Geld en hebzucht vormen de basis voor het dopingprobleem

Aan superlatieven heeft het de sportjournalistiek nooit ontbroken. Er was zelfs een tekort aan om de zegetocht van zevenvoudig Tour-winnaar Lance Armstrong te bezingen. Hetzelfde is nu het geval om zijn ondergang te beschrijven.

De gevallen held heeft zich schuldig gemaakt aan maffia-achtige praktijken, aan ongeëvenaarde oplichterij. The Boss is in zijn verbijsterende dopingnetwerk verworden tot machtswellusteling, tiran, manipulator, acteur. Op zich effectieve eigenschappen voor de topsporter die het hoogste wil bereiken.

De 'grootste wielrenner ooit' moet die titel inruilen voor 'grootste bedrieger ooit'. Hij blijft dus de grootste. Het juryrapport van het Amerikaanse anti-dopingagentschap Usada beslaat meer dan 1000 pagina's. Voor het grondige spitwerk slaat de organisatie zichzelf gaarne op de borst. Wat zij heeft blootgelegd is 'het meest geavanceerde, meest professionele en meest succesvolle dopingprogramma dat de sportwereld ooit heeft gezien'.

Dat valt te bezien. In de sport wordt door emoties en de waan van de dag vaak snel vergeten. Zo ook hier.

Wat Usada met behulp van justitie heeft blootgelegd is onmiskenbaar knap, maar gaat om bedrog binnen één sport, beperkt tot één ploeg rond één renner. Het schokkende is dat het bedrog ondanks de controles zo'n groot effect kon hebben, en dat het bange vermoedens bevestigt: ook het nieuwe wielrennen is ervan vergeven.

Hier ligt een uitgangspunt om bredere netwerken te ontmantelen. Dat gebeurde dankzij de gerechtelijke macht al eerder in de VS. Het geruchtmakende Balco-schandaal leidde tot de ondergang van onder anderen olympische sprintkampioene Marion Jones en honkballegende Barry Bonds. In het Bay Area Laboratory Co-operative werd een niet traceerbaar designsteroïde ontwikkeld en andere dope wereldwijd verspreid.

Met Operación Puerto ontmantelde de Spaanse Guardia Civil een netwerk waar meer dan 200 sporters mee verbonden waren. Van hen was een kwart wielrenner. Spin in het web was sportarts Eufemiano Fuentes. Wielrenner Alejandro Valverde, nooit op doping betrapt, is voorlopig de laatste die op basis van het onderzoek werd geschorst.

En dan komen we uit bij de vermoedelijk grootste samenzwering die al bijna vergeten lijkt, die van de DDR. Het voormalige land van nog geen 17 miljoen inwoners ontpopte zich dankzij Staatsplanthema 14.25 naast de VS en de Sovjet-Unie tot belangrijkste sportnatie. Doping was net zo'n belangrijk onderdeel van het programma als talent herkennen en opleiden. Vaak zonder dat sporters wisten wat de blauwe pilletjes (Oral-Turinabol) waren. De oogst, om het tot Olympische Spelen te beperken, bedroeg van 1968 tot en met 1988 519 medailles, waarvan 192 gouden.

Het IOC heeft zich er nooit druk om gemaakt. Nooit is één medaille teruggeëist, ofschoon bij het ontsluiten van de Stasi-archieven de bewijzen, goed gedocumenteerd per sporter, voor handen waren. Sterker nog, de enkele voormalige DDR-atleet die in Duitsland uit de recordboeken wilde worden verwijderd, moest daarvoor dreigen met de rechter.

In de DDR was het een politieke omwenteling die bedriegers ontmaskerde. In andere succesvolle zaken speelden overheidsinstanties als politie, douane en rechterlijke macht hoofdrollen. De sport heeft geen bevoegdheden, staat met haar controlesysteem machteloos en is te betrokken. Daarom moet dopingopsporing en vervolging geheel buiten de sport plaatsvinden.

Het zou interessant zijn als daarbij wordt onderzocht waar al die Oost-Duitse kennis van weleer is heen gevloeid, en de invloed daarvan op sportprestaties. De sportfederaties en IOC zullen dat niet willen weten, met de treurige voorbeelden van (niet alleen) wielrennen voor ogen. Niet omdat sportieve belangen in het geding zijn, maar vooral commerciële. Daarom haalt het IOC slechts banden met FBI en Interpol aan vanwege matchfixing. Sport is een miljardenbedrijf, net als de ontwikkeling van en handel in dope. Geld en hebzucht vormen op alle fronten de belangrijkste basis voor het dopingprobleem.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden