Gemeenten lokken klant met goedkoop parkeren

Experts: Lagere tarieven werken alleen als de winkels ook aantrekkelijk zijn

In hartje Enschede zijn half juni de tarieven van de parkeergarage verlaagd naar 1 euro per uur. Het maximum dagtarief ging van 12 naar 5 euro. Prompt nam het aantal bezoekers weer toe. Ze komen nu zelfs uit Duitsland. En gezien 'de positieve geluiden vanuit de winkeliers' is een maand geleden besloten de tariefsverlaging 'onbeperkt te verlengen'.

Kijk, dat is goed nieuws, in alle ellende die de detailhandel in de binnensteden dezer dagen treft. Want die klaagt al jaren over de hoge gemeentelijke parkeertarieven die bezoekers doet wegblijven. Maar zijn enkel parkeerkosten de oorzaak van het wegblijven van klanten?

In Enschede is het bijvoorbeeld een particuliere exploitant die de parkeergarage beheert: Q-Park. De garage ligt onder het zieltogende winkelcentrum Zuidmolen en het lijkt er nog niet op dat de daar overgebleven winkels profiteren van het toenemend aantal bezoekers. "Die steken de straat over naar het andere winkelcentrum", weet woordvoerder Joris Huijbregts van Q-Park.

Enschede is volgens Huijbregts 'een vreemde eend in de bijt'. "Want mensen staan wat parkeren betreft het liefst in de etalage." Maar het hanteren van lagere parkeertarieven werkt kennelijk wel, reageert hoogleraar bedrijfskunde Cor Molenaar. Hij houdt in zijn boek 'Red de Winkel' onder meer een hartstochtelijk pleidooi voor het verlagen van de parkeertarieven in gemeentelijke parkeergarages.

Die zijn volgens hem veel te hoog en jagen de bezoekers uit de binnenstad en de winkelcentra. Gemeenten op hun beurt beschouwen de parkeergelden als een vast inkomenspotje. Daar konden ze inderdaad jarenlang op rekenen, maar het tij is inmiddels gekeerd. Twee derde van de gemeenten haalt minder parkeergeld op dan was begroot. Vooral de parkeergarages staan leeg.

Het roer moet dus om, maar hoe pakken de gemeenten dat aan? Sommigen overwegen dan maar de tarieven te verhogen om de begroting sluitend te krijgen, andere steden, zoals Dokkum (zie kader) hebben inmiddels betaald parkeren afgeschaft. Maar gaat achter de leegstaande parkeergarages niet een heel ander probleem schuil? Gaan zij de kantoorgebouwen achterna?

"Door de crisis zijn er minder verplaatsingen en dus hebben gemeenten ook minder inkomsten", legt Giuliano Mangardo, onderzoeker en docent bij de Erasmus Universiteit Rotterdam uit. "Maar er is de afgelopen jaren ook te veel gebouwd. Gemeentebestuurders denken niet goed na en beslissen vaak op emotie. Dan zegt een wethouder: 'Ik doe elke zaterdag met mijn vrouw boodschappen in het winkelcentrum'. Maar dat geldt niet voor iedereen."

Bovendien, stelt Mangardo vast, komt bij de ontwikkeling van gebieden het onderwerp mobiliteit pas heel laat aan de orde. Dat geldt niet alleen voor winkelcentra, maar ook voor bijvoorbeeld kantorencomplexen. "Dan zijn er drie kantoorgebouwen neergezet en komt aan het eind de vraag: hoe komen de mensen hier? Ze hanteren bestaande parkeernormen: zoveel parkeerfuncties per gebouw. Maar je zou het hele gebied moeten bekijken. Misschien kun je delen met de buren. Je afvragen: wanneer wordt het meest gebruikgemaakt van parkeren?"

Of gratis parkeren meer mensen naar de binnensteden zal lokken is voor Mangardo nog maar de vraag. "De aantrekkelijkheid van een plek is veel belangrijker dan de parkeerkosten. Een dorp in de middle of nowhere is niet aantrekkelijk. En gratis parkeren trekt meer zoekverkeer. Gemeenten moeten er rekening mee houden dat in de toekomst veel minder mensen met de auto naar de stad komen. Daar moet over worden nagedacht, want er zijn bijzonder veel kosten mee gemoeid. Een parkeerplek kost 40.000 euro."

"Parkeertarieven halen geen mensen naar de binnenstad", meent ook Sjoerd Stienstra, die gemeenten adviseert op het gebied van stedelijk verkeer. "Het speelt bij boodschappen doen wel een rol, zij het secundair. Je gaat niet ergens heen om te parkeren, maar om wat iets te bieden heeft. De reden waarom je onderweg bent, bepaalt of je gevoelig bent voor de kosten. Parkeren heeft wel een prijs, maar geen waarde."

Stienstra denkt dat de leeglopende winkelcentra vooral concurrentie hebben van internet. "Je hoeft de deur niet uit om iets te kopen. En waar je wel de deur voor uitgaat dat zoek je eerst uit op internet. In plaats van dat je vroeger allerlei winkels afliep en later terugkwam om iets te kopen. Dat betekent dat je niet meer twee keer in de stad komt, maar nog maar één keer.

'De middenstand is heel tevreden'
In het Friese Dokkum kan sinds 1 juli gratis geparkeerd worden op de randparkeerplaatsen die op loopafstand van de binnenstad liggen. Echt hartje centrum betaal je tot elf uur 's ochtends niets, daarna kost een half uur parkeren 70 cent. Je mag maximaal 2,5 uur parkeren en betaalt daar 3,5 euro voor. De nieuwe tarieven gelden als proef tot 1 april volgend jaar.

"We wilden samen met de ondernemers het centrum opwaarderen", vertelt woordvoerster Pytsje de Graaf van de gemeente Dongeradeel. En dat is gelukt: "Er komen meer mensen naar de binnenstad en ze blijven langer. De middenstand is heel tevreden." Het gratis maken van de randparkeerplaatsen heeft nog een ander gunstig bijeffect. "Mensen die in het centrum werken, parkeren hun auto niet meer in de woonwijken daaromheen. Daar kwamen klachten van bewoners over."

En het inkomstenverlies? De Graaf: "Tja, het was altijd een mooi potje. We hebben jaarlijks anderhalve ton minder te besteden. Als we hiermee doorgaan zal de gemeenteraad moeten kiezen. Er moet dan elders bezuinigd worden."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden