Boekrecensie

Geloof in eigen denken

null Beeld RV
Beeld RV

In Essex weten ze wel waar de rampspoed vandaan komt. De vrijgevochten Cora gaat op onderzoek uit.

Het precieze verschil tussen denken en geloven ontglipt me altijd’, zegt Cora Seaborne in ‘Het monster van Essex’, de veelgeprezen tweede roman van Sarah Perry. Ze doet deze bekentenis tegen een dominee, die er geen aanstoot aan neemt. We zijn ongeveer halverwege het boek en halverwege hun zeer tumultueuze vriendschap.

Het is 1893 en de rede staat al ruim een eeuw hoog in het vaandel - in theorie. De dagelijkse werkelijkheid is rijker geschakeerd. Dat merkt de Londense Cora wanneer ze als kersverse weduwe aan de kust van Essex terechtkomt. ‘Om rust te zoeken’, zo heet het. Maar dat zit er niet in: het dorpje Aldwinter wordt geteisterd door een zeemonster. Niemand heeft het daadwerkelijk ooit gezien, maar toch weten de meeste bewoners zeker dat het er is.

Het is een bijna verfrissend soort paniek voor de stadse Cora. Tot voor kort leefde ze onder de continue terreur van haar echtgenoot. En dan is er nog haar zoon Francis, die tegenwoordig het label autisme zou krijgen. Bang voor de zeeslang is Cora totaal niet. Als enthousiast amateur-paleontologe is ze ervan overtuigd dat het dier bestaat, maar ook dat het echt niets te maken heeft met de kleine en grote rampen in het dorp. Wel moet het ogenblikkelijk onderzocht worden. Ploegend door het slijk gaat ze op zoek naar bewijzen.

Is haar standpunt gebaseerd op denken of geloven? Of allebei? Cora filosofeert erover met de dominee, die overigens zeker weet dat het monster totale onzin is. Hun conversaties graven alsmaar dieper in de menselijke geest en hun kwetsbare ego’s.

Tekst loopt door onder afbeelding

null Beeld RV
Beeld RV

Bang

In goede spook- en horrorverhalen is het uiteindelijk zelden de mysterieuze donkere kracht zelf die zo eng is. De vampier, de zombie, de hondsdolle houthakker - ze leveren het plaatje dat nu eenmaal nodig is om uit te kunnen leggen dat je bang bent. De psychoanalyse heeft ongetwijfeld veel te zeggen over welk beeld je precies kiest (een grijnzende clown, een krioelende berg maden, de fallus in welke vorm dan ook, bijvoorbeeld vermomd als zeeslang), maar om het te kunnen overwinnen, moet je iets in jezelf overwinnen.

Dat is niet anders voor de personages in ‘Het monster van Essex’. Ze zijn bang voor een veranderende wereld, waarin de onder- en bovenklasse uiteen lijken te drijven. Ze zijn bang voor de dood - en terecht, zeker voor de onderklasse, die zich niet zomaar een dokter kan veroorloven. Ze zijn bang voor God en de eventuele straffen die hij uitdeelt. Ze zijn bang voor de liefde, die nooit eens bij de juiste persoon belandt. Ze zijn bang voor iedereen die buiten de gebaande paden leeft. En al die angsten zijn naadloos te verenigen met die voor een monster dat eeuwen geleden ook al eens langskwam - het staat zelfs in een van de kerkbanken gebeiteld. Het bestaat!

Kinderen

Heel knap laat Perry dezelfde zaken en gebeurtenissen steeds door iemand anders interpreteren. Samen creëren haar personages een steeds concreter waterwezen, dat uiteindelijk het hele dagelijkse leven overneemt, zelfs voor degenen die er niet in geloven. Of dat denken.

Bijzonder is de rol die Perry geeft aan kinderen. De moeilijke Francis, die met zijn ‘martelend heldere gehoor’ niet tegen prikkels kan, maar behoorlijk opbloeit in dat sinistere kustdorp. De dochter van de dominee, die ontroerend veel verantwoordelijkheid neemt voor haar omgeving. Ze zijn nog jong genoeg om zich niet te laten leiden door de angsten van de volwassenen. Schrijfster Perry, die zich heeft losgemaakt uit het sektarische strict baptism waarin ze opgroeide, levert in hen, maar ook in de vrijgevochten Cora, een mooi pleidooi voor autonoom leven. Voor geloof in eigen denken.

Het monster van Essex
Vertaling: Natasha Gerson en Roland Fagel
Prometheus
432 blz. € 21,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden