Geloof in Cao Dai bloeit ook onder druk

Vijf miljoen Vietnamezen mogen officieel de universele Cao Dai vereren. Maar in de praktijk valt die godsdienstvrijheid tegen.

TAY NINH - Als driejarig jongetje sloeg Xuan Hoang met zijn familie op de vlucht. Het was 1971 en het zuiden van Vietnam lag onder vuur van de Vietcong. Het jonge gezin vond onderdak in een Cao Dai tempel. In de wijde omgeving richtte het oorlogsgeweld veel schade aan, maar de tempel bleef gespaard. Hoang besefte dat de vlucht naar de tempel geen toeval was. "Mijn moeder volgde de Cao Dai al haar hele leven en mijn grootvader was vroeger een bisschop. Iedereen hier gelooft in Cao Dai", vertelt de Vietnamees 42 jaar na het bombardement.

De inmiddels 45-jarige Hoang is één van de naar schatting 5 miljoen Cao Dai-volgers in Vietnam, een hoofdzakelijk boeddhistisch land met ruim 92 miljoen inwoners. Hoewel in de grondwet is vastgelegd dat Vietnam religieuze vrijheid heeft, worden religieuze groeperingen er nog vaak door de communistische regering onderdrukt.

In september schoot de politie met scherp op enkele honderden leden van een katholieke kerk die demonstreerden voor de vrijlating van twee zonder proces vastgehouden kerkleden. Begin dit jaar werden zes katholieke activisten en één protestante activist veroordeeld tot celstraffen omdat ze van plan zouden zijn de regering omver te werpen.

Ook bij het Cao Daïsme, waarin Boeddhisme, Confucianisme, Taoïsme, Islam en Katholicisme worden gecombineerd, staat de vrijheid onder druk. Volgens een recent rapport van een aan de Amerikaanse regering gelieerde commissie voor religieuze vrijheid worden Cao Dai-volgers geïntimideerd en gediscrimineerd. En net als andere religieuze organisaties in Vietnam, mogen Cao Dai-kerken pas een ceremonie houden als de overheid daar toestemming voor heeft gegeven. Een leider kan pas officieel aan de slag als zijn aanstelling door Hanoi is goedgekeurd.

In de Zuid-Vietnamese provincie Tay Ninh, waar de Cao Dai haar oorsprong en haar hoofdkwartier heeft, willen de gelovigen niets zeggen over onderdrukking. Er is vrijheid alom, stelt de volledig in het wit geklede aartsbisschop Hong Le Phuong. "We zijn één grote familie, ongeacht geslacht of afkomst", zegt Phuong vlakbij de grote Cao Dai tempel, waarin zowel de contouren van een katholieke kerk, een moskee als een boeddhistische tempel te zien zijn. "De god Cao Dai creëerde vijf universele religies in een wereld van haat en oorlog en wil alleen maar vrede."

Als de klok het middaguur nadert, komen de Cao Dai-volgers met honderden naar de tempel voor één van de vier dagelijkse diensten. In de okergele tempel kijkt een groot oog vanuit een blauwkleurige bol toe. Het oog van God, het hart van de mensheid, aldus de gelovigen. Ook hangt er een portret waarop de Franse dichter Victor Hugo gebroederlijk naast de Chinese revolutionair Sun Yat-sen en de Vietnamese dichter Trang Trinh Nguyen Binh staat. Profeten die naar de aarde kwamen om over God te vertellen, geloven de Cao Dai-volgers.

Bij aanvang van de dienst, gaan de mannen links voor het oog van God zitten, vrouwen rechts. Een klein strijkorkest zorgt samen met een koor voor de muzikale begeleiding in een ceremonie die zowel lijkt op die in de katholieke kerk als in een moskee.

Inval
In het verleden werd de vrijheid van Cao Dai-gelovigen volledig aan banden gelegd. Kort na de Vietnamoorlog nam de overheid de uitgestrekte landgoederen van de Cao Dai in bezit en werden vier leiders geëxecuteerd, vermoedelijk omdat de gelovigen tijdens de oorlog weigerden de Vietcong te steunen. In 1985 kreeg de Cao Dai de controle over haar tempels en grond terug, maar net als bij andere religieuze organisaties in Vietnam houdt de overheid scherp toezicht en wordt er ingegrepen als het de communisten niet bevalt.

Begin juli deden lokale autoriteiten een inval in een Cao Dai-tempel in Tien Giang, een provincie ten zuiden van Ho Chi Minh City. Cao Dai-volgers vertelden Radio Free Asia dat de inval plaatsvond nadat de organisatie weigerde de faciliteiten af te staan aan de overheid. Zes mensen, waaronder de lokale leider, werden gedetineerd. "Sinds 1975 worden alle pure Cao Dai-volgers door de overheid als outlaws geclassificeerd", vertelde één van de volgers anoniem aan Radio Free Asia. "Alleen de door de Communistische Partij opgezette organisaties worden erkend. Maar wij vinden dat onze religie aan God en Boeddha behoort, niet aan de Partij."

Bij de tempel in Tay Ninh is de politie zichtbaar aanwezig. Enkele politiemannen in groene uniformen kijken toe als de gelovigen de voorbereidingen treffen voor een offerfeest, een geblindeerde auto met zwaailicht rijdt rondjes over het uitgestrekte terrein. Als bij de ingang van de tempel een bizar incident plaatsvindt, waarbij een scooterbestuurder doelbewust inrijdt op een priester, is de geblindeerde wagen binnen enkele minuten ter plaatse. Mannen in burger stappen uit, om na een felle woordenwisseling de scooterbestuurder af te voeren.

Xuan Hoang, de volgeling die tijdens de Vietnamoorlog schuilde in één van de tempels, vertelt dat de politie er juist is om de gelovigen te beschermen. Net als de meeste mensen in Vietnam, waar het uiten van een kritische mening tot een lange celstraf kan leiden, wil Hoang niets kwijt over onderdrukking. "De overheid is goed voor ons", zegt hij. "We hebben vrijheid en mogen doen wat we willen."

Historie

Het Cao Daïsme ontstond rond 1920 in Zuid-Vietnam, nadat Ngo Van Chieu tijdens een seance door de god Cao Dai werd opgeroepen alle geloven te verenigen om een wereld van vrede en harmonie te creëren. "De mens is een denker", vertelt leerling-priester Van Tho Nguyen "Dat heeft ons in staat gesteld het geloof te doordringen. We weten nu dat hij Boeddhisme, Confucianisme, Taoïsme, Islam en Katholicisme creëerde omdat de wereld overal verschillend is. Het offer van Jezus Christus aan het kruis was echt, maar dat van Boeddha ook. Beiden waren gezonden door Cao Dai, de onzichtbare god die over ons waakt."

Priester nog in de cel

Vietnam voert al jaren een hard beleid tegen religieuze activisten. Eén van de meest uitgesproken dissidenten is Van Ly Nguyen, een 66-jarige priester. Nguyen werd al vier keer tot een celstraf veroordeeld en kreeg in 2007 acht jaar cel voor het in gevaar brengen van de staatsveiligheid. In 2010 werd Nguyen om medische redenen voorwaardelijk vrijgelaten, maar een jaar later verdween hij opnieuw achter de tralies. De priester werd begin dit jaar voorgedragen voor de Nobelprijs voor Vrede.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden