Geld kan Heijns spirituele imperium niet redden

AMSTERDAM - Het gaat niet goed met het spirituele warenhuis Oibibio van Ronald Jan Heijn, dat spiritualiteit - in de vorm van cursussen aura's-kijken, tai-chi of sjamanisme - voor een groot publiek toegankelijk wil maken.

KOERT VAN DER VELDE

“Oibibio is een financieel kaartenhuis. De verliezen lopen steeds verder op. Ronald Jan heeft er inmiddels al 25 à 30 miljoen ingestopt uit zijn privé-vermogen. Het is de erfenis van zijn vader die hij eraan spendeert. Alle financiële gaten worden gevuld door Ronald Jan. Telkens als een manager verliezen rapporteert, is er paniek, maar een paar weken later hoor je er niets meer van, dan is het weer gedekt.” Acht ex-managers, ex-hoofden van de verschillende afdelingen van Oibibio - zoals cursus en congres, marketing, nieuwe projecten, en business - wilden wel praten, vier uitgebreid. Met tv-rubriek Zembla (NPS/Vara) die een documentaire over Oibibio voorbereidt, en met Trouw. Maar alleen anoniem. Want Oibibio kan dan wel een zootje zijn, Heijn en zijn ideaal publiekelijk te schande maken 'slaat ook op spiritueel niveau op jezelf terug'.

Het laatste accountantsrapport over Oibibio en Nididin, de bv die Oibibio beheert, bevestigt het geschetste beeld: Oibibio is structureel verliesgevend: vier à vijf miljoen per jaar. Een recent ontslagen manager: “Alleen het café-restaurant en de sauna lopen redelijk. Maar Amsterdam draait op alle andere onderdelen verlies.”

Een andere ex-manager: “Nijmegen, Groningen en Roermond zullen in ieder geval de eerste jaren flink verlies draaien. De verliezen zullen daardoor verdubbelen.”

Een ex-collega vult aan: “Er is een enorme betalingsachterstand bij de leveranciers en grote liquiditeitskrapte. Er staan regelmatig schuldeisers en deurwaarders op de stoep. De leveranciers van de boekwinkel/cd-zaak schijnen nu zelfs met elkaar te vergaderen om één lijn af te spreken. Sommigen wilden alleen nog maar onder rembours leveren.” Een ander vertelt dat ook het personeel vaker op het salaris moest wachten. Ronald Jan heeft wel geld, maar kan er niet altijd even gemakkelijk bij.

“De sfeer tussen directie en managers is grimmig. Er zijn geheime vergaderingen waar het hele management zit, behalve Ronald Jan en Annemiek Hagens, zijn rechterhand en directeur van de Amsterdamse vestiging. Er is maar één agendapunt: hoe komen we van de directie af. De directie, op haar beurt, gebruikt termen als 'muiterij', en voor het oplossen van de interne problemen woorden als 'virusbestrijding' en 'we gaan de rotte plekken wegsnijden'.”

Een ander: “Er heerst een sfeer van angst en intimidatie na de twee ontslaggolven die er zijn geweest. Niemand durft Ronald Jan de waarheid te zeggen, uit vrees voor de eigen baan. Uit naam van de spiritualiteit gebeuren dingen die dat predikaat nauwelijks verdienen. Mensen worden beschadigd. Er vliegen aan de lopende band mensen uit, omdat hun aura Ronald Jan niet aanstaat.”

Tientallen managers en andere stafleden zijn sinds de opening van Oibibio vijf jaar geleden ontslagen, of zijn, de penibele situatie in ogenschouw nemend, zelf maar vertrokken. Zo zijn er de afgelopen vijf jaar zeven marketing managers geweest. Geschat wordt dat nog geen tien procent van de oorspronkelijke ploeg nog bij Oibibio werkt. De kostenpost 'advocatuur' neemt een belangrijke plaats in Oibibio's boekhouding in.

“Mensen worden op hun spiritualiteit aangenomen. Zoals de manager managementtrainingen. De beste man wist niets van management noch van trainingen. In plaats dat hij goed opgeleid en begeleid werd, kreeg hij na drie maanden te horen dat hij disfunctioneerde en eruit vloog.”

Oibibio is een spiritueel bedrijf, dus speelt 'spiritualiteit' op allerlei manieren een rol. Het meest zichtbaar zjn de telepathie en andere paranormale gaven bij het aannamebeleid. Aanvankelijk deed Bert van Riel aan personeelsselectie. “We hadden een pep-dag in Artis, voordat het Oibibiogebouw op de Prins Hendrikkade af was. Van Riel stond bij de ingang van de zaal. Iedereen moest langs hem lopen. Dan kwam hij naar voren en zei: ,ik heb jullie allemaal gezien', wat zoveel betekende als 'jullie zijn astraal gecheckt en ingeschaald'. Bij mij zat het wel goed, geloof ik.”

Tegenwoordig heeft Heijn deze taak deels van Van Riel overgenomen. Hij keurt nu zelf aura's en foto's en proeft namen, om zo te achterhalen of iemand aangenomen kan worden of niet.

Als je niet vanwege een fout aura werd weggestuurd, was het om bedrijfskundige redenen. “De laatste tijd waren spreadsheets en andere management-technieken in zwang. Mensen werden ineens op resultaat afgerekend. Maar ook de spirituele kant bleef. Dus wist je nooit waar je aan toe was. Je kon altijd op basis van de cijfers of op basis van je aura worden afgerekend. Ze konden altijd van je af. En zo gaat het al jaren. Steeds verdwijnen mensen omdat ze gedemotiveerd raken of omdat Ronald Jan ze eruit gooit. Er is geen continuïteit.”

“Toen de problemen weer eens een hoogtepunt bereikten, zoals vorig jaar, vertrok Ronald Jan naar Florida voor een vakantie. Hij gedraagt zich als een rijke, verwende playboy.”

Een ander: “Ronald Jan vertrouwt niets toe aan derden. Alle publiciteit doet hij per definitie zelf. Hij is mediageil, gaat overal in staan. Roddelbladen, spelprogramma's, noem maar op. Vorig jaar wilde Netwerk iets doen aan New Age. Ze zeiden: Ronald Jan hebben we nu wel gezien, hebben jullie niet iemand anders? Heijn had zichzelf 'overexposed'. Toen hij dat hoorde was hij diep terneergeslagen. Hij wilde niet horen dat hij 'uit' was.”

“Toen wilde hij een serie televisieprogramma's waarin hij zijn ideeën kon uitdragen, zonder lastige programmamakers waar hij geen controle over had. Dus besloot hij het zelf te betalen en te laten maken door Gert Berg Produkties. RTL werd betaald om het uit te zenden. Kosten: een half miljoen. Het werd een rampzalige serie, medewerkers waren depressief van de slechte kwaliteit. Een half miljoen over de balk, terwijl er op dat moment stapels onbetaalde rekeningen lagen. Een kleine drukkerij kon naar zijn centen fluiten. Dat vind ik niet spiritueel.”

Heijn gelooft dat iedereen zijn eigen werkelijkheid creëert. Een veteraan: “Niemand had ooit echt ruzie met Ronald Jan. Als er meningsverschillen waren zei hij: 'Dat is dan jouw werkelijkheid.' Of: 'Iedereen maakt zijn eigen dingen mee'. Dat maakte hem ongrijpbaar: je kon hem nooit aanspreken. Ging het om geld, dan zij hij: dat is mijn probleem. Maar ik moest wel het vuile werk opknappen en schuldeisers afpoeieren.” Sommigen geloven dat Heijn de grip op de realiteit aan het verliezen is, door zijn starre geloof in het creëren van je eigen werkelijkheid. De objectieve werkelijkheid van de financiële situatie noemt hij 'ook maar een van de vele werkelijkheden'.

Heijn steekt zijn kop in het zand, aldus alle ex-managers. “Door zoveel mensen te ontslaan en schuldeisers te creëren, zorgt hij voor veel negatieve energie, die vroeg of laat wel op hem moet terugslaan.”

Volgens de verschillende ex-managers zou Oibibio best zonder verlies kunnen draaien. Een van hen: “De afdeling Business loopt niet omdat Ronald Jan alle trainers afkeurt. Er is veel vraag uit het bedrijfsleven, maar daar kan niet aan worden voldaan. Het grootste succes was dat de complete Raad van Bestuur van ABN Amro een cursus dolfijnstrategie kwam doen. Daarna gebeurde er nog maar weinig. Zo ook het magazine: de vorming van een redactie komt niet rond omdat Ronald Jan op basis van gevoel of telepathie alle kandidaten afwijst.”

Een andere ex: “Heijn zoekt trainers die de Oibibio-filosofie kunnen uitdragen. Maar zo iemand bestaat eigenlijk niet. Want zo iemand is alleen Heijn zelf.”

Een ander vult nog verbetener aan: “Ronald Jan gaat respectloos met mensen om. Bijna alle initiatieven van medewerkers zelf worden afgekeurd, soms ook als ze geld opleveren. Op basis van telepathisch voorgevoel. Medewerkers voelen zich geremd. Ronald Jan claimt het alleenrecht op spiritualiteit. Zijn spiritualiteit functioneert zoals vroeger Mao's rode boekje in China.”

Zo hard oordelen de meesten niet. Eén verwoordt het zo: “Op ego-niveau ben ik misschien wel een beetje gekwetst, maar op hogere niveaus vind ik Ronald Jan nog steeds een prima vent, die een goed doel nastreeft.”

Wel heeft Heijn een 'glazen plaat voor zijn kop'. Een ex-manager heeft zijn baas jarenlang geobserveerd. “Hij is gevoelsarm. Dat komt waarschijnlijk door zijn milieu. Wie te dicht bij hem komt, wordt eruit gewerkt. Te intiem contact kan hij niet aan. Alleen mededirecteur Annemiek Hagens mag dichtbij komen. Zij is als een moeder voor hem.”

Op de achtergrond is Bert van Riel een belangrijke figuur, die veel invloed heeft op Heijn. Via Van Riel zijn veel mensen binnengekomen. “Hij is Ronald Jans spirituele coach. Velen vragen zich af wie Oibibio in werkelijkheid runt, Heijn of Van Riel. Het Raspoetin-gehalte van Van Riel is hoog. Van Riel heeft lang grijs haar en is altijd in het wit. Witte auto, een of twee in het wit gestoken secondanten. Op donderdags bezoekt hij Oibibio, bespreekt hij de koers en reinigt hij de zaak spiritueel.”

Van Riel heeft klasjes op de verschillende niveaus. Een ex-eersteklasser: “Van Riel beweert dat Lady Di is gestorven om de mensheid te redden. Haar dood heeft zo'n golf van liefde en droefheid over de mensheid gebracht dat de koers van een komeet die de aarde eigenlijk had moeten vernietigen, op het laatste moment gewijzigd werd.” Een ex-manager herinnert zich een dergelijk verhaal van Heijn.

Heijn zit samen met zijn vrouw in het hoogste klasje bij Van Riel, samen met Oibibio-kopstuk Annemiek Hagens en Jacqueline de Haan, charismatisch leider van Inspiratiekring Nederland, voorheen de door manipulatie en seksuele uitspattingen verscheurde stichting Fun. Jacqueline de Haan placht tegen haar volgelingen op te scheppen over het geleerde bij Van Riel, zegt een ex-volgeling van De Haan. “Ze zegt dat het groepje bezig is met het oefenen in 'materialiseren', zoals Sai Baba horloges uit zijn handpalm tovert. Een ander terrein is tijdreizen. Ze geloven dat tijd maar relatief is en alle tijden toegankelijk voor een geoefende, verlichte geest.” Op Internet maakt Van Riel alleen gewag van zijn interesse voor reizen in de virtuele ruimte van cyberspace.

Van Riel heeft volgens insiders echter nog een veel hoger doel: 'Het Licht'. Op vijf mei van het jaar 2000 zal er volgens Van Riel een kosmische revolutie plaatsvinden, zeggen verschillende informanten. “Donker en licht zullen vanaf dan niet meer in elkaar overvloeien, spiritueel gezien. Wie in het donker is, merkt niets van de revolutie. Maar voor hem zijn alle kansen op verdere spirituele ontwikkeling verkeken. Wie voor vijf mei serieus op weg gaat op het spirituele pad en ernst maakt met zijn verlichting, kan na die datum gewoon verder groeien, de berg beklimmen, en uiteindelijk toegang krijgen tot het glazen huis.” Van Riel zou voor die tijd nog zoveel mogelijk mensen op het spirituele pad willen krijgen.

Ronald Jan Heijn noemt de kritiek van zijn vroegere medewerkers 'een kwestie van perspectief'. “Iedereen bewijst altijd alleen zijn eigen gelijk. Wat werkelijkheid is voor de een, hoeft dat niet te zijn voor de ander. Ik heb altijd voor honderd procent integer gehandeld, en heb respect voor degenen die kritiek hebben.”

Bert van Riel kent alle kritiek wel. “Gekoppeld aan hun belevingswereld hebben ze gelijk. Iedereen zit in een groeiproces. Soms groei je uitelkaar. Dat is ook prima.” Specifieker: “Oibibio biedt spiritualiteit die met de voeten op de grond staat. Dat is niet iedereen gewend. Hun fantasie slaat op hol zodra ze Oibibio binnenkomen.” Het verhaal over vijf mei 2000 is voor Van Riel niet nieuw: “Dat heb ik zeventien jaar geleden voor het eerst gezegd.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden