Gelikte presentatie moet pad effenen voor wat nog komt

Communicatiewetenschapper Betteke van Ruler is onder de indruk van de strategie van de OVV

Als het decor van een musical of theatervoorstelling, zo stond de scherp uitgelichte reconstructie van de gecrashte Boeing 777-200 van Malaysia Airlines erbij toen voorzitter Tjibbe Joustra van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) zijn presentatie begon in een kille hangar op luchtmachtbasis Gilze-Rijen. Tegen de zwarte achterwand en zwarte tapijttegels tekende het witte plaatwerk met een rode en een blauwe streep scherp af.

"Heel indrukwekkend", zegt Betteke van Ruler, emeritus hoogleraar communicatiewetenschap. "Het is emotioneel en het stuurt onmiddellijk de aandacht: er is iets verschrikkelijks gebeurd. Hier is goed over nagedacht."

In het besef dat dit beeld de wereld over zou gaan, heeft de OVV een boodschap willen uitdragen, meent Van Ruler. "Dit was geen nationale aangelegenheid, wij hebben dat beeld van MH17 nog wel op ons netvlies. Men wil internationaal aandacht voor wat er is gebeurd en voor wat nog komen moet."

De OVV zegt dat politieke overwegingen geen rol hebben gespeeld bij de wijze van presenteren. Deze vormgeving is niet gekozen omwille van het effect, zegt woordvoerder Wim van der Weegen. "Wij zijn onafhankelijk."

Met de wrakstukken die zijn geborgen, hadden onderzoekers het hele toestel kunnen herbouwen, maar de raad heeft gekozen alleen het deel te reconstrueren - de cockpit en de business class - dat relevant is voor het onderzoek, legt Van der Weegen uit. "Om feiten te verifiëren en zichtbaar te maken wat het onderzoek aantoont. Wat we in beeld hebben gebracht, ondersteunt de woorden van de voorzitter."

Maar 'natuurlijk' heeft de OVV over de impact van deze presentatie nagedacht, stelt Betteke van Ruler. Ook Tjibbe Joustra droeg met zijn donkerblauwe pak, wit overhemd en rode stropdas bij aan de beeldtaal, stelt Betteke van Ruler. "Niet de stemmigheid van een zwart pak en een zwarte das, maar alledaags. Eigenlijk had hij rood-wit-blauw aan, dat zal internationaal ook zijn opgemerkt."

Die beeldtaal vertelt ook de precisie waarmee het skelet van de reconstructie is opgebouwd, zegt ze. "Daaruit spreekt dat het onderzoek grondig en zeer zorgvuldig is uitgevoerd, dat vond ik knap. Bij een communicatiestrategie denk je vooraf na: wat willen wij bereiken met deze presentatie en wat hoort daar bij?"

Het ging de OVV erom de toedracht bij de vliegramp voor een groot publiek inzichtelijk te maken, benadrukt Van der Weegen. Net als bij andere onderzoeken doet de raad dat met behulp van animaties. "We willen onze bevindingen op een goede manier voor het voetlicht brengen." Rekening houdend met de wereldwijde belangstelling die er al sinds juli vorig jaar is, is nu gekozen voor presentatie in een hangar, waar de reconstructie kon worden getoond.

"Ze hadden ook voor Nieuwspoort kunnen kiezen", zegt van Ruler. De ongebruikelijke presentatie duidt volgens haar op een bewuste keuze om een indrukwekkend beeld neer te zetten. "Ik ben geen communicatiestrateeg, ik onderzoek de strategieën. Maar als ik hiermee belast zou zijn, zou ik kijken hoe je een groot internationaal publiek bereikt met het oog op een toekomstig speelveld. Het is al een keer misgegaan toen Nederland in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties steun probeerde te krijgen voor een tribunaal. Nu wil je dat het goed gaat."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden