Geknipt als jurk uit de Renaissance

Het Breda's Museum exposeert kostuums, precies zoals ze op schilderijen uit de Renaissance staan. Inclusief parels en kant. Maar dan van papier.

RIANNE OOSTEROM

Kostuums van papier. 28 glanzende jurken, pofbroeken, koninklijke mantels. Precies nagemaakt van schilderijen uit de Renaissance. Het is de collectie 'De' Medici' van de Belgische kunstenares Isabelle de Borchgrave (1946).

Samen vormen de kostuums de kledingkast van de machtigste familie in Renaissancistisch Italië, de' Medici's. De robe van Catharina de' Medici bijvoorbeeld, bezaaid met parels. Zij was de vrouw die het korset uitvond. Om praktische redenen; ze was te mollig om in al die elegante jurken te passen.

De de' Medici's waren 'onnoemlijk rijk', vertelt cultuurhistorica Helma van der Holst. Ze lieten niet alleen zichzelf schilderen, ze gaven schilders in Florence ook de opdracht om kunstwerken te maken. De Borchgrave heeft ook de gewaden die daarop staan in papier omgetoverd. Zoals de transparante jurk van Flora, de lentegodin op Boticelli's 'La Primavera'.

"Is het echt hélemaal van papier?", vragen bezoekers vaak aan Van der Holst. "Het is allemaal knip-, plak- en kreukwerk," is dan haar antwoord. "De Borchgrave gebruikt maar één soort papier. Dat bewerkt en beschildert ze. Een jurk begint gewoon met kippengaas. Daarmee vormt de kunstenares de gestalte van een man of vrouw. Laag na laag papier plakt ze eroverheen. Net zo lang tot het een kostuum is."

Dan nog die details: het bont, de kraagjes, de sieraden. "Alleen al een pareltje is heel veel werk", legt Van der Holst uit. "Een propje maken, lijmen. Verven, nog eens verven, net zo lang tot het glanst. En je mag geen lijntjes meer zien, het moet mooi en rond zijn."

Van der Holst vertelt hoe De Borchgrave in 1994 in New York voor een schilderij uit de Renaissance stond. Ze wilde het kostuum zo graag aanraken. Toen dacht ze: wat als ik het nu eens namaak? En dan niet van stof, want dat doen kleermakers ook, maar van papier.

Het idee achter papier als materiaal is dat De Borchgrave wil dat mensen op een andere manier kijken. Ze moeten het proces achter een kostuum zien, en vooral de details. Want die details vertellen de geschiedenis van de mode.

Want waarom heeft de pofbroek van Hendrik de tweede bijvoorbeeld zo'n grote bobbel bij zijn kruis? Het is een 'schaambuidel', volgens Van der Holst. "Zo lijkt het alsof Hendrik een continue erectie heeft. Dat was mode, het liet de viriliteit van een man zien."

Of waarom heeft Lorenzo de' Medici veel langere schoenen dan zijn broer, wiens kostuum achter hem in het museum staat? Van der Holst: "Niemand mocht langere schoenen dan de vorst dragen. Hoe langer, hoe meer macht."

Met de tentoonstelling wil het Breda's Museum de bezoeker inzicht geven in de vorstencultuur. Van der Holst: "Want al die symboliek rondom kleding zie je nog steeds. De bruidssluier van prinses Laurentien mocht niet langer zijn dan die van bruid Máxima, die een jaar later ging trouwen. Want de regel is: hoe langer, hoe meer macht."

De tentoonstelling 'De' Medici: een vorstelijke wereld van papier' is te zien tot 15 juni in het Breda's Museum. Vandaag zendt 'Kunstuur' een film uit over de werkwijze van Isabelle de Borchgrave. 11.15 uur, ned. 1.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden