Gemeente bereikt mantelzorger niet

Veel mensen die voor een naaste of vriend zorgen, voelen zich niet uitgenodigd voor gesprek

Hoe moeilijk kan het zijn? Om tot een nieuw zorgaanbod te komen, stuurt de gemeente de cliënt een brief, met ingesloten een brief voor de mantelzorger. Zodat ze gedrieën een zogeheten keukentafelgesprek kunnen voeren over wat er nodig is voor de cliënt. En de mantelzorger daarbij zijn of haar wensen en grenzen kan aangeven. Leg als gemeente in de brief direct even uit wat er onder de term mantelzorger wordt verstaan.

Zo gaat het blijkbaar niet. Twee verschillende onderzoeken spreken elkaar faliekant tegen wat betreft het betrekken van de mantelzorger bij het nieuwe zorgaanbod. Liefst 85 procent van de mantelzorgers zegt - in een onderzoek van het programma 'Aandacht voor Iedereen', van verschillende cliëntenorganisaties - nooit te zijn te zijn uitgenodigd voor het keukentafelgesprek. Terwijl uit een onderzoek van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) blijkt dat 79 procent van de gemeenteambtenaren wel vindt dat ze de thuishulpen betrekken bij het onderzoek.

Bijna de helft van de cliënten heeft sinds het begin van dit jaar een gesprek met de gemeente gehad. Mezzo, de landelijke vereniging voor mantelzorgers en vrijwilligers, betreurt dat zo weinig mantelzorgers naast de zorgvrager met de gemeente aan de keukentafel hebben gezeten. "Als je de mantelzorger niet uitnodigt dan praat je óver in plaats van mét hem of haar", zegt Fleur Kusters van Mezzo. "Met risico op overbelasting, en langs elkaar heen communiceren. Je hebt geen compleet beeld."

Mezzo denkt dat het verschil in de percentages tussen de gemeenteambtenaren en de mantelzorgers kan komen door de bejegening van de gemeente. "Hoe spreekt zij de mensen aan?", vraagt Kusters zich af. Veel mensen die voor een partner, familielid of vriend zorgen, voelen zich ook niet uitgenodigd. "Ze kunnen zich bijvoorbeeld niet vinden in de term 'mantelzorger'. Een vrouw die haar man verpleegt, ziet dat vaak niet als mantelzorg", zegt Kusters. De gemeente communiceert volgens haar vaak indirect. Door aan te geven dat een cliënt een gesprek kan aanvragen als hij of zij dat wil. Kusters: "Wie gaat piepen krijgt een gesprek."

De VNG zegt de mantelzorgers graag in beeld te willen hebben. Maar lastig vinden de gemeenten het wel om hen uit te nodigen. Want gegevens van de mantelzorgers hebben ze vaak niet, waardoor de uitnodiging via de cliënt gaat. En de zorgvrager moet dan wel willen dat de mantelzorger erbij is.

"Betrekken is wat anders dan uitnodigen", erkent VNG-woordvoeder Asha Khoenkhoen. "We hebben in ieder geval een beeld van de situatie, zeker door alle onderzoeken die er zijn. En we staren ons niet blind op de uitkomst. Een perfecte weergave van de werkelijkheid pretenderen we niet, het is geen wetenschappelijk onderzoek."

Waar de VNG en Mezzo het allebei over eens zijn, is dat er in de communicatie tussen de gemeente, de cliënt en de mantelzorger nog veel te verbeteren is. "Gemeenten zijn hier mee bezig. We hebben veel nieuwe taken op ons bordje gekregen, en we vinden dat het nog beter en intensiever moet", zegt Khoenkhoen. Kusters van Mezzo: "We gaan dit najaar langs de gemeenten met de vier V-tips: je moet de mantelzorger vinden, versterken, verbinden, en verlichten."

Meer rechtszaken Wmo

Het aantal rechtszaken over de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) is dit eerste halfjaar flink toegenomen, meldde de Raad voor de rechtspraak deze week. Sinds 1 januari zijn duizend mensen naar de rechter gestapt die een conflict hebben met hun gemeente over bijvoorbeeld de vergoeding van huishoudelijke hulp. In voorgaande jaren waren dat er gemiddeld 550 per halfjaar, een toename van 80 procent.

Bij de rechtbank Noord-Nederland begonnen gisteren vier bodemzaken over huishoudelijke hulp, waarbij de rechtbank principiële vragen behandelt. Duidelijkheid of de oude danwel de nieuwe Wmo van toepassing is, hoe het zit met overgangsrecht en in hoeverre huishoudelijke hulp onder de nieuwe wet een verantwoordelijkheid blijft van de gemeente. De Wmo regelt de hulp die mensen nodig hebben om zelfstandig te kunnen blijven wonen. Het Rijk heeft taken overgeheveld naar de gemeenten. Er zijn nu conflicten over aanpassingen aan woningen, de aanschaf van een scootmobiel of de vergoeding van taxivervoer voor gehandicapten. Ook over de vergoeding van hulp aan mensen die niet meer hun eigen huis kunnen schoonmaken, is veel te doen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden