Geliefd om zijn vioolspel, verguisd door de elite

De grote violist Theo Olof is dinsdag op 88-jarige leeftijd overleden. Tientallen jaren was hij concertmeester bij het Residentie Orkest en later bij het Concertgebouworkest. Ook was hij initiatiefnemer van radiozender Hilversum 4 (nu Radio 4).

In 2009 ontving hij de eerste Radio 4 Prijs vanwege zijn grote verdiensten voor het klassieke-muziekleven. Hij bleef zich op hoge leeftijd inzetten voor jong talent.

Theo Olof werd in 1924 geboren in Bonn als Theodor Olof Schmuck-ler, zoon van violiste Elvira Wolffberg-Schmuckler. Hij schrapte zijn achternaam toen de Jodenhaat in Duitsland groeide, en vluchtte in de jaren dertig voor het nationaal-socialistische regime naar Nederland. Al op zijn elfde gaf hij zijn eerste concert met het Concertgebouworkest.

In de Tweede Wereldoorlog moest Olof onderduiken. Zijn moeder wilde dat niet en wachtte het transport af naar kamp Sobibor. Pas vijftig jaar later ontdekte hij dat zijn vader was gestorven na zes weken Auschwitz. Verscheidene malen werd hij zelf bijna opgepakt, op reis naar Zwitserland en in Brussel. Terugkijkend was hij zijn beschermengel dankbaar, maar had hij ook een schuldgevoel omdat hij nog leefde.

In 1951 won Olof de vierde prijs bij de Koningin Elisabethwedstrijd in Brussel. Zijn concertmeesterschap bij het Residentie Orkest en het Concertgebouworkest deelde hij met Herman Krebbers, die net als Olof les had gehad bij Oskar Back. Olof en Krebbers speelden vaak samen, onder meer in het Dubbelconcert voor twee violen van Johann Sebastian Bach, en het aan hen opgedragen Concert voor twee violen van de Nederlandse componist Henk Badings. 'We waren de Van Gend & Loos van de viool', zei Olof.

Door zijn columns voor De Telegraaf en zijn programma's voor de Tros bereikte hij een breed publiek. Dat leidde ook tot kritiek van vakgenoten. Componist-pianist Reinbert de Leeuw had aan niets in de muziek zo'n gruwelijke hekel als aan de oppervlakkigheid en leukheid van Theo Olof. Hij voegde eraan toe dat Olof wél wist wat vioolspelen was.

Dat Olof niet wereldberoemd is geworden, kwam volgens hemzelf doordat hij te veel interesses had. Zo schreef hij dertien boeken. 'Daar sta je dan' (1958), een verzameling genoeglijke anekdotes, stond in menige boekenkast.

Vanwege het Marten Toonder-jaar werd Theo Olof in mei nog verkozen tot Heer van Stand, als opvolger van Olivier B. Bommel. Volgens de jury paarde hij geestelijke bagage aan creativiteit, charisma aan bescheidenheid en goede manieren aan een zucht naar eenvoud.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden