Gekneed naar de vorm van een schelp of een slakkenhuis

Hij heeft het geprobeerd, recht en hoekig bouwen. Maar Huub van Laarhoven houdt van organische vormen. "De mens kan niet zonder de natuur. Daar moeten we in de architectuur uit putten."

Het ontwerpproces van architect Huub van Laarhoven begint met een homp klei. Niet erg gebruikelijk in zijn vak - je denkt eerder aan karton en stanleymessen - maar hoe zou hij anders de organische vormen kunnen creëren die zijn handelsmerk zijn?

"Allereerst wil ik feeling krijgen met mijn opdrachtgever. In dit geval kwam ik er achter dat hij als kind al gefascineerd was door schildpadden. Ik ga altijd op zoek naar zo'n houvast. Verder wil ik de plek zien. Daar ga ik een beetje rondlopen. Die indrukken, gecombineerd met het bestemmingsplan, laat ik drie weken broeien. En dan begin ik te kleien."

Het huis in de bossen bij Teteringen ziet eruit alsof het er al jaren staat - precies de bedoeling van de architect. "Maar het is nog niet eens helemaal af", zegt bewoner Rob, die er woont met zijn vrouw en twee kinderen. Een oud, lek villaatje maakte plaats voor deze golvende vorm van ruwe bakstenen, hout en koper, waar iedereen zijn eigen associatie bij heeft. "Laatst stond er een schoolklas bij het hek en alle kinderen gaven het een andere naam: schelp, slakkenhuis, reptiel. Eén ding hadden die namen gemeen, het waren allemaal natuurlijke vormen." Voor architect Van Laarhoven is dat heel belangrijk. "De mens kan niet zonder de natuur, het is een oergevoel. Daar moeten we in de architectuur uit putten, een link mee leggen. En kom je in de natuur rechte vormen tegen?" Hij is ervan overtuigd dat mensen blijer, gezonder en misschien zelfs gelukkiger zijn in huizen waarin de natuur een rol speelt. Niet alleen qua vorm, ook in materialen. "Op deze plek moesten een paar bomen gekapt worden voor de bouw. We halen al zoveel uit de natuur weg, dus wilde ik ze in elk geval gebruiken voor de bouw van dit huis. Een groot deel van de constructie wordt erdoor gedragen", zegt Van Laarhoven. "Waarom niet? Het is ijzersterk. Vroeger bouwden ze enorme constructies van hout."

De ruwe boomstammen zijn als grillige zuilen geplaatst voor de grote ramen in de woonruimte. Ze vormen een groep met de levende dennen buiten, de relatie met de natuur wordt heel direct gelegd.

De ruwe stammen staan ook rond de lichthof, die het huis doorklieft van dak tot kelder. Deze glazen koker brengt licht op alle drie verdiepingen - 'verbindt hemel en aarde', aldus Van Laarhoven - en biedt verrassende zichtlijnen in het grillig gevormde gebouw.

Bovenaan de lichtkoker komen de gebogen dakspanten, die het welvende dak dragen, bij elkaar. Niet iedere aannemer kan met zulke ongebruikelijke vormen uit de voeten. Maar Van Laarhoven vond weerklank bij het Biologische-Bouw Collectief in Riel. "Zij begrijpen dit. Het dak glooit naar drie kanten. Daarvoor moest een ingewikkelde constructie gemaakt worden. Maar daar zien zij niet tegenop." Bovendien is deze manier van werken voor vakmensen heel bevredigend, weet de architect. De golvende muren zijn door een metselaar gebouwd, die de ingewikkelde klus zonder veel hulpmiddelen klaarde. "Mensen die met zulke bezieling werken, daar begint volgens mij duurzaam bouwen."

Van Laarhoven volgde zelf een opleiding tot timmerman, net als zijn vader. Op aandringen van zijn moeder leerde hij door en kwam op de TU Delft terecht. Daar werd hij 'een beetje misvormd', zegt hij zelf. Hij leerde ook recht en hoekig bouwen. Maar eigenlijk paste dat niet bij hem. Hij was altijd buiten, gefascineerd door de natuur. Na de plotselinge dood van zijn vrouw kwam de ommekeer. Hij keerde terug naar zijn roots. Slakkenhuizen, schelpen en honingraten werden zijn inspiratiebronnen.

Van zijn opdrachtgever Rob kreeg hij 'carte blanche' voor dit ontwerp. "We zijn fan van Huub. We kenden zijn werk en zijn ook erg natuurminded. Een genie ga je niet sturen." Van Laarhoven kon in dit ontwerp veel van zijn ideeën kwijt, maar ook hier was het budget niet onbeperkt. Graag had de architect duurzame technieken toegepast als een warmtepomp en regenwateropslag, maar daar kozen de bewoners niet voor. En het kozijn van de lichtschacht is van metaal, terwijl Van Laarhoven liever voor hout had gekozen. "Wij hadden gehoord dat dat nogal onderhoudsgevoelig was", zegt Rob.

Het werk van Gaudí is een inspiratiebron voor Van Laarhoven, dat zal niemand verbazen. Maar hij raakte ook geïnspireerd door de toegangspoort van de Efteling; de grillige vorm en het vakmanschap waarmee de enorme houten contructie is uitgevoerd bezorgden hem kippenvel. De meeste architecten zouden niet snel toegeven dat ze iets mooi vinden aan zo'n sprookjespark, maar daar heeft Van Laarhoven maling aan. "Je moet architectuur maken die de mens centraal stelt, niet de vormgeving." Hij ziet zoveel mensen die ongelukkig zijn in de betonnen dozen waarin ze moeten wonen. Zonder fatsoenlijke buitenruimte, voldoende privacy of plekken waar ze buren kunnen ontmoeten. "Laatst ben ik nog in Groningen geweest, op uitnodiging van bewoners. Er zou in hun buurt, in de oude binnenstad, een nieuwbouwblok komen dat zo strak en glad was, dat de buurt ertegen in opstand kwam. Ik liep daar rond en dacht: waarom bouwen ze hier niet iets dat de sfeer heeft van wat er staat? Iets met menselijke verhoudingen. Ik geloof dat goede architectuur helend kan werken." Historische panden nabouwen, daarin ziet hij niet zoveel. "Het mag modern en nieuw zijn. Maar het hoeft niet te schreeuwen."

Huis en architect
Locatie: Teteringen

Bruto vloeroppervlak: 240 m²

Bouwperiode: 2007-2010

Opdrachtgever: Blijft liever anoniem

Architectenbureau: Van Laarhoven Combinatie Architecten BNA BV

Projectarchitect: Huub van Laarhoven

Aannemer: Biologische-Bouw Collectief BV

www.vanlaarhovencombinatie.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden