Gelach op tribune ICC ondanks gruweldaden in Kenia

Vicepresident William Ruto ontkent te hebben aangezet tot geweld bij verkiezingen in 2007

DEN HAAG - Zelden heerst er een ontspannen, laat staan lollige sfeer bij het Internationaal Strafhof in Den Haag (ICC). Logisch, hier worden oorlogsmisdrijven, misdaden tegen de menselijkheid en genocide behandeld. Maar op de eerste dag van het proces tegen de Keniaanse vicepresident William Ruto zat de stemming er gisteren toch goed in.

"Als het niet zo ernstig was, was het hilarisch." Zo verwees Karim Khan, de retorisch begaafde advocaat van Ruto, de bewijzen tegen zijn cliënt naar de prullenbak. Ruto wordt door de aanklagers van het ICC beschouwd als het meesterbrein achter het etnisch gekleurde verkiezingsgeweld in Kenia, waarbij tussen 30 december 2007 en 16 januari 2008 ruim 1300 doden vielen. In de nasleep ervan raakten zo'n half miljoen Kenianen ontheemd. Kalenjin-leider Ruto wordt beschuldigd van moord, vervolging en deportatie van de rivaliserende Kikuyu in de van oudsher door Kalenjin gedomineerde Rift Vallei.

Hoofdaanklaagster van het ICC, Fatou Bensouda, betoogde dat Ruto leiding gaf aan een crimineel netwerk van ex-militairen, politici, zakenlui en jongeren, dat voor politieke doeleinden etnisch geweld liet plegen. "Het geweld, met als doel de politieke invloed van de Kikuyu in de Rift Vallei terug te dringen, werd zorgvuldig gepland, uitgevoerd en gefinancierd door een netwerk van invloedrijke leden van de Kalenjin, onder leiding van Ruto", aldus de aanklaagster. Kenia's huidige vicepresident zou zelfs al anderhalf jaar voor de verkiezingen van 2007 een leger hebben gevormd dat 'voor hem oorlog zou voeren', mocht de verkiezingsuitslag in zijn nadeel uitvallen. Ruto verklaarde zich, net als zijn medebeklaagde, radiobaas Joshua Sang, niet schuldig aan het ten laste gelegde. Sang zou via zijn radiozender aangezet hebben tot moord, vervolging en deportatie.

Tegen die gruwelijke achtergrond werd er dus toch gelachen op de publieke tribune. Vooral om de gevatte opmerkingen van Ruto's theatrale advocaat Khan - "De aanklagers hebben het over sinaasappels tegen bananen, het lijkt erop dat ze zelf over wat bananenschillen zijn uitgegleden." Khan verwees daarmee naar de oppositiepartij Orange Democratic Movement waar Ruto eerder bij hoorde. De naam van de partij verwijst naar de 'nee'-stem op het stembiljet tijdens het referendum van 2005 over een nieuwe grondwet. Een sinaasappel stond voor 'nee', een banaan voor 'ja'.

Ondanks zijn woordgrapjes ging Khan er met gestrekt been in. Met venijn trapte hij het ene na het andere gat in Bensouda's verhaal. Bijvoorbeeld over het criminele netwerk waar de Scientific Response Unit (SRU) als bewijs een schema van had laten maken. "Wat doet Henrey Kosgey daartussen?", vroeg Khan zich af. Voormalig minister van industrialisering Kosgey was een van de aanvankelijk zes verdachten die Bensouda's voorganger Ocampo verantwoordelijk achtte voor het verkiezingsgeweld. Maar samen met twee anderen werd zijn zaak vorig jaar bij gebrek aan bewijs niet ontvankelijk verklaard. "Ik zou de makers van dit schema liever 'Stitch Ruto Up' (Ruto opzettelijk vals beschuldigen, red.) willen noemen. Iedereen zal worden teleurgesteld door deze aanklagers. Ocampo had het immers al voor de helft bij het verkeerde eind."

Voor Ruto, en daardoor indirect voor Khan, was het haast een thuiswedstrijd. In regenachtig Den Haag hadden zich tegen de veertig parlementariërs van Ruto's Jubilee-coalitie verzameld. Dat waren de lachers. Al was de stemming onder hen eerder triomfantelijk dan jolig. "Wij zullen aan het eind zegevieren", voorspelt volksvertegenwoordigster Alice Ngango. "Wij zijn hier uit solidariteit. Zou u uw collega niet steunen?" De parlementsleden zijn hier niet uit protest? "Nee", zegt de voormalige zakenvrouw die het centraal-Keniaanse Thika vertegenwoordigt. "Wij steunen het hof. Net zoals William Ruto."

De sfeer moet extra pijnlijk zijn geweest voor Wilfred Nderitu, de juridisch vertegenwoordiger van de slachtoffers. Door de aandacht voor de grote mannen - de zaak tegen president Uhuru Kenyatta moet nog beginnen - raken de anonieme Kenianen ondergesneeuwd. Hij vroeg aandacht voor het lot van de duizenden die nog dagelijks leven met angst, schaamte en intimidatie. Volgende week zal desondanks de eerste getuige zijn verhaal doen in de rechtszaal.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden