Geloven in bits en apestaartjes (1)

De Duitse protestantse kerk EKD staat op het punt kerkelijke tucht te brengen op de digitale snelweg. Met een grote stand zal zij eind deze maand aanwezig zijn op CeBIT-HOME-Jaarbeurs van Hannover, met al het denkbare en ondenkbare over onze multimediale toekomst. De EKD toont daar haar eigen multimediale bunte Vielfalt, maar wil meer dan dat. EKD-voorzitter bisschop Klaus Engelhardt zal er komen “met een verrassing die niet alleen in de kerk instemming en belangstelling zal ondervinden”. De kerk kondigt het mysterie op haar website aan (www.ekd.de), maar wil het nog niet openbaren.

De hemel weet dat tucht op het 'web' nu nog ver te zoeken is, vooral in de kerk. Kerkelijk internetten is voor een groot deel nog een zaak van freaks en toeval. Maar zoals Luther zich scherp realiseerde wat de boekdrukkunst voor geloof en theologie betekende, zo bereiden zijn nazaten in de EKD zich voor op de digitale kerk.

“Geloof komt uit het gehoor”, beleden de ouden. Met de boekdrukkunst (lezen in plaats van horen) veranderde niet alleen de wijze van verspreiding van de boodschap, maar ook de boodschap zelf.

De tv-dominees in de jaren tachtig brachten ook een revolutie. Ze maakten de gang naar een verre, kille kerk vol hoestende mensen overbodig: geloof kon ook thuis uit de kijkdoos worden geplukt. De gevestigde kerken ondervonden de kracht van een concurrentie uit onverwachte hoek. Gelukkig voor hen bleken deze concurrenten slecht bestand tegen het eigen succes en de verleiding van het grote geld. In de slag met de tv konden de kerken overeind blijven.

Maar 'cyberspace'? Het geloof niet uit het gehoor, niet uit boek of beeld, maar langs een wirwar van wegen en dwarswegen, paden en zijpaden, enkel met muis en wijsvinger bijeengeklikt. Je hoogst persoonlijke anker plaatsen waar je het goed toeven vindt, en met dat heerlijke machtsgevoel dat je er met één klikje weer weg kunt zijn.

Soms kom je op een home-page nog wel eens het hoofd van de gelovige aanbieder tegen, maar dat is een kinderziekte, restant van een vroegere levensvorm. Op het www wordt ook het gelovige, kerkelijke verkeer anoniem, men kent elkaar hooguit bij de fictieve naam met het @apenstaartje. Zo'n hoofd valt trouwens meestal tegen.

Soms registreert een site het aantal bezoekers. Een steekproef doet vermoeden dat zo'n pagina maar zelden wordt aangedaan. Geen wonder: er is daar vaak bitter weinig te halen. Voor de ontwerper een leuk speeltje om zo'n 'hoompeitsj' op te zetten, maar dan verveelt het kennelijk; zonder verversing verschimmelt het.

Geldt dat ook voor het enige virtuele bisdom op aarde? Met enige poeha kondigden vrienden van de afgezette bisschop van Evreux, Jacques Gaillot, vorig jaar aan dat ze van het nepbisdom Partenia, dat Rome hem had toegewezen, een web-bisdom zouden maken. Wie nu www.partenia.fr aanklikt ziet inderdaad het vriendelijke hoofd van Gaillot tevoorschijn bibberen en ook het kaartje van Mauretanië, waar Partenia gelegen moet hebben.

Op de eerste van elke maand zorgde Gaillot dit jaar voor een lettre pastorale aan zijn 'diocesanen', waar ook ter wereld. Maar sinds 1 juli is niks meer; al zeven weken komt telkens dezelfde brief ('Abbé Pierre et le négationisme') op het scherm. De bisschop mag best op vakantie, maar zo verzamelt hij zich geen virtuele kudde.

Bot vangen, verdwalen, vastlopen, komen waar je niet wilt, error 404, unable to find application, weer een nieuw abonnement & wachtwoord gevraagd: de virtuele gelovige merkt spoedig dat het in zijn oude kerk nog zo gek niet is.

Toen Petrus zich bij wijze van spreken als eerste surfer op woeste golven waagde, werd dat geen succes. Hij schreeuwde het uit - en zonk. Hij is de lotgenoot en dus ook de schutspatroon van iedereen die sopt in het golvende moeras van de Kerk op Internet. Tot de EKD straks tüchtig alles nieuw maakt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden