Gemeentelijke registratieplicht voor sekswerkers niet toegestaan

Bezoekers van Red Light Fashion op de Amsterdamse Wallen (archiefbeeld).Beeld ANP

Steden willen door registratie meer vat krijgen op de seksbranche. Maar privacyregels staan dat in de weg.

Gemeenten mogen sekswerkers niet verplichten zich te registeren. Omdat vaak gevoelige informatie wordt opgeslagen over onder meer gezondheid, strafrechtelijk verleden en etniciteit, is een registratieplicht in strijd met de privacywet. Ook als gemeenten dat doen onder het mom van het tegengaan van uitbuiting en mensenhandel.

Die conclusie volgt uit twee afzonderlijke besluiten die de Autoriteit Persoonsgegevens onlangs nam, en een uitspraak van de bestuursrechter in Amsterdam woensdag. In die zaak, aangespannen door raamexploitanten tegen de gemeente Amsterdam, komen verschillende onderdelen van het prostitutiebeleid aan bod, waaronder de verplichting voor sekswerkers om intakegesprekken te voeren met raamexploitanten. Dat verslagen van die gesprekken vervolgens worden bewaard voor een eventuele controle door de gemeente, is volgens de rechter in strijd met de privacywet.  

Privacygevoelige informatie

Deze week nam de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) een vergelijkbaar besluit over het beleid van de gemeente Den Haag. Die laat prostituees een intakegesprek voeren met gemeente en politie, waarbij eveneens privacygevoelige informatie wordt geregistreerd. Maar een wettelijke grondslag ontbreekt daarvoor, aldus de privacywaakhond. 

Eerder deze maand veegde de AP ook al de vloer aan met het voornemen van de gemeente Utrecht om niet alleen een registratieplicht in te voeren, maar ook de mogelijkheid te scheppen om informatie te verzamelen over prostituees zonder dat die daarvan op de hoogte worden gebracht. Het gaat bijvoorbeeld om ‘waarnemingen’ die door toezichthouders worden gedaan rond de prostitutiezone. Een ‘ingrijpend plan’ dat volgens de wet niet mag, concludeerde de privacytoezichthouder. 

Ongemakkelijk bij database

Sekswerkers zelf hebben zich altijd verzet tegen een verplichte registratie. Volgens belangenclub Proud voelen zij zich ongemakkelijk bij het idee dat ze in een database staan. Daarbij wordt een verplicht intakegesprek door sommigen als vernederend ervaren, omdat er zeer persoonlijke vragen over medisch en seksueel leven worden gesteld en vastgelegd. 

Dat gemeenten via een registratieplicht en intakegesprekken vat proberen te krijgen op de prostitutiebranche komt niet uit de lucht vallen. Er is jarenlang gewerkt aan een wet voor een landelijke database voor sekswerkers. Uiteindelijk werd dat vanwege zorgen over de privacy door de Eerste Kamer tegengehouden. De minister van veiligheid en justitie liet toen op vragen van de Kamer weten dat een registratie ook op gemeentelijk niveau niet aan de orde was. 

Maar volgens de gemeente Utrecht is er een verschil tussen dat landelijke plan en dat van de gemeente. De registratie in het oorspronkelijke wetsvoorstel had als doel dat klanten van sekswerkers konden controleren of ze met legale prostitutie te maken hadden. Utrecht wil zich met het systeem veel meer op het welzijn van prostituees zelf richten. Sterker nog: verplichte registratie is volgens burgemeester Jan van Zanen één van de belangrijkste barrières tegen mensenhandel. 

Utrecht gaat bezwaar maken tegen het besluit van de AP. Amsterdam zegt de uitspraak van de bestuursrechter nog te bekijken. Ook de gemeente Den Haag bekijkt nog wat de gevolgen zijn van het besluit van de privacywaakhond.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden