Gemeenten dreigen te stoppen met Jeugdzorg. Is dit een kantelpunt?

Beeld Meulendijks Nanne

Gemeenten dreigen te stoppen met jeugdzorg. Is dit een kantelpunt in het debat over decentralisatie?

Tijdens een banket in 2015 diende het Rijk de aangeschoven gemeenten een ovenschotel met jeugdzorg op, met als toetje de maatschappelijke ondersteuning van psychisch kwetsbare mensen.  Kaarslicht flikkerde, mooie beloften werden gedaan. 

Van de gezelligheid is inmiddels niets meer over. Gemeenten kampen met miljoenentekorten en schreven talloze brandbrieven. De kranten staan vol met schrijnende casussen. 

Vandaag zeiden de gemeenten daarom voor het eerst openlijk dat ze ‘serieus overwegen’ om de overgehevelde zorgtaken terug te leggen op het bord van het Rijk. Het alternatief is dat het kabinet stopt met wegrennen voor de rekening, vinden ze. 

De open brief met het dreigement kwam als reactie op een onderzoek dat minister Hugo de Jonge (volksgezondheid, welzijn en sport) vorige week presenteerde. Twee derde van de gemeenten komt op de begroting meer dan 20 procent tekort om de zorg te kunnen betalen. 

Impuls

De vraag is nu of deze open brief de slepende discussie over de decentralisatie een nieuwe impuls gaat geven. In ieder geval is de druk op het kabinet groot, temeer omdat de gemeenten niet de enige zijn die stampij maken. Diverse Kamer­leden zijn kwaad en de vakbonden dreigen met stakingen. 

Zij eisen dat vóór juni de bezuiniging op de jeugdzorg van 450 miljoen euro – die gelijk inging met de decentralisatie – wordt teruggedraaid. Ook willen ze dat er 300 miljoen euro bij komt om de toegenomen vraag naar jeugdzorg op te vangen. 

Vorige week zegde minister De Jonge al extra geld toe, maar hoeveel precies is nog niet duidelijk. Hij is hierover in gesprek met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), die tot nog toe ontevreden is over de voorstellen van het kabinet, zei een woordvoerder. Met de brief willen ze het gesprek op scherp zetten. 

Op zich is de vraag om extra geld gerechtvaardigd. Er zijn grote problemen in de jeugdzorg, zoals wachtlijsten die letterlijk levens­bedreigend zijn voor suïcidale kinderen. Toch zien veel experts in de jeugdzorg dat er meer dan geld nodig is om de sector uit het slop te halen. De concurrentie tussen instellingen (gevolg van het feit dat gemeenten de contracten afsluiten) en de gebrekkige samenwerking in het veld, helpen niet mee. 

Ook vinden de experts dat gemeenten de hand in eigen boezem mogen steken. Zo zei Peer van der Helm, lector residentiële jeugdzorg aan de Hogeschool Leiden, eerder tegen Trouw dat het ‘het aantal ambtenaren groeit als konijnen. Allemaal geld dat niet ten goede komt aan de zorg’.

Hij noemde het voorbeeld van ‘een plaats met 70.000 inwoners’, waarvan de wethouder ‘vol trots’ zei dat zijn gemeente, gemeten in voltijdsbanen, inmiddels honderd  jeugdzorg-ambtenaren heeft. “Dit is toch van de zotte? In plaats van zorg zetten ze bureaucratie op.” 

Ook minister De Jonge ziet dit probleem. Hij stuurt niet voor niets aan op ‘schrapsessies’ bij zorginstellingen en gemeenten, om de kostbare bureaucratie terug te dringen. 

Het lijkt erop dat de open brief een volgend discussiestuk is in het gesteggel om de hoogte van de rekening van het diner. Voor een echt kantelpunt in de discussie zal inzet van zowel het Rijk als de gemeenten en zorginstellingen nodig zijn.

Lees ook: 

Fikse tekorten Jeugdzorg

Twee op de drie gemeenten komen fors geld tekort voor jeugdzorg, blijkt uit onderzoek. Minister Hugo de Jonge belooft dat er geld bijkomt. Hoeveel, is nog niet bekend.

De zieke jeugdzorg heeft dringend een injectie nodig

Waarom leidt juist de overheveling van de jeugdzorg tot financiële problemen bij de gemeenten? Volgens Gerber van Nijendaal zijn er zes oorzaken, die vaak in combinatie voor zand in de motor zorgen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden