Gemeenten: Politie moet verwarde personen blijven vervoeren

In verschillende steden draait een proef met de psycholance, een ambulance speciaal voor verwarde personen. Beeld Rink Hof
In verschillende steden draait een proef met de psycholance, een ambulance speciaal voor verwarde personen.Beeld Rink Hof

De burgemeesters van de 32 middelgrote steden hekelen de beslissing van de politie te stoppen met het vervoer van verwarden. 'De politie gaat soms ook over zorgvragen.'

Dat de politie ook buiten de grote steden wil stoppen met het vervoeren van mensen met verward gedrag, is onrealistisch en kan schadelijk uitpakken. Dat zegt de Leeuwarder burgemeester Ferd Crone namens de 32 middelgrote gemeenten in Nederland, de zogenoemde G32. "Waar een psycholance in de vier grootste steden afdoende kan werken, is het in de provincie onmogelijk het zonder de politie te doen."

Als de politie helemaal stopt met dit vervoer, verwaarloost zij haar maatschappelijke taak, vindt hij. "Omdat je nooit van tevoren weet of het vervoeren van een verward iemand uit de hand loopt, is de politie vaak nodig, ook al is er nog geen strafbaar feit gepleegd. Want zij alleen heeft het geweldsmonopolie."

Psycholance slechts pilot

De politietop kondigde vorig jaar aan per 1 januari te stoppen met het vervoeren van personen die verward gedrag vertonen, maar geen strafbaar feit hebben gepleegd. Dat blijkt een loos dreigement, want nog nergens in Nederland is zij hiermee volledig gestopt. De politie bouwt het vervoer pas af als er alternatieven zijn.

Alternatieven zoals de psycholance - een ambulance voor verwarde mensen - zijn er in de steden alleen nog in pilotvorm. Komend najaar laat het 'Schakelteam personen met verward gedrag' weten wat de uitkomst is van deze proeven. "De politie moet niet doorschieten in het afstoten van deze taak. In Nederland gaat zij soms óók over zorgvragen", vindt Crone, die voorzitter is van de G32.

Zwart-wit

De burgemeesters van middelgrote steden storen zich aan de rigide houding van de politie. "Het is een technisch ingewikkelde discussie. Zo makkelijk is het niet om in de meldkamer te zeggen: dit is een geval psycholance en dit is politie. Want wanneer is iemand verward? Voor je het weet, zitten we elkaar gek te maken."

Een woordvoerder van de politie laat weten niet op een zwart-witdiscussie uit te zijn. "We hebben duidelijk aangegeven waar we naartoe willen: stoppen met het vervoeren van mensen die meer patiënt zijn dan verdachte. Dat willen we samen met de burgemeesters vormgeven."

Crone acht het onmogelijk om dag en nacht psycholances beschikbaar te stellen voor heel Friesland. "Die staan dan een groot deel van de dag niets te doen en dat kost geld. Dat geldt voor andere provincies net zo. Het is mogelijk om de politie een deel van het vervoer uit handen te nemen, maar het moet altijd een mix blijven."

De politie staat ervoor open om 'lokaal te zoeken naar de beste oplossingen', aldus de woordvoerder. "Dit is geen eenzijdige opzegging, hoewel ons uitgangspunt duidelijk is. We gooien geen oude schoenen weg voor er nieuwe zijn."

Tekst loopt door onder afbeelding

Psycholance Beeld Louman&Friso
PsycholanceBeeld Louman&Friso

Geen polderpsycholance, maar de GGZ-vervoersdienst

De psycholance overal inzetten is te duur. Wat zijn de alternatieven?

Je zou ze psycholance-achtigen kunnen noemen, de busjes en auto's die zich in de buitengebieden storten op het vervoer van mensen met verward gedrag, zoals de psycholance dat in de grote steden doet, nu de politie hiermee liever vandaag dan morgen stopt. Ze heten 'Quick Responder' of minder exotisch: de 'GGZ-vervoersdienst'. Omdat een 24-uurs beschikbare, dure psycholance niet goed werkt in de provincie vanwege de lagere bevolkingsdichtheid, zinnen kleinere gemeenten op alternatieven.

Utrecht begint vandaag met de GGZ-vervoersdienst in het midden en westen van de provincie. De vervoersdienst is een particuliere partij die zich al een jaar of vijf specialiseert in het vervoeren van psychiatrisch patiënten voor instellingen. Die zouden het crisisvervoer erbij kunnen gaan doen.

"Wij springen in het gat in hun vervoer nu de politie daarmee stopt", zegt initiatiefnemer Sebastiaan van den Hoek. "Wij zijn absoluut geen taxibedrijf, omdat wij werken met mensen die verstand hebben van de problematiek van de doelgroep. Wij zijn ervan overtuigd dat zij een normaliserende manier van vervoer verdienen, in plaats van een rit met de ambulance of met een politieauto."

Kinderschoenen

Utrecht is de eerste provincie met wie de vervoersdienst een jaar durende pilot gaat uitvoeren. Als de politie een persoon met verward gedrag aantreft, kan zij in overleg met de crisisdienst van de GGZ de vervoersdienst inzetten. Die moet er minimaal binnen een half uur zijn, aldus de Utrechtse wethouder Kees Diepeveen (GroenLinks). Als een persoon gedwongen opgenomen moet worden, komt er nu nog vaak een ambulance of een politieauto. Het GGZ-busje kan ook hiervoor ingezet worden. "Dat kan voor een persoon met verward gedrag kalmerend werken en heeft niet, zoals een ambulance of politieauto, impact op de plek waar iemand woont."

Net als in Utrecht staan elders in het land vervoersinitiatieven 'in de kinderschoenen', laat een woordvoerder van het speciaal aangestelde 'Schakelteam personen met verward gedrag' weten.

Rond Den Bosch gaat een 'zorgtaxi' rijden, waarover nog weinig bekend is. In Noord-Brabant is er de 'Quick Responder': een auto waarmee een politieagent en verpleegkundige samen op pad gaan.

Ook in Deventer en omgeving verdwijnt de politie nog niet helemaal uit beeld. Daar gaan ambulancemedewerker, een verpleegkundige en een agent de straat op om samen een melding te beoordelen en te beslissen wie de persoon in verwarring waarheen vervoert. Ze noemen zichzelf het 'Street Triage Team'.

Uit deze pilots moet blijken in hoeverre het vervoeren van personen met verward gedrag echt zonder de politie kan. De eerste resultaten komen in het najaar naar buiten. Het is wel de vraag wie de nieuwe vervoersvormen gaat betalen als de rijkssubsidies waarmee ze nu betaald worden, opdrogen. Daar heeft de Utrechtse wethouder Kees Diepeveen vooralsnog geen antwoord op.

Lees ook: Politie stopt met vervoer van verwarde mensen

Lees ook: Hoe helpen gemeenten verwarde mensen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden