'Geld voor schoner milieu belandt onterecht in kas vuile industrie'

Overheidsgeld dat is bedoeld voor een schoner milieu wordt gebruikt als subsidie voor ondernemingen in de zware industrie. Dat concludeert de Stichting Natuur en Milieu na een analyse van de cijfers over de handel in CO2-rechten.

Volgens de stichting schuift de overheid Nederlandse bedrijven onterecht miljoenen euro's extra aan CO2-rechten toe. Die rechten kunnen ondernemingen direct op de markt verkopen.

De overheid geeft een bedrijf emissierechten op basis van de verwachte uitstoot in de toekomst. Maar "bedrijven als Tata Steel (voormalig Corus in IJmuiden) krijgen veel meer rechten dan ze nodig hebben", zegt Ron Wit, hoofd klimaat van Natuur en Milieu in het radioprogramma Vroege Vogels. "Die kunnen ze direct verkopen op de markt en daarmee is sprake van een grote subsidie."

De extra rechten leverden Tata vorig jaar 44 miljoen euro op. Volgens Wit is 2010 geen uitzondering en krijgt Tata, net als veel andere bedrijven, al jaren structureel te veel aan emissierechten.

Dat Tata Steel royaal wordt beloond met CO2-rechten, heeft "te maken met de lobby van de staalindustrie die nogal sterk is. Niet alleen in Nederland maar ook in Europa", zegt Wit. "Die zorgen ervoor dat er druk ligt op de overheid om hen meer rechten te geven dan ze nodig hebben. Anderzijds denken lidstaten als Nederland: nu het nog kan geven we onze eigen industrie een voordeeltje want dan hebben ze een betere concurrentiepositie ten opzichte van bedrijven buiten Europa."

Meer nog dan de onterecht uitgekeerde bedragen stoort het Wit dat de overheid het Europese systeem van emissiehandel aantast. Binnen dit systeem krijgt elk bedrijf rechten om zijn uitstoot te dekken. Stoot een bedrijf meer uit, dan moet het extra rechten kopen bij een bedrijf dat minder CO2 produceert en rechten over heeft. Daardoor wordt het voor bedrijven lucratief om milieuvriendelijker te werken.

"Als je schaarste hebt op de Europese emissiehandelsmarkt zullen bedrijven meer hun best moeten doen om te innoveren en CO2-maatregelen te nemen", zegt Wit. De onterecht toegekende rechten verstoren dit proces en zorgen er volgens Wit alleen maar voor dat het milieu slechter wordt.

Hoop put Wit uit een Europese ministerraad die voor juni op de agenda staat. Tijdens die top spreken ministers over de klimaatdoelstellingen. Voor Nederland kan dat aanscherping van de CO2-eisen betekenen zodat ook de beschikbare emissierechten naar beneden worden bijgesteld.

Daarnaast wil Europa de huidige regels vanaf 2013 harmoniseren. "Voor de staalindustrie betekent dit dat de rechten die ze krijgen worden gebaseerd op de tien groenste bedrijven in hun sector", zegt Wit. De staalindustrie kan zich niet vinden in de strengere verdeling van CO2-rechten en probeert via het Europese Hof van Justitie de nieuwe regels ongedaan te maken.

Natuur en Milieu is zelf ook een actie gestart om schaarste aan emissierechten te creëren. Bedrijven en particulieren kunnen op de website CO2markt zelf rechten kopen zodat deze aan de markt worden onttrokken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden