Geluidsschermen voor Poolse koeien

Is Polen een rijk land? Volgens een grap die in Warschau de ronde doet wel. "Polen moet wel heel rijk zijn. Geen enkel ander land kan het zich veroorloven om koeien in de wei zo goed te beschermen tegen geluidsoverlast." En jawel: wie de nieuwe snelweg naar het westen neemt, rijdt tientallen kilometers tussen hoge geluidsschermen.

In werkelijkheid is Polen een van de armste EU-landen en de grootste netto-ontvanger van Europees geld. Met deze steun is het land de laatste jaren gemoderniseerd. Polen vecht dan ook hard om te voorkomen dat de EU gaat snoeien op de zogeheten structuur- en cohesiefondsen. Vandaar dat een aantal publicaties over de aanleg van totaal overbodige geluidsschermen langs snelwegen het land slecht uitkomt.

De krant Rzeczpospolita begaf zich vorige maand als eerste in het doolhof van geluidsschermen. Het blad becijferde dat er voor 1 miljard zloty (ongeveer 230 miljoen euro) in onnodige geluidswallen is geïnvesteerd. Een goede onderbouwing van dit getal ontbrak overigens in het blad.

Het vermoeden was dat het bedrag van 1 miljard zloty was genoemd door de wegendirectie GDDKiA, zeg maar de Poolse versie van Rijkswaterstaat, maar dan alleen voor wegen. Maar in het weekblad Wprost liet een woordvoerster van die directie zich ontvallen dat het om 'miljarden' ging. Een veelvoud dus. Volgens de woordvoerster waren de kosten 10 tot 40 procent hoger dan noodzakelijk.

Direct na de eerste publicaties in de pers kwam premier Donald Tusk met een verklaring: "Iemand heeft de ecologische normen zo hoog opgeschroefd, dat er geluidsschermen moesten worden gebouwd op plekken waar dat helemaal niet nodig was".

Natuurlijk werd de jacht op deze 'iemand' prompt geopend. Het ministerie van milieu dekte zich onmiddellijk in door de normen per direct te versoepelen. Het Openbaar Ministerie startte een vooronderzoek naar mogelijke fraude.

Ondertussen gonst het van de geruchten. "Misschien ging het erom dat de juiste mensen aan de geluidswallen zouden verdienen", opperde Adrian Furgalski van TOR, een consultancybureau voor de wegenbouw, in een Poolse krant. Hij wil zijn uitspraak niet toelichten.

"De normen uit 2007 deugden niet, maar het is niet alleen een kwestie van geluidsnormen", reageert Wojciech Malusi, voorzitter van de Poolse kamer voor de wegenbouw. "De normen zijn ook streng in Duitsland of Nederland. Toch zie je daar lang niet zoveel geluidsschermen." Volgens Malusi is er sprake van willekeur. "Waarom moeten wij schermen plaatsen langs een weg die dwars door een uitgegraven heuvel loopt? Maar goed, dat is niet ons probleem. Wij voeren gewoon de opdracht uit die we krijgen."

Ook bij ingenieursbureaus die zich specialiseren in geluidsmetingen heerst scepsis. "Men bouwt die geluidsschermen met het oog op toekomstige bebouwing", meldt een bureau in Silezië. "Terwijl je toch pas schermen neerzet als ze nodig zijn."

De vage verklaringen lijken erop te wijzen dat rijksambtenaren onder een hoedje hebben gespeeld met bouwbedrijven. Maar dat wordt op een ander ingenieursbureau weersproken. "Het is allemaal gewoon domheid. Omdat alles zo goedkoop mogelijk moet, worden metingen uitgevoerd door beunhazen. Het resultaat is dat er zes meter hoog wordt gebouwd, waar het ook met minder kan."

Zo schuift iedereen zijn eigen straatje schoon, zegt iedereen zich aan de wet te hebben gehouden en is er niemand schuldig aan het neerzetten van vele kilometers nutteloze geluidsschemren.

En de schermenbouwers zelf? Zij moeten, nu ze in het beklaagdenbankje zitten en de geluidsnormen verlaagd zijn, reden hebben tot zorg. Maar dat blijkt niet het geval. Artur Para van de firma Weldon, een van de grotere producenten van geluidsschermen in Polen: "Geen idee wat de invloed van die normen zijn. Volgend jaar krimpt de markt, maar dat komt omdat er minder wordt aanbesteed." Ook bij Royal Europa maakt men zich geen zorgen. "De markt krimpt iets", aldus directeur Boguslaw Fusiek. "De schermen zullen in sommige gevallen geen zes meter hoog worden, maar vier."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden