Gemeenten houden geld over, maar dat betekent niet dat de problemen zijn opgelost

Vlag met het logo van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. Beeld anp

Nederlandse gemeenten hebben vorig jaar voor het eerst sinds 1999 minder uitgegeven dan ze aan inkomsten ontvingen. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) komt dat vooral doordat gemeenten meer geld kregen overgemaakt van andere overheidsonderdelen.

De inkomsten van gemeenten liepen vorig jaar licht op naar 53,8 miljard euro, terwijl hun uitgaven aan projecten en sociale lasten stabiel bleven op 53,6 miljard euro. Daardoor bleef circa 200 miljoen euro over.

Volgens de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) zijn gemeenten voorzichtiger met uitgaven. Na grote decentralisaties in 2015 werden gemeenten verantwoordelijk voor onder meer de bijstand, de wet maatschappelijke ondersteuning (wmo), participatie van nieuwkomers en de jeugdzorg. Gemeenten moeten wennen aan die nieuwe taken, aldus VNG-woordvoerder Edward Ernst.

Tegelijkertijd waren er extra bezuinigingen: gemeenten kregen minder financiële middelen om de taken uit te voeren, én ze zijn verplicht een sluitende begroting te hebben. Voor een transitie naar dit nieuwe stelsel is tijd nodig, aldus Ernst.

Afhankelijk

Maarten Allers, hoogleraar economie van decentrale overheden aan de Rijksuniversiteit Groningen, is niet onder de indruk van het overschot van 200 miljoen. "Op meer dan 53 miljard is dat niet veel."

Hij benadrukt dat niet alle gemeenten goed in de slappe was zitten. De CBS-berekening gaat om een gemiddelde van een kleine vierhonderd gemeenten. Sommigen hebben misschien een overschot door de extra taken, maar er zijn nog steeds gemeenten die het moeilijk hebben, aldus Allers. Zoals de gemeente Almelo, die kampt met een tekort in de zorg, of Vlissingen die verlies heeft geleden op een aantal te duur uitgevallen projecten.

Dat gemeenten tijd nodig hebben om zich aan te passen aan nieuwe zorgtaken, vindt Allers niet meer dan normaal. “Gemeenten zijn voor een groot deel afhankelijk van het rijk. Ze mogen niet teveel uitgeven en weten vaak pas na het begrotingsjaar hoeveel ze precies krijgen. Daarom moeten ze wel voorzichtig zijn.”

Vanuit het Rijk en andere lokale overheden ging vorig jaar in totaal zo'n 36,7 miljard euro naar de gemeenten. Dat was bijna 1 miljard euro meer dan in 2015. Gemeenten hadden verder ook nog eigen inkomsten, bijvoorbeeld via gemeentelijke heffingen, verschillende diensten aan burgers en bedrijven en uit de verkoop van grond.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden