Geliefden én onlinebuddy's

Internet | Binnen de gereformeerde wereld bestaat angst dat toegang tot ongefilterd internet de zuil van binnenuit uitholt. Nu is er Yona, een app waarmee jongeren elkaars internetgebruik kunnen controleren.

Ongefilterd internet is in veel reformatorische kringen verboden en wie een internetfilter gebruikt dat niet streng genoeg is, riskeert tuchtmaatregelen. In veel orthodox-protestantse kerken voert men al jaren strijd tegen goddeloos mediagebruik. Veel ouders strijden mee, maar wie controleert de jongere die op zijn smartphone alles kan zien wat God verboden heeft? De strijd lijkt verloren, maar er gloort hoop uit onverwachte hoek: de jongeren zelf.

In het Zeeuwse 's-Gravenpolder wonen Jonathan Murre (21) en zijn vriendin Maartje Jacobusse (18). Ze groeiden allebei op in de plaatselijke Gereformeerde Gemeente, zijn aan het sparen voor een huis en hebben voorzichtige trouwplannen. Behalve liefdespartners zijn de twee ook elkaars Yona-buddy.

"We hebben allebei de Yona-app op onze telefoon. Die app houdt mijn telefoon- en internetgebruik bij. Jonathan kan zo op zijn telefoon zien hoeveel tijd ik bijvoorbeeld besteed aan social media, en ik kan het van hem zien", legt Maartje uit, terwijl ze haar telefoon erbij pakt.

Allerlei statistieken verschijnen op het scherm. Voor Jonathan zijn porno en gokken een no-go, vertelt hij. Verder wil hij van half tien 's avonds tot twee uur 's nachts geen social media gebruiken. "Dit zijn de doelen die ik met Maartje heb gesteld, maar er wordt niets geblokkeerd. Ik kan gewoon porno kijken, als ik dat zou willen", licht Jonathan toe.

Jonathan en Maartje hebben beide ongefilterd internet op hun telefoon en zijn beslist geen uitzondering op hun leeftijdgenoten. Er is geen onderzoek naar gedaan, maar volgens Bert Jan Peters, directeur van het filterbedrijf Kliksafe, heeft meer dan 95 procent van de reformatorische jongeren toegang tot het volledige internet.

Desastreuze gevolgen

Die cijfers boezemen de oudere generatie geloofsgenoten angst in. "Zij vrezen dat internet desastreuze gevolgen gaat hebben voor het voortbestaan van de reformatorische zuil. Door nieuwe media kunnen jongeren eenvoudiger buiten de zuil kijken en de angst is dat daardoor de zuil van binnenuit uitholt", legt Johan Roeland, universitair docent media, religie en cultuur aan de VU, uit.

Nico Verdouw is voorzitter van de projectgroep Media, een samenwerkingsverband tussen de zeer orthodox-protestantse kerkverbanden Oud Gereformeerde Gemeenten en de Gereformeerde Gemeenten in Nederland. In beide kerken is open internet verboden. "Het internet is als een woeste rivier en als mediagebruiker loop je over de brug over die rivier. Het is toch niet vreemd dat je hekken aan de rand van die brug zet om de voetgangers te beschermen? Zo willen wij onze leden beschermen door middel van een filter", verklaart Verdouw.

"In onze kerken krijgen leden jaarlijks een huisbezoek. Twee kerkeraadsleden komen op een avond langs om te vragen naar de geestelijke welstand. Aan het eind van zo'n gesprek wordt altijd gevraagd hoe men met internet omgaat. We gaan ervan uit dat onze leden daar een eerlijk en open antwoord op geven. De kerkeraadsleden zijn geen rechercheurs."

Dat een filter vrij eenvoudig te omzeilen is, ziet Verdouw ook wel in. "Daarom sta ik zeer positief tegenover Yona. Wat me vooral aanspreekt, is dat het initiatief deels van de jongeren zelf komt. In tegenstelling tot een filter is het niet van bovenaf opgelegd, dus ik geef het een hoge slagingskans."

Evangeliseren op pornosite

Jonathan is het daarmee eens: "Yona brengt de sociale controle naar de smartphone en dat is een houdbaarder systeem. Ik ben niet tegen een filter, maar vroeger in de eerste christengemeentes bouwden ze toch ook geen muur om de rosse buurt of een afgodentempel? Nee, ze gingen erheen om te getuigen van hun geloof. Nu is het op een pornosite natuurlijk moeilijk evangeliseren, maar ik geloof wel dat je als christen midden in de wereld moet staan. Tenzij dat tegen de bijbelse normen en waarden ingaat natuurlijk."

Volgens Roeland gedragen veel reformatorische jongeren zich online op die manier. "Dat noemen we het digitaal calvinisme. De reformatorische jongere profileert zich dan als christen in een seculiere omgeving. Reacties onder facebookberichten zijn daar een voorbeeld van."

"Naast het digitaal calvinisme bestaat er online ook een protestantse zuil. Er zijn bijvoorbeeld forums waar uitsluitend christenen discussiëren over aan religie gerelateerde onderwerpen."

"De reden om Yona te gebruiken heeft vooral met tijdverspilling te maken", vertelt Jonathan. "Als ik 's avonds in bed nog even een filmpje keek, ging ik soms pas om drie uur slapen. Bijbellezen en gebed schoten er dan bij in. Het was dus niet gezond voor mijn lichaam en mijn relatie met God."

Het gevoel dat een smartphone nadelen heeft, is er dus wel onder de jongeren. Dat hun ouders ze daar in de opvoeding onvoldoende op hebben kunnen attenderen, snapt Maartje wel. "Het internet kwam heel snel op, waardoor het lastig was om er adequaat op te reageren."

Over hun kleinkinderen daarentegen hoeft de oudere generatie zich geen zorgen te maken, zegt het jonge stel. Kijkend naar Maartje belooft Jonathan: "Wij gaan daar in de opvoeding wel bewuster aandacht aan schenken, hè?"

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden