Privacy

Gemeente mag fraudeur niet meer stiekem filmen

Gemeenten mogen geen verborgen camera's meer inzetten. Beeld Archieffoto ANP/Lex van Lieshout
Gemeenten mogen geen verborgen camera's meer inzetten.Beeld Archieffoto ANP/Lex van Lieshout

In de strijd tegen fraude met uitkeringen, mogen gemeenten geen verborgen camera's meer inzetten. Dat schrijft de Autoriteit Persoonsgegevens in een brief aan de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Die bekijkt nu of er nieuwe wetgeving kan komen die cameratoezicht toch mogelijk maakt.

Kristel van Teeffelen

Sinds 2013 kan iemand die een uitkering ontvangt heimelijk gefilmd worden bij zijn huis of werk, omdat er bijvoorbeeld vermoedens zijn van zwart werk of stiekem samenwonen. Dat gebeurt meestal vanuit een geparkeerde auto. De VNG zegt niet te weten hoeveel gemeenten het middel inzetten.

Bij de Autoriteit Persoonsgegevens hebben achttien gemeenten gemeld dat ze verborgen camera's gebruiken. Die melding is verplicht, maar het lijkt erop dat niet elke gemeente zich daaraan houdt.

Afgelopen dinsdag erkende de Eindhovense wethouder Staf Depla nog dat zijn gemeente zo'n camerawagen in 2014 één keer heeft gebruikt zonder melding daarvan te maken bij de privacywaakhond. Ook Diemen ontbreekt op de lijst. Terwijl uit een uitspraak van de rechter blijkt dat die gemeente zeker één keer een camera heeft ingezet.

Zwart bijklussen

Sterker nog, die zaak in Diemen bracht de hele kwestie aan het rollen. De Centrale Raad van Beroep (de hoogste bestuursrechter in de sociale zekerheid) oordeelde in september dat de gemeente te ver ging toen een camera zes dagen lang werd gericht op de stomerij waar een inwoner met uitkering zwart zou bijklussen. Volgens de rechter maakte de gemeente daarmee een te grote inbreuk op de privacy, zonder dat daarvoor een duidelijke wettelijke basis bestaat.

Met de brief vandaag volgt de Autoriteit Persoonsgegevens de uitspraak van de rechter. Gemeenten stoppen nu met verborgen camera's, maar volgens de VNG bestaat er bij bestuurders wel behoefte aan een nieuwe wet voor cameratoezicht. De inzet van het middel wordt gezien als een efficiënte manier om fraude op te sporen, omdat minder mankracht nodig is.

Vaak begint een fraudeonderzoek bij een (anonieme) tip bij de gemeente. Ambtenaren kunnen vervolgens een onderzoek instellen, waarbij ze onder meer informatie mogen verzamelen via internet, met buren en kennissen mogen spreken en huisbezoeken kunnen doen. De gemeente Nijmegen was in 2013 de eerste die aankondigde ook verborgen camera's in te willen zetten. Al zag de stad daar later toch weer vanaf.

Overigens mocht cameratoezicht tot de uitspraak in de Diemense zaak wel alleen onder strenge voorwaarden. Zo moest het proportioneel zijn: een verborgen camera inzetten mocht alleen bij een ernstige verdenking van langdurige fraude.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden