Geldpot voor talent raakt leeg

Sportbonden zetten alles in op Spelen Rio, dat gaat ten koste van investeringen in de toekomst

De Nederlandse topsport raakt in de aanloop naar de Olympische Spelen in een onmogelijke spagaat. Enerzijds leiden afkalvende geldstromen tot nieuwe bezuinigingen. Anderzijds spreekt technisch directeur Maurits Hendriks de verwachting uit volgend jaar met 'een dikke ploeg' voor optimale prestaties naar Rio de Janeiro te gaan.

Dat laatste zou zomaar kunnen. Sportief staat het er in de olympische sporten niet slecht voor. En er wordt hoopvol uitgekeken naar de EK paardensport en WK's atletiek, judo en roeien. Bovendien, zo is het voornemen, mag de recent aangekondigde bezuiniging van tien procent op de topsportbudgetten van de bonden niet ten koste gaan van de voorbereiding op Rio. Maar waar wordt dan wel op bezuinigd?

De fixatie op de korte termijn gaat onvermijdelijk ten koste van andere doelstellingen: duurzame verbreding en vergroting van het aantal topsporten en het garanderen van een constante stroom talent. De al lang bestaande scepsis daarover is groeiende.

In een interview met Trouw aan de vooravond van de Olympische Spelen in Peking (2008) zei toenmalig technisch directeur Charles van Commenée: "Ik ga me niet committeren aan dezelfde ambities met een lager budget. Want dan wordt de Nederlandse topsport een tandeloze tijger."

Van Commenée, inmiddels terug als prestatiemanager, vertrok na Peking en werd opgevolgd door Maurits Hendriks. De voormalig hockeycoach kreeg een ongewijzigd budget en besloot tot herschikking van de financiële middelen: meer geld naar minder (acht) bonden, de traditioneel succesvolle 'kernsporten'.

De top-10-ambitie draagt hij uit met, in verhouding met concurrerende landen, schaarse middelen. Hendriks gaat prat op zijn efficiënte model, dat echter steeds kwetsbaarder wordt. Was VWS afgelopen jaren niet een aantal malen bijgesprongen, dan waren er grote gaten in geslagen.

NOC-NSF wacht de voorgenomen maar steeds vooruitgeschoven fusie van De Lotto en de Staatsloterij af. Daar wordt vanaf volgend jaar jaarlijks 50 miljoen van verwacht, waarmee de huidige nood zou zijn geledigd. De Lotto is de grootste financier van de sportkoepel. Nu de lotto-inkomsten drastisch teruglopen, kalven de afdrachten af en drogen, mede door verliezen op sportcentrum Papendal, de reserves van NOC-NSF dus op.

Tijdens de laatste algemene ledenvergadering dit voorjaar presenteerde penningmeester Anneke van Zanen 'pijnlijke getallen': in 2013 een verlies van tien miljoen euro; 2014 bijna veertien miljoen en dit jaar naar verwachting 9 miljoen.

Inmiddels is een aangekondigde bezuiniging van acht ton op de Dopingautoriteit teruggedraaid. Maar linksom of rechtsom, de topsportsubsidies voor de sportbonden gaan omlaag. Er is sinds 2012 (de Spelen in Londen) op een budget van 46 miljoen al dertien procent (bijna zes miljoen) ingeleverd. Met een overbruggingssubsidie van 3,9 miljoen voor dit jaar voorkwam minister Edith Schippers acute geldproblemen voor de topsport.

Tijdens de algemene ledenvergadering sprak Erik van Heijningen, voorzitter van de zwembond, zijn vrees uit voor sterk teruglopende Nederlandse prestaties op Olympische Spelen, zo niet in Rio dan wel later. Hij riep op tot ontwikkeling van alternatieve plannen. Zwembond KNZB krijgt de grootste hap uit de subsidiepot en zal volgend jaar het meest (145.000 euro) moeten bezuinigen.

Al in 2010 luidde Cor van der Geest de noodklok. De toenmalige technisch directeur van de judobond werd geconfronteerd met een nieuw en kostbaar internationaal kwalificatiesysteem voor de Spelen. "Wij gaan vol inzetten op kwalificatie voor Londen, maar de pijn daarvan zal in 2016 en 2020 voelbaar zijn", zei hij toen. "We hebben minder geld om jonge talenten voor de toekomst te ontwikkelen."

Voor hetzelfde dilemma staan nu ook andere bonden. Er moet op de korte termijn worden geïnvesteerd in succes in Rio om subsidies voor de toekomst veilig te stellen. En daarmee is minder of geen geld om nieuwe talent voor die toekomst te steunen.

Ad Roskam weet als voormalig talentmanager bij NOC-NSF en huidig technisch directeur bij de Atletiekunie hoe op Papendal de hazen lopen. Hij moet volgend jaar een ton bezuinigen en is een aantal scenario's aan het doorrekenen. "Het mag niet ten koste gaan van de voorbereiding van olympische atleten. Je kijkt dan naar talentontwikkeling, jeugdevenementen en dergelijke."

Wordt hij dus onder druk van geldgebrek gedwongen op de korte termijn te denken? "Dat is al sinds 2012 aan de gang. Daarvoor had je gescheiden geldstromen voor topsport, talentontwikkeling, coaching en andere zaken. Dat is allemaal in één pot gegaan, die wordt op basis van beleidsplannen en kansen verdeeld. Nu stringentere keuzes moeten worden gemaakt, zie je bij alle bonden dat het niet ten koste gaat van de voorbereiding op een WK of Olympische Spelen, maar op iets wat daar onder of achter zit."

Nooit eerder waren met atletes Dafne Schippers en Sifan Hassan de verwachtingen zo hooggespannen als voor de komende WK. Roskam zegt niet zeker te weten of de resultaten daar van invloed zijn op het budget van volgend jaar. "Ik verwacht het wel, maar er is geen prestatiebonus afgesproken."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden