Gending mengt gamelan eigenzinnig met degelijk Hollandse 'kwak kwak'

Den Haag, Korzo, 26 mrt; Utrecht, K & W, 29 mrt; A'dam, Soeterijn, 6 april, 16 u.

Zouden Javanen er net zo serieus naar luisteren als het Nederlandse publiek zaterdagmiddag in het Stedelijk museum? Want het was toch hoogst komisch, de 'Animal Mass' die Jacob ter Veldhuis had gecomponeerd voor Ensemble Gending.

Gending verfrist al enkele jaren het muziekleven met een fusie tussen etno-muziek en westers hedendaags componeren. Nederlandse componisten lijken echt happig om voor gamelan te schrijven sinds Ton de Leeuw in 1975 het magnifieke 'Gending' componeerde. En het ensemble van die naam maakt er onder leiding van Jurrien Sligter iedere keer interessante programma's mee.

De laatste aflevering gaat over 'gamelan en vocalisten'. Zang komt voor in de Javaanse gamelan-cultuur; zo'n programma zou dus best passen onder de zon van Yokja of Solo. En ik wed dat 'Animal Mass' succes zou hebben, al zouden de toehoorders niet snappen wat Kyrie, Gloria, Credo, Sanctus en Agnus Dei betekenen als deelaanduidingen. Ze zouden niet denken aan een 'mis' (mass) maar aan 'troep' (mess). Een dierenbende, en zo klonk deze mis ook uit de kelen van sopraan, countertenor, tenor en bas. Een gek stuk, waarbij het instrumentale 'tok tok tok' en 'bang bang bang' fraai aansloot op het Hollandse 'kwak kwak'.

“Voor mij was het schrijven voor gamelan een oefening in het vertrouwen op de kracht van de beperking, niet alleen vanwege het wegvallen van de luisterervaring en kennis, maar ook vanwege het feit dat het toonstelsel dat je tot je beschikking hebt, uit slechts vijf tonen bestaat.” Aldus Joep Franssens in zijn toelichting bij 'Sarum Chant'. Zijn oefening in vertrouwen duurde een half uur: lange op a gezongen motieven, na elkaar, in parallellen of canons gedoseerd, schuivend over een weefsel van gamelan-klanken, van statige slagen op de gongs tot het snellere loopwerk op de toetsinstrumenten. Het hield abrupt op, deze variant op Engelse middeleeuwse muziek.

Gebaseerd op Javaanse cultuur, namelijk een verhaal over Arjuna, bleek 'Arjuna Vivaha' van André Douw het meest gevarieerd in ritmen en klankkleuren, en klonken de menselijke stemmen in hun vertellingen als natuurlijke partners. Samen met een stuk voor gamelan en tape van Klaus Kuiper een eigenzinnig programma.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden