Gelukkig land

Het heeft voordelen om in verkiezingstijd in het buitenland te verkeren. Al het kleine gezeur dat door moet gaan voor het Nederlandse verkiezingsdebat blijft je bespaard. Over de stroom van onbenulligheden waarmee de lijsttrekkers elke dag het tv-journaal proberen te halen, hoef je gelukkig geen oordeel te vellen.

Het nadeel is dat kennissen, in dit geval Slowaakse, je vragen uit te leggen waar die verkiezingen van ons eigenlijk over gaan. Zij hebben ook verkiezingen in het verschiet. Dan wordt beslist of Meciar, hun populistische premier, Slowakije nog verder in internationaal isolement zal kunnen drijven en zijn autoritaire regime zal kunnen versterken. Een Slowaakse Democratische Coalitie probeert dat te verhinderen, maar of dat zal lukken is lang niet zeker. Er zijn belangrijke partijen die niet aan de anti-Meciar coalitie willen meedoen.

Hoe dan ook, het gaat ergens over, en met iets van plaatsvervangende schaamte probeer ik uit te leggen waar het bij ons over gaat. Steeds loop ik tegen de muur van consensus. Natuurlijk, zuinigheid is troef, maar de armsten mogen wel een extraatje hebben; we willen allemaal meer verdienen, maar het mag niet de spuigaten uitlopen; de markt is goed, maar er zijn grenzen. De natuur is mooi, maar vliegen naar Ibiza is ook erg leuk. En zo voort en zo verder.

Als het dan niet om beleidskeuzes gaat, dan blijft de machtsvraag over: wie doet het met wie en wie sluiten elkaar uit. Juist mijn Slowaakse vrienden houden van die vragen. Bij hen gaat politiek juist daarover, macht en daarmee de mogelijkheid om zich buitensporig te verrijken. De verhalen over de deals die Meciar met zakenlieden sluit zijn talrijk, en over zijn contacten met de mafia die de handel in drugs en vrouwen controleert, doen de wildste geruchten de ronde. Ik schets de Nederlandse situatie: een partij die vroeger sociaal-democratisch was, deelt de regeringsmacht met een partij die een Thatcher-achtige, keiharde neoliberale ideologie nastreeft, en met een kleinere partij die zich vooral op haar pragmatisme voorstaat.

Heel curieus vinden mijn Slowaakse vrienden dat, waarom toch die rare combinatie? Om de macht van de christen-democraten te breken die bijna tachtig jaar de Nederlandse politiek domineerden. Daar kunnen zij zich iets bij voorstellen. Hun coalitie tegen Meciar is ook zo'n combinatie van elkaar uitsluitende ideologische stromingen. Als Meciar verslagen is, valt, zo verwachten zij, na een jaar of twee die coalitie uiteen vanwege verschillende beleidsvoorkeuren. Dat is niet erg. Het doel, het breken van de macht van Meciar, is bereikt, het politieke landschap is gezuiverd en Slowakije kan zijn lange weg naar Europa beginnen. Maar waarom viel die rare Nederlandse combinatie niet uit elkaar?

Ik ben terug bij af. Omdat de neoliberalen en de voormalige sociaal-democraten het eigenlijk ook inhoudelijk met elkaar eens zijn en zo tevreden met hun samenwerking dat ze die willen voortzetten. Mijn Slowaakse vrienden drijven me weer in de hoek, waar gaan die verkiezingen van jullie dan wel over, als het niet over beleidskeuzes en coalitievraagstukken gaat? Ik zeg nog dat vele politici bekend maken welke ministerspost ze in de nieuwe regering willen gaan bekleden, en welke ministers absoluut moeten verdwijnen. Dus toch de politieke macht, mompelen de Slowaken. Ja, zeg ik, maar onze politici zijn niet corrupt of incompetent, een enkeling uitgezonderd natuurlijk, en aan die enkeling geven we zoveel touw dat zij zich zelf kan ophangen. Ik geef het voorbeeld van minister Sorgdrager. Het gesprek verzandt een beetje en we staren in ons glas. De woorden van Geörgy Konrád zweven over tafel. Hoe saaier de politiek, des te gelukkiger het land. Daar drinken we op.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden