Review

Gekoesterd door de engel des doods

Mozart en de Brusselse Munt opera. Twee decennia geleden overtroefde die combinatie alles wat er in de wereld aan vernieuwend muziektheater te zien was. Het waren de gouden jaren van intendant Gerard Mortier, die voor zijn revolutionaire kijk op Mozarts opera's onder anderen Patrice Chéreau en Karl-Ernst Herrmann als regisseurs aantrok. Maar die tijden zijn drastisch veranderd.

Na vijf jaar Mozart-stilte begon Mortiers opvolger Bernard Foccroulle in 1995 schoorvoetend met een nauwelijks geslaagde enscenering van 'Idomeneo'. In 1998 en 1999 volgden res pectievelijk 'Le nozze di Figaro' en 'Die Entführung aus dem Serail', beide in zeer fysieke regies van Christof Loy. En nu is men toe aan het pièce de résistance 'Don Giovanni'. Afgelopen dinsdag kreeg de nieuwe enscenering van muziekdirecteur Kazushi Ono en regisseur David McVicar in de Munt haar vuurdoop en werd daar door de Brusselaars hartstochtelijk toegejuicht.

Onderhoudend was de productie zeker en muzikaal werd de vaart er door Ono en de uitstekende zangers goed ingehouden, maar toch knaagde de vraag: wat valt er nog toe te voegen aan alle interpretaties die de afgelopen kwarteeuw op Don Giovanni en zijn medespelers zijn losgelaten? Zijn we met zijn allen bereid om nog maar weer eens een particuliere visie op dit tijdloze meesterwerk te aanschouwen? Bij de persdienst van De Munt viel enige wanhoop te bespeuren in het interesseren van buitenlandse journalisten om naar deze 'Don Giovanni' te komen kijken. Dromde nog niet zo lang geleden de pers samen voor iets dergelijks, tegenwoordig is de houding steeds vaker: alweer een 'Don Giovanni'?

Er hangt merkbaar iets in de lucht; het operabedrijf is aan doorlichting en vernieuwing (vooral van repertoire) toe. Het conceptuele regisseurs theater zoals dat ook juist in Brussel ontwikkeld werd, lijkt zijn glorietijd te hebben gehad.

McVicar is een van de jongere, veelbelovende operaregisseurs, die net als zijn collega Loy heel enerverend en fysiek theater kan maken. De ultieme schoonheid van strak in het gelid staande levensechte populiertjes en stil klaterend water uit een rococo-fonteintje (Karl-Ernst Herrmann in zijn Brusselse 'La finta giardiniera') heeft plaatsgemaakt voor rauwe, schurende beelden waarin duisternis en zwart overheersen. McVicars Don Juan is een ordinaire lefgozer die Donna Anna's vader niet met één degenstoot van het leven berooft, maar hem martelend vilein meerdere japen over zijn lichaam geeft, zodat hij schokkend doodbloedt.

Deze Giovanni weet zich vanaf het begin gekoesterd door de engel des doods. Zijn speelveld is een vloer van zwartmarmeren tegels, maar aan de rand is dat marmer gebroken en afgebrokkeld en eronder ontwaren we een knekelveld. Don Giovanni vertrapt de doden. Al aan het eind van de eerste akte rolt de donder onheilspellend. Het klinkt Giovanni als muziek in de oren. Rollebollend met de dood - de dood van anderen en zijn eigen nakende dood - dendert deze Giovanni over het toneel om aan het slot echt opgenomen te worden in de armen van de doodsengel.

Simon Keenlyside wist in de titelrol wel raad met deze doodsverachting. Keenlyside's atletische lichaam straalde het 'kom-maar-op' schitterend uit en ook vocaal kon hij zijn tegenstanders plus de hele wereld aan. Met de andere personages, die rondom Giovanni cirkelen als planeten om de zon, wist McVicar minder aan te vangen; zij bleven steken in een vaak geziene doorsnee typering.

Doorsnee was hun zang overigens allerminst. Carmela Remigio (Donna Anna) kon vlammend uithalen en klonk ouderwets Italiaans, wat in dit geval gelijkstaat aan uitstekend! De Zweedse mezzo Malena Ernman was een openbaring als Donna Elvira en Lorenzo Regazzo wist ondanks de aankondiging dat hij ziek was heel goed raad met de rol van Leporello. Zij allen werden opgezweept door dirigent Ono die de fysieke lichamelijkheid van McVicars regie vertaalde in een ruige orkestklank. Dit was geen Mozart voor tere zieltjes en sommige musici in de bak hadden hoorbaar moeite met Ono's zweepslagen.

Veel goeds uit Brussel dus, maar echt grensoverschrijdend was deze 'Don Giovanni' allerminst. Zijn we te verwend geraakt?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden