'Gemeenten verhogen OZB voor vijfde jaar op rij'

null Beeld ANP XTRA
Beeld ANP XTRA

Huiseigenaren gaan volgend jaar vermoedelijk weer meer betalen voor de onroerendezaakbelasting OZB. Dat concludeert de Vereniging Eigen Huis na een steekproef onder 107 gemeenten. In 2016 stijgt de OZB naar verwachting gemiddeld met 1,8 procent. Minister Plasterk van binnenlandse zaken noemt dat 'beperkt', maar daar is de vereniging het niet mee eens.

In een reactie op de inventarisatie van de Vereniging Eigen Huis (VEH) zegt Plasterk dat hij eerst het plaatje compleet wil hebben voordat hij een definitief oordeel velt over de stijging van de onroerendezaakbelasting. De minister wil wachten totdat in februari de cijfers van alle bijna 400 gemeenten binnen zijn. "En dan gaan we kijken of het echt is overschreden."

"Teleurstellend" noemt Hans André de la Porte, woordvoerder van de Vereniging Eigen Huis, Plasterks reactie. "Hij zegt elk jaar dat dit nog maar een steekproef is. Maar onze steekproef blijkt ook elk jaar een grote voorspellende waarde te hebben. De officiële cijfers zijn meestal hetzelfde of zelfs nog iets hoger."

Macronorm
Volgens de Vereniging Eigen Huis zal de OZB ook in 2016 vermoedelijk stijgen. Daarmee is het de vijfde keer op rij dat de OZB gemiddeld harder omhoog gaat dan de 1,57 procent die is overeengekomen tussen kabinet en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. Dat percentage wordt de macronorm genoemd; een algemene richtlijn zonder sancties, ook niet als gemeenten de norm ver te boven gaan.

Plasterk stelt dat overschrijdingen het jaar daarna in mindering moeten worden gebracht, maar de vraag is of dat altijd gebeurt. Om die reden wil de Vereniging Eigen Huis al langer dat de macronorm wordt vervangen door een dwingender regeling.

Chronisch probleem
"Die afspraak is niks waard", zegt De la Porte. "Het is een chronisch probleem. Elk jaar zegt Plasterk dat hij de norm gaat handhaven en de gemeenten aan de afspraak zal houden, maar ieder jaar opnieuw gebeurt er niets. Die norm is een papieren tijger. Bovendien heeft de minister het over een beperkte gemiddelde stijging, maar als huiseigenaar heb je met jouw eigen gemeente te maken. Wat die gemeente vaststelt, dat moet jij betalen."

Minister van binnenlandse zaken Ronald Plasterk. Beeld anp
Minister van binnenlandse zaken Ronald Plasterk.Beeld anp

De onroerendezaakbelasting is een belasting die gemeenten mogen heffen om voorzieningen voor alle inwoners in hun gebied van te betalen. Maar het komt veel voor dat gemeenten die in financiële nood verkeren, de OZB verhogen om de inkomsten aan te vullen. Het is de enige echte belasting waarbij gemeenten aan de knoppen kunnen draaien, aldus Eigen Huis.

Gat in begroting
"Als gemeenten in de problemen zitten mogen ze de OZB maximaal benutten, zoals dat heet", zegt de VEH-woordvoerder. "Maar dan hebben we het alleen over tekorten bij de voorzieningen waarvoor de OZB bedoeld is, niet om een gat in de begroting te dichten."

De VEH hoopt dat haar inventarisatie druk legt op gemeenten om hun OZB-tarief binnen het afgesproken maximum te houden. "Deze cijfers leiden wel elk jaar tot veel lokale discussie, als de gemeenteraden over de OZB moeten besluiten. Ze pakken dan vaak onze lijst erbij om te kijken wat de buurgemeentes doen."

Om die reden ziet de VEH de nieuwe plannen van het kabinet om vanaf 2019 de gemeenten toe te staan vier miljard euro meer belastingen te heffen, in ruil voor een verlaging van de inkomstenbelasting, met bezorgdheid tegemoet.

"Staatssecretaris van financiën Eric Wiebes heeft gezegd dat die verschuiving niet mag leiden tot lastenverzwaring voor burgers. Maar wij zijn daar niet gerust op gezien onze ervaringen met de OZB", stelt De la Porte.

Stijgers en dalers

Uit de steekproef van de Vereniging Eigen Huis blijkt onder meer dat de onroerendezaakbelasting in de gemeente Laarbeek volgend jaar met 13 procent omhoog gaat. Een huiseigenaar moet hier gemiddeld 30 euro meer gaan betalen. Ook in Weert en Amersfoort is er met 12 en 11 procent sprake van een flinke stijging.

Er zijn ook gemeenten waar het bedrag daalt. In Gemert-Bakel gaat de OZB met ruim 11 procent omlaag, wat huiseigenaren gemiddeld 50 euro scheelt. Maar tussen 2011 en 2014 zijn de OZB-tarieven in Gemert-Bakel sterk gestegen, met 129 procent. Dat was het gevolg van een mislukte grondaankoop, waardoor de gemeente in financiële problemen kwam.

Verder zijn de onderlinge verschillen tussen gemeenten groot. Zo betalen huiseigenaren in Schiedam 180 euro per jaar. In Nijmegen is de OZB met 475 euro bijna drie keer zo hoog.

Huiseigenaren kunnen zelf niets ondernemen tegen de OZB-tarieven die door de gemeenten worden vastgesteld. Alleen tegen de WOZ-waarde van huizen die de gemeenten vaststellen, en waar onder meer de onroerendezaakbelasting van is afgeleid, is beroep mogelijk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden