Gematigde protestant heeft echt recht van spreken

Orthodoxen en vrijzinnigen voerden afgelopen jaren boventoon in synode, maar blijken in de minderheid

EMIEL HAKKENES

Jaren geleden moest Bas Plaisier, de toenmalige voorman van de Protestantse Kerk in Nederland, er van zuchten. In de synode (landelijke vergadering) van de kerk tekende zich een patroon af waarbij aanhangers van extreme standpunten het hoogste woord voerden, terwijl degenen met een gematigder opvatting zich stilhielden. "Wie komen er naar voren? Degenen die een missie te vervullen hebben. Die denken: hier kan ik tegen stemmen."

Inmiddels lijkt er minder reden tot zuchten te zijn. Wie eerder onderzoek van de Ikon legt naast nieuw onderzoek van de godsdienstwetenschappers De Jong en Kregting, ziet dat de uiterste flanken van de kerk (zowel orthodox als vrijzinnig) maar beperkt vertegenwoordigd zijn in de synode. De behoudende Gereformeerde Bond, bijvoorbeeld, heeft in de synode een aandeel van 12 procent, waar zijn aandeel in de gehele kerk op 16 procent wordt geschat.

Dat percentage komt overeen met een kleine 300.000 leden - dat is aanzienlijk minder dan de 400.000 à 500.000 waar de Bond zelf vaak mee rekent. "Cijfers over de omvang van ons achterland hebben wij altijd gerelativeerd", zegt algemeen secretaris Piet Vergunst van de Gereformeerde Bond over het verschil.

Een jaar of tien geleden werd in onderzoek de achterban van de Bond zelfs nog op zo'n zevenhonderdduizend geschat. Vergunst: "Het gaat ons niet om aantallen, maar om de doelstelling: ervoor zorgen dat de kerk zich aan haar eigen grondslag en belijdenis houdt."

Dat komt soms tot uitdrukking in felle polemiek tegen de vrijzinnige kerkgenoten. Maar, blijkt uit het jongste onderzoek, ook hun aandeel (8 procent) is nogal gering. Vergunst: "Acht procent is nog behoorlijk veel. Maar de belangrijkste fronten in onze tijd zijn de evangelicalisering van de kerk en de secularisering. Hoe we ons daarin opstellen? Door onze eigen ideeën positief uit te dragen."

Behalve voor de Gereformeerde Bond geldt ook voor evangelische PKN-leden dat zij in de synode ondervertegenwoordigd zijn. "Er wordt bij ons nog veel in eigen kring gedacht", zegt directeur Hans Maat van het Evangelisch Werkverband, dat een spreekbuis is voor evangelische protestanten. "Er is onder evangelischen weinig behoefte om zich in te zetten voor de kerk als geheel, met de andersdenkenden die daar bij horen."

Dat onderzoekers De Jong en Kregting het aantal evangelische protestanten op 145.000 schatten, is volgens Maat nogal laag. "Wij groeien gestaag, vooral onder jongeren en ook onder theologiestudenten. We hebben een heldere, massieve boodschap. Ongezouten zeggen waar het op staat, dat kunnen evangelischen goed. Dat spreekt veel mensen aan."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden