Versieren

Geld en seks uitwisselen is heel gewoon in Zuid-Afrika

Mandisa Mahlobo:"Een Zuid-Afrikaanse man voortdurend tegenspreken werkt niet. Je moet ervoor zorgen dat hij oprecht denkt dat hij niet meer zonder je kan."Beeld Bram Lammers

Materialisme speelt een grote rol binnen de liefde in Zuid-Afrika. Het was een punt van zorg op de Wereld Aids Conferentie afgelopen week in Durban. Volgens verleidingscoach Mandisa Mahlobo is er niets nieuws onder de zon.

Mandisa Mahlobo (45) ontbijt op het terras van het wat kitscherige Palazzo Hotel in Fourways, een rijke buitenwijk van Johannesburg. Ze oogt ontspannen in haar roze jurk, terwijl ze in de zon een omelet met zalm oppeuzelt. Dat er in Zuid-Afrikaanse media eerder dit jaar een stortvloed aan kritiek loskwam op de populaire versiercursussen die zij geeft, lijkt haar niet te deren.

Mahlobo traint hoogopgeleide, succesvolle (en meestal zwarte) vrouwen in flirten en verleiden. Die vrouwen vormen sinds de afschaffing van de apartheid, ruim twintig jaar geleden, een snel groeiende groep. In maart organiseerde Mahlobo een seminar met als thema 'de vriendinnentoelage'. Het doel was om deelneemsters te leren hoe zij meer geld en cadeaus van hun mannen zouden kunnen loskrijgen.

Feministen spraken er schande van. Seksuologe Elna McIntosh noemde de cursus in Zuid-Afrikaanse kranten 'een aansporing tot een vorm van prostitutie'. Psychologe Khosi Jiyane stelde dat Mahlobo vrouwen met haar weinig ge-emancipeerde themacursus terugsleurde in de tijd. Maar toch hadden zich al snel honderden vrouwen voor de cursus aangemeld.

In de aanloop naar de Wereld Aids Conferentie, afgelopen week in het Zuid-Afrikaanse Durban, stond het tegengaan van materialisme binnen de Zuid-Afrikaanse liefde hoog op de agenda. Mannen die strooien met geld en cadeaus, zo luidde de waarschuwing, zijn namelijk gemakkelijk in staat hun sekspartners te bewegen geen condoom te gebruiken. En dat is gevaarlijk in Zuid-Afrika, het land met de meeste hiv-infecties ter wereld. Volgens UNaids zijn een kleine 7 miljoen Zuid-Afrikanen seropositief, onder wie zo'n 20 procent van de inwoners die tussen de 15 en 49 jaar oud zijn.

De zorgen richten zich vooral op de populariteit van zogenaamde sugardaddy's: oudere, rijke mannen die jonge vrouwen financieel onderhouden of cadeautjes geven in ruil voor seks. Tegenwoordig worden zij ook wel 'blessers' genoemd (to bless, 'zegenen': de mannen zegenen hun 'blessees' met etentjes, beltegoed, telefoons, schoenen, vakanties, collegegeld of de huur van hun huis). Het is geen expliciete prostitutie, maar wetenschappers omschrijven het wel als 'transactionele seks'.

Het is geen gloednieuw thema. In zijn boek 'Love in times of aids' stelde antropoloog Mark Hunter vijf jaar geleden al dat in de Zuid-Afrikaanse township waar hij onderzoek deed, de connectie tussen seks en geld evident en wijdverbreid was, maar zonder dat bewoners dit prostitutie noemden. Bij een onderzoek twaalf jaar geleden in township Soweto, zei ruim twintig procent van de ondervraagde vrouwen weleens seks te hebben gehad in ruil voor geld of cadeaus. Maar met de komst van websites en apps die er specifiek op zijn gericht 'blessers' en 'blessees' met elkaar in contact te brengen, kan dit percentage snel oplopen, zo wordt gevreesd.

De Wereld Aids Conferentie.Beeld anp
Beeld Hollandse Hoogte

Om seks draait het op de thematische versiercursussen van Mahlobo niet. "Bij mij gaat het om verleiden, om psychologie, om ervoor te zorgen dat een man je wil veroveren, zodat hij in dat proces met liefde de nodige dingen voor je betaalt", zegt ze. "Daar is helemaal geen seks voor nodig." Haar cursussen richten zich ook uitsluitend op succesvolle, volwassen vrouwen, niet op kwetsbare jonge meisjes. Mahlobo: "Als je als vrouw zelf geen volwaardig inkomen hebt, kun je maar beter niet van een vriendinnentoelage dromen. Dat benadruk ik elke keer. Want in dat geval kan een man het geld dat hij je geeft immers altijd eenvoudig tegen je gebruiken."

Hypocriet
De ophef rond haar seminar vindt ze hypocriet. Want met een zoektocht naar sugardaddy's hadden haar tips niets te maken. Ja, wel met materialisme. "Maar alsof niet alles in dit land om geld draait. Alsof je vriendin af en toe wat geld toestoppen iets nieuws is in Zuid-Afrika. Binnen de zwarte gemeenschap is het een heel oude traditie. Het heeft zelfs een naam: ukubheja."

Dat de liefde in Zuid-Afrika zo'n materialistisch karakter heeft, is een gevolg van de hevige armoede onder een aanzienlijk deel van de bevolking, gecombineerd met nagenoeg de grootste economische ongelijkheid ter wereld. Het laatste maakt dat er ook juist relatief veel rijke mannen in het land wonen. Het vinden van een sugardaddy is voor arme meisjes meestal de snelste en eenvoudigste manier om zich aan de armoede te onttrekken. En vinden zij zo'n steenrijke man niet, dan nog kan zelfs een oudere buurman uit hun township die als een van de weinigen in de straat een baantje heeft hun povere leven vaak al best iets verlichten.

Maar de meisjes nemen daarmee een groot risico. Want sugardaddy's zijn vaker dan gemiddeld seropositief. Volgens onderzoeker Kaymarlin Govender van de Universiteit van KwaZulu-Natal vormt het transactionele karakter van seks in Zuid-Afrika zelfs de belangrijkste verklaring voor het extreem hoge aantal hiv-besmettingen onder jonge vrouwen.

De gangbaarheid van sugarrelaties maakt dat meisjes tussen de 15 en 24 jaar maar liefst een vier keer grotere kans hebben om met hiv besmet te raken dan jongens in die leeftijdscategorie, zegt hij. Niet voor niets zette de provincie KwaZulu-Natal in 2014 een omvangrijke radio- en billboardcampagne op om vrouwen te wijzen op de risico's van sugarrelaties.

De populariteit van Mahlobo's cursus laat vooral zien dat ook verrassend veel financieel op het oog onafhankelijke en vrijgevochten Zuid-Afrikaanse vrouwen, hardop blijven dromen van een man die even vaak als gul zijn portemonnee trekt. "Succesvolle Zuid-Afrikaanse vrouwen zijn vaak wat verward", legt de schrijfster van het boekje 'May the best bitch win' uit.

"Zuid-Afrika is enerzijds een traditioneel en christelijk land, waarin het sociaal gezien belangrijk is om te trouwen. Anderzijds is de modernisering de afgelopen twee decennia snel gegaan. Vrouwen lezen over feministen die zeggen: wij hebben geen mannen meer nodig. Maar zo voelen zij dat zelf nog niet helemaal. Zij vinden het diep van binnen toch beschamend als zij, ondanks hun professionele succes, single zijn - en vervelend als zij altijd alles zelf moeten betalen."

Mandisa MahloboBeeld Bram Lammers

Nederig
Tot woede van feministen adviseert Mahlobo deze vrouwen om zich in relaties met mannen wat nederig op te stellen. "Afrikaanse mannen gedijen nu eenmaal bij de onderdanigheid van een vrouw", legt ze uit. "Zuid-Afrika is een zeer patriarchale samenleving. Je moet niet proberen Zuid-Afrikaanse mannen hun mannelijkheid te ontnemen. Dat werkt averechts.

Je moet ze voor je laten zorgen, voor je laten betalen. Je moet als vrouw het spel slim spelen. Je moet de mannen verleiden op een manier die werkt bij hen. Een Zuid-Afrikaanse man voortdurend tegenspreken werkt niet. Je moet ervoor zorgen dat hij oprecht denkt dat hij niet meer zonder je kan. Want op dat moment ben je in staat hem te manipuleren en krijg je als vrouw altijd wat je wilt."

Zelf vindt Mahlobo dat zij de positie van haar vrouwelijk cursisten dus juist versterkt. "Ik leer vrouwen vooral hoe zij mannen ertoe kunnen bewegen wat attenter te worden en nadrukkelijker te tonen hoeveel zij van hun vriendinnen houden. En ja, dat kunnen die mannen goed doen door hun vrouwen regelmatig wat geld toe te stoppen."

Meer van zulke attenties zijn hard nodig, meent Mahlobo. Want Zuid-Afrikaanse vrouwen ervaren volgens haar te weinig bevestiging. Vooral zwarte vrouwen. En al helemaal als zij succesvol zijn. "Er bestaat onder zwarte Zuid-Afrikaanse mannen een gevoel dat alles er na de apartheid op is gericht om vooral zwarte vrouwen betere kansen te geven, om vooral elke vorm van vrouwenemancipatie te stimuleren. Ze zijn jaloers en straffen de vrouwen door nauwelijks nog galant te zijn."

Sugardaddy's, Blessers en Softe prostitiutie

De Zuid-Afrikaanse onderzoekster Olive Shisana was in de aanloop naar de Wereld Aids Conferentie afgelopen week duidelijk: het fenomeen 'blessers' - mannen die vrouwen cadeautjes geven om hen te verleiden - is niets nieuws. “Maar vroeger eindigde dat proces van cadeautjes geven in een huwelijk. Tegenwoordig vormt het de kern van transactionele relaties, waarbij geld en seks worden uitgewisseld.”

Ze noemde het ‘softe prostitutie’ en een groot obstakel bij de bestrijding van hiv en aids. Ook president Zuma sprak zich onlangs uit tegen ‘blessers’. Hij wees op het gevaar van ‘schokkende’ feestjes waar blessers en jonge vrouwen elkaar kunnen ontmoeten.

De termen ‘blesser’ en ‘blessee’ ontstonden op Twitter, nadat vrouwen foto’s van cadeaus en snoepreisjes online hadden geplaatst, met de tekst: #blessed. Al snel doken sites en apps op om blessers in contact te brengen met potentiële blessees. De Zuid-Afrikaanse Facebookpagina BlesserFinder Mzansi telde al snel ruim 40.000 likes. Daarop proberen blessers en blessees buitengewoon openlijk, vaak met naam, toenaam en telefoonnummer met elkaar in contact te komen.

Ook zijn er al langere tijd gespecialiseerde datingsites als Sugardaddydating.co.za en Sugardaddybaby.co.za, waar rijke mannen en jonge vrouwen elkaar kunnen vinden. Onder schuilnaam.

Reactie
Mahlobo's vriendinnentoelage-cursus was vooral een reactie op dit gebrek aan affectie. "Ik heb het onderwerp van de cursus niet zelf bedacht. Ik kwam er op doordat vrouwen tijdens mijn andere seminars voortdurend bleven klagen over het feit dat mannen tegenwoordig steeds minder voor ze betalen. Dat zij nooit meer op die manier laten zien dat zij hen waarderen. En ook vroegen diezelfde vrouwen me vaak: wie betaalt er nou eigenlijk wat tijdens een date, nu ik zelf geld verdien?"

Ze glimlacht, terwijl ze op het terras van het Palazzo Hotel haar mond afveegt met een servet. "Geloof me, geld is gewoon echt een heikel thema binnen de liefde in Zuid-Afrika, en dus binnen heel veel moderne Zuid-Afrikaanse relaties."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden