouwen dan voorheen chemotherapie na de operatie. "Toepassing van de genetische tumortest zou dus veel vrouwen een belastende chemokuur kunnen besparen."

Het wachten is nog op een tweede grote studie naar MammaPrint, waarvan de resultaten over een jaar komen. Die studie moet het definitieve bewijs leveren dat de tumortest een betrouwbaar hulpmiddel is bij de behandeling van borstkanker.

De genentest bij borstkanker is een voorbeeld van zogeheten personalized medicine, een vorm van behandelen die vooral bij kanker sterk in opkomst is. Wetenschappers hebben hoge verwachtingen van het bestuderen van genetische veranderingen bij kanker. Volgens hoogleraar Marcel Verheij, hoofd radiotherapie in het Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis, zal het aantal overbehandelingen bij kanker hierdoor sterk verminderen. "We behandelen nu veel mensen hetzelfde en dat leidt tot overbehandeling. Tweederde tot driekwart van de chemokuren, aanvullend op chirurgie of radiotherapie, is eigenlijk overbodig. En deze patiënten hebben wel last van de bijwerkingen."

De MammaPrint-test kost bijna 2700 euro en zit niet in het standaardpakket van de zorgverzekeraars; het College voor Zorgverzekeringen moet daar nog over besluiten. Wel zijn er diverse verzekeraars die de test inmiddels vergoeden. De test wordt gemaakt door het Nederlandse biotech-bedrijf Agendia. Volgens onderzoekster Drukker wordt de MammaPrint nu vooral gebruikt bij twijfel over de verdere behandeling.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden