Gemeente: geen plannen tot sloop wijkje

PURMEREND - "U zult mij geen beschuldiging horen uiten . . . maar het is allemaal wel erg toevallig" .

Evelien Broersma moet even haar hart luchten. En Francisca Revenboer wil er nog wel een schepje bovenop doen. "Ze willen hier vlak bij een nieuw stadskantoor bouwen en daarom moet het rode dorp tegen de vlakte. Dit is het Watergate van Purmerend.

Het nieuwe Stadskantoor wordt onze plaatselijke Stopera. Ik ben er van overtuigd dat achter de schermen al wordt gewerkt aan een nieuwe invulling van dit gebied. We zitten vlak bij het station en bij het centrum. De grond is goud waard en een rood dorp past vast niet in het beeld dat de gemeente voor ogen staat."

Kortom, het rode dorp in Purmerend, een in 1921 gebouwd wijkje met 45 huizen voor arbeiders, is in rep en roer.

In januari viel er bij de bewoners een brief op de mat van de woningbouwvereniging 'De Volkswoning'. Vrij vertaald stond erin dat de funderingen rot waren en dat de huizen op termijn moesten verdwijnen.

Toen de plaatselijke krant kopte dat het rode dorp zou worden gesloopt, was de boot aan. De buurt heeft de Woonbond ingeschakeld voor een 'tegenonderzoek'. "We geloven alles niet zomaar."

Een afspraak met Evelien Broersma blijkt gaandeweg uit te lopen op een halve vergadering van de in allerijl in het leven geroepen bewonerscommissie.

Francisca komt binnenlopen met een aantal voorbeelden voor pamfletten die de bewoners voor de ramen kunnen plakken. "Vind je deze met die sierletters niet prachtig? Zo creatief! . . die is gemaakt door de schoonzoon van de moeder van Bram . . " , klinkt het cryptisch.

Eveliens' zoon Michiel wordt naar de kopieerwinkel gestuurd om enkele honderden exemplaren te maken.

De buurt heeft overigens niet afgewacht en al vast overal met de hand beschreven protestborden opgesteld en op de deuren en ramen staan zelf geschreven teksten: 'Slopen nooit', 'Geen sloop'.

Evelien Broersma: "Het is hier een heel eensgezind buurtje met een grote en sociale waarde. Je kent elkaar, voelt je hier veilig. Sommigen wonen er al zo lang dat ze hier hun wortels hebben."

Francisca Revenboer komt uit Amsterdam. "Hier letten ze op je. Of de gordijnen wel open gaan. Het zal hier niet gebeuren dat je drie dagen dood in je huis ligt."

Twaalf jaar geleden werd het Purmerendse rode dorp gerenoveerd. "Min of meer met de belofte dat de huizen dan nog zo'n 25 jaar mee konden" , vertelt Evelien. "Het is toch wel teleurstellend dat we nu zo overvallen worden."

Mevrouw W. van der Meulen, die even later ook komt binnenvallen, is poolshoogte wezen nemen op het gemeentehuis. Of er misschien nieuwe plannen bestaan voor het stationsgebied. Ze kreeg 'nee' te horen, maar lijkt niet overtuigd.

"Ik heb vaker met dit bijltje gehakt."

Toen 12 jaar geleden de renovatie voor de deur stond, was de eensgezindheid in het rode dorp even zoek. "Er waren twee kampen, voor- en tegenstanders. De opknapbeurt ging gepaard met een forse huurverhoging."

De tweestrijd van toen is echter vergeten. Het rode dorp staat nu als een man voor behoud. Met een huur van rond 400 gulden zijn de huizen erg in trek.

Herstel van de funderingen is technisch wel mogelijk, maar de prijs daarvoor vindt het Regionaal onderhouds- en administratiecentrum (ROAC), dat de huizen voor De Volkswoning beheert, te hoog. De huren zullen dan moeten worden verdubbeld tot 800 gulden.

Blijft de buurt zo eensgezind als een forse huurverhoging het enige alternatief blijkt te zijn? "Daar lopen we niet op vooruit" , luidt het diplomatieke antwoord. "Eerst het tegenonderzoek maar eens afwachten."

De Woonbond zal de resultaten van het onderzoek dat De Volkswoning/ROAC heeft laten uitvoeren natrekken. Aan de hand daarvan wordt bekeken of er een eigen onderzoek nodig is.

De bewoners vinden dat de woningbouwvereniging een flut-onderzoekje heeft gepleegd. Aanleiding ervoor waren klachten over schimmel en vocht in een huis 'waar de bliksem al eens in was geslagen.'

De ROAC liet toen volgens de bewoners twee, maar volgens directeur A. G. J. Hoens vier huizen onderzoeken door een technisch bureau. Evelien: "Wij vinden het wel erg summier om daar conclusies uit te trekken voor de hele wijk."

De bewoners vinden het ook maar vreemd dat bij de renovatie niet zou zijn gebleken dat er iets aan de funderingen mankeert. ROAC-directeur Hoens erkent achteraf dat er toen onvoldoende op is gelet.

"De fundering is toen constant buiten de discussie gebleven. Op aandrang van het rijk is toen wel een onderzoek ingesteld, maar de conclusie was dat er niets aan de hand was. Achteraf blijkt nu dat de funderingsbalken toch zijn aangetast. Ik vind dat we nu niet dezelfde fout moeten maken als toen. Niets doen brengt de veiligheid en gezondheid van de bewoners in gevaar."

Herstel is zo duur (een ton per woning) en leidt tot zo'n dramatische huurverhoging, dat het volgens Hoens verstandiger is de huizen maar te slopen. Een inmiddels leeg gekomen huis (de bewoner gaat naar een bejaardencentrum) wordt al niet meer opnieuw verhuurd. De bewoners vrezen dat dit het begin is van een verpaupering.

Hoens is optimistisch over de mogelijkheid om op dezelfde plek weer sociale woningbouw te realiseren. "Wij zullen ons daar zeker sterk voor maken. Eventueel in bouwlagen, onder meer voor ouderen. Dan komen er meer huizen dan nu."

Hoens ontkent dat er achter de schermen plannen worden beraamd voor het stationsgebied waarin geen plaats is voor het rode dorp. De bewoners maken echter openlijk toespelingen.

Het zinspelen op een 'Purmerendse Stopera' (analoog aan het financiele debacle met het Amsterdamse stadhuis) hangt samen met de verwikkelingen rond een pal naast het rode dorp gelegen bouwval. Het voormalige Stadsziekenhuis van Purmerend staat daar na een ziekenhuisfusie al jaren leeg.

De gemeente verkocht het indertijd aan een projectontwikkelaar, die allemaal mooie plannen had, onder meer voor hotelbouw. Het kwam er niet van en de gemeente kocht het later - inmiddels half gesloopt - terug. Het intact gebleven hoofdgebouw heeft historische waarde en er wordt naar gestreefd het te handhaven als onderdeel van een nieuw te bouwen Stadskantoor.

Het gaat echter niet van een leien dakje. Nieuw onderzoek heeft aangetoond dat ook de funderingen van het voormalige ziekenhuis worden geplaagd door betonrot. De gemeente opteert nu voor sloop, maar de provincie Noord-Holland wil daar niets van weten.

Het Nieuwe Bouwen

Het vlak voor de tweede wereldoorlog gebouwde en door de Purmerendse architecten J. Plas en C. Koning ontworpen ziekenhuis, wordt gezien als een waardevol voorbeeld van de stroming Het Nieuwe Bouwen.

Als de provincie het als monument wil behouden, moet ze de kosten voor herstel van de fundering ook maar betalen, redeneert Purmerend.

De gemeenteraad heeft al uitgesproken dat overschrijding van de 42,5 miljoen gulden voor het nieuwe Stadskantoor absoluut onbespreekbaar is.

Net als ROAC-directeur Hoens ontkent ook wethouder Dineke Harmsen (PvdA) in alle toonaarden dat er 'achter de schermen' iets geregeld wordt. Ze noemt opmerkingen in die richting "volslagen onzin" .

De wethouder geeft wel toe dat onder meer gedacht wordt aan een nieuwe doorlooproute voor het verkeer tussen station en centrum, met een tekening van een weg die over een deel van het rode dorp loopt. "Maar dat heeft niets te maken met de slechte toestand van de woningen. Als we die weg willen aanleggen, gaat het toch wel door, of die huizen nu in slechte staat verkeren of niet. Natuurlijk zullen we daarbij wel de nodige zorgvuldigheid in acht nemen."

De wethouder zegt geen enkel bezwaar te hebben tegen het rode dorp naast een nieuw Stadskantoor. "We zijn hier niet zo voor glamour, toeters en bellen. Als de woningbouwverening er nieuwe sociale woningbouw wil plegen, zullen wij geen bezwaar maken. We hebben ook geen plannen de grond aan te kopen om er bijvoorbeeld winkels neer te zetten. Kantorenbouw, voor zover die hier wordt gepleegd, voltrekt zich aan de andere kant van het spoor."

De gemeente staat volgens de wethouder helemaal buiten de sloopplannen van de woningbouwvereniging. Hoewel Purmerend behoefte heeft aan goedkope huurhuizen, heeft ze er overigens wel begrip voor. "Het is te gek om een ton per woning in verbetering te steken. Daar kun je ook een nieuw huis voor bouwen dat aan de moderne eisen voldoet."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden