Gemeente moet witte vlucht tegengaan

Het aantal zwarte scholen neemt toe, bleek deze week uit onderzoek van Trouw. Eén op de vijf wordt met sluiting bedreigd. Het spreiden van kinderen of opheffen van het bijzonder onderwijs, heeft geen zin, betoogt G. Barendrecht, directeur van een zwarte basisschool. Gemeentes moeten ingrijpen om witte vlucht tegen te gaan, stelt directeur De Feijter van een zwarte VMBO-school (onder).

Utrecht is enige tijd geleden opgeschrikt door het bericht dat twee zwarte scholen voor voortgezet onderwijs gaan sluiten. Maatschappelijk gezien is het ontstaan van witte en zwarte scholen verwerpelijk. Kinderen die opgroeien in een multiculturele samenleving zullen ook op school moeten leren met elkaar om te gaan en zodoende respect en vertrouwen in elkaar te ontwikkelen.

Vanuit de scholen gezien is er niet echt een probleem. Witte scholen zeggen dat het jammer is dat allochtone ouders niet voor hun school kiezen en dat ze geen idee hebben hoe ze dat voor elkaar moeten krijgen, maar hebben ook niet echt de behoefte vanuit onderwijskundige overwegingen de schoolbevolking te veranderen.

Zwarte scholen gaan zich pas het probleem realiseren als het aantal leerlingen sterk afneemt. Tot die tijd legt de school zich toe op het zo goed mogelijk opleiden van de leerlingen, met extra aandacht voor taalonderwijs, voor ouderparticipatie, voor niet-westerse culturen. De scholen kunnen werken met relatief kleine groepen want de leerlingen leveren veel extra geld op. Kinderen op zwarte scholen krijgen veel meer aandacht dan kinderen op witte scholen.

In het basisonderwijs is dit dan ook het punt waarop zwarte scholen zich kunnen profileren om de schoolbevolking meer gemengd te laten worden. In principe willen de meeste ouders kiezen voor een school in de buurt, dat geeft veel minder gedoe met halen en brengen en het spelen in de buurt. Om die reden hebben een aantal jaren geleden in Utrecht een aantal witte ouders ervoor gekozen hun kinderen op de zwarte buurtschool te plaatsen, waardoor de buurtschool gered is en een gemengde school werd.

Dit soort initiatieven is in meer plaatsen mogelijk en zou door de plaatselijke politiek opgezet en gesteund kunnen worden. Voor veel buurten kan dit de redding van de school worden.

In het voortgezet onderwijs is de situatie anders. Zeker geldt dit voor het havo/vwo-onderwijs. Voor de scholen zelf gelden dezelfde overwegingen als voor de basisscholen, maar voor de ouders en de leerlingen ligt de zaak anders.

Voor het kiezen van een school voor voortgezet onderwijs speelt, met name voor hoger opgeleide ouders, de afstand tot de school veel minder een rol; van halen en brengen is immers geen sprake meer, de kinderen kunnen zelf op de fiets gerust 30 tot 45 minuten fietsen.

Hier telt veel meer de status mee. Allereerst moet je kind minimaal een havo-advies krijgen om het verwerpelijke vmbo-onderwijs te ontlopen. Een mavo-advies kan nog net, maar dan moet je kind wel op een mavo komen die gekoppeld is aan een havo/vwo-school.

Dan mogen er niet te veel allochtonen op de school zitten, een enkeling kan geen kwaad, maar meer dan 20 procent allochtone leerlingen kan echt niet. Een school met meer dan 20 procent allochtone leerlingen zal een school zijn met veel criminaliteit en heeft een te lage status.

In Utrecht zien we hierdoor de absurde situatie dat veel kinderen van hoger opgeleide ouders elke ochtend naar omringende gemeenten fietsen om daar voortgezet onderwijs te volgen, zodat de scholen nieuwbouw moeten plegen, terwijl in de stad scholen moeten sluiten. Deze stroom naar buiten neemt steeds grotere vormen aan. Het is om die reden niet moeilijk te voorspellen dat er over enkele jaren nog maar twee havo/vwo-scholen in Utrecht zullen overblijven.

Maatschappelijk gezien is dit een ongewenste ontwikkeling. Maar ouders kiezen hier bewust voor, de segregatie in het voortgezet onderwijs is een bewuste keus van hoger opgeleide ouders. Daarom is de discussie hierover ook zo moeilijk te voeren, laat staan een oplossing hiervoor te vinden.

Als de Utrechtse bevolking wil dat er een ruim aanbod blijft aan havo/vwo-onderwijs in de stad is de enige mogelijkheid flink te investeren in een vernieuwende school in de stad. Een school die waarschijnlijk in eerste instantie zwart zal zijn, maar die door de hoge kwaliteit van het onderwijs na enkele jaren aantrekkelijk is voor hoger opgeleide ouders.

In Utrecht is deze keus niet gemaakt. Voor gemeentes waar nog te kiezen valt, kan hier de kans liggen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden