Gekleurd groen

interview | Thiëmo Heilbron vindt het huidige duurzame debat té wit en té eenzijdig. Met zijn organisatie Fawaka Nederland hoopt hij Nederland in al zijn diversiteit te betrekken bij de groene beweging.

Marmeren traptreden, echoënde gangen en een ontelbaar aantal achterkamertjes herinneren aan betere tijden. Nu is het voormalig Paleis van Justitie aan de Amsterdamse Prinsengracht zo goed als verlaten. In de meeste ruimten is het licht afgesloten en ook de cv-ketel geeft er vandaag de brui aan. Thiëmo Heilbron houdt zijn jas binnen maar aan. "Practise what you preach", merkt hij schouderophalend op. Leef naar wat je uitdraagt.

Hier, in een van de achterkamertjes, runt Heilbron zijn onderneming. 'Fawaka Nederland' bestaat net een maand of zeven. De organisatie heeft een groen feest op haar naam staan ('green is the new swag'), gaat festivals af om festivalgangers op de foto te zetten met hun groene lijfspreuk ('ik koop tweedehandskleding' en 'als ik het koud heb knuffel ik gewoon'), organiseert zomerscholen, maar draait vooral om de website fawakanederland.nl, een platform voor atypische, groene rolmodellen.

"Een elitair gebeuren" noemt Heilbron de huidige groene beweging. In één zin samengevat wil hij het duurzame debat diverser maken. "Eigenlijk is Fawaka Nederland deels voortgekomen uit jullie Duurzame 100", zegt Heilbron lachend. "In die lijst staan vooral universitair geschoolde, blanke mannen van veertig plus. Lang niet iedereen kan zich met deze figuren identificeren. Als we de hele samenleving willen vergroenen, moeten we ook iedereen bij het debat betrekken." Wit en zwart, jong en oud, vrouw en man. Fietsenmaker en filosoof. Dus dat is wat Heilbron nu te doen staat: iedereen, minus de blanke elite, meetrekken de groene stroom in.

Botanisch erfgoed

Heilbron (29) is afgestudeerd bioloog en tropisch ecoloog. In Suriname, het herkomstland van zijn ouders, deed hij onderzoek naar botanisch erfgoed. Hij bracht het scala aan rituele planten in kaart, maar documenteerde ook gewassen die bijvoorbeeld via de slavenhandel of met de contractarbeiders in Suriname zijn beland. "In feite las ik de Surinaamse geschiedenis af aan de hedendaagse begroeiing."

Zijn liefde voor het milieu zat er na zijn studie goed in, maar Heilbron miste een maatschappelijk aanknopingspunt. Hij besloot zich aan te sluiten bij de organisatie ECHO Expertisecentrum Diversiteitsbeleid, een non-profitorganisatie die zich toelegt op de uitbreiding van diversiteit op de werkvloer en in het onderwijs. Via ECHO's 'kinderuniversiteit' kwam hij in contact met jongeren uit migrantengezinnen. Heilbron sprak ze over hun toekomst.

"Mijn ouders hebben de weg geplaveid voor een universitaire opleiding, maar bij veel andere kinderen met een migrantenachtergrond is de universiteit helemaal niet vanzelfsprekend. Het verhaal dat ik vertelde over mijn loopbaan opende nieuwe deuren. Zou je, behalve voetballer of danseres, ook niet eens overwegen om later bioloog, dokter of docent te worden?" Heilbron merkte dat de kinderen hem in vertrouwen namen. Ze vertelden openlijk over hun ideeën en verwachtingen, stelden hun vragen. "Een jongetje met donker krulhaar en Surinaamse wortels herkent zichzelf eerder in mij dan in een lange, blonde dame die haar verhaal komt doen. Door die herkenning komt een boodschap beter aan."

Bezield door het werk bij ECHO en nog altijd begaan met het milieu, begon Heilbron zijn 'groene zomerschool'. In de gekleurde Amsterdamse wijk Zuidoost organiseert Heilbron zomerprogramma's voor kinderen die tijdens de vakantie thuisblijven. Met docenten van de Universitaire Pabo van Amsterdam wijdde hij afgelopen zomer een cursus aan de herkomst van chocola.

Met een reep in de aanslag zijn docenten en kinderen op onderzoek uitgegaan. In de hortus kregen ze te zien hoe een cacaoplant groeit en later vertelden de chocolatiers van Tony's Chocolonely hoe het chocolademaakproces precies verloopt. De zomerschoolstudenten zagen op video hoe kindslaven, van hun eigen leeftijd, in West-Afrika op plantages moeten werken. "Dat hakte er flink in. Je geeft die kinderen wat te denken mee. Als zij nu in de supermarkt voor het snoepschap staan, weten zij dat hun keuze voor het ene of het andere product verschil maakt."

Maar Heilbron wil niet alleen met een opgeheven vingertje vertellen wat er allemaal mis is met de wereld. "Ik wil de leerlingen ook meegeven hoe het anders kan. Bankiers gaven hun een aantal workshops in sociaal ondernemen. Op een speelse manier hebben ze geproefd van een bedrijfscultuur, van geld verdienen, van ideeën pitchen. Allemaal natuurlijk wel in een duurzame geest." De studenten waren zo enthousiast over het zomerprogramma dat ze vroegen of ze volgend jaar weer mee kunnen doen. "Over drie jaar", zegt Heilbron, "wil ik alle kinderen in Zuidoost met deze zomerschool hebben bereikt".

Cultuurdivers

Na Amsterdam begint de verovering van de rest van cultuurdivers Nederland. Heilbron is er mondjesmaat vast mee begonnen. Hij zoekt groene rolmodellen die nu nog onzichtbaar zijn in de duurzame discussie. Rolmodellen uit elk van de 190 culturen in Nederland, maar ook rolmodellen van buiten de stad en vanuit alle verschillende opleidingsniveaus. Diversiteit, dus, in de breedst mogelijke zin. Heilbron verspreidt interviews met deze jonge inspirators via zijn site en sociale media. Uiteindelijk, zegt Heilbron, moeten de verhalen ook worden gebundeld in een lespakket.

De Ghanees-Nederlandse Princess is zo'n rolmodel. Zij gebruikte een maand lang geen plastic en moedigde haar omgeving aan hetzelfde te doen. Pasgeleden kwam Heilbron ook Joël van den Broek op het spoor. De twintiger woont in het Friese dorp Grou en zat op het mbo. "En daarmee wijkt hij al af van alle stereotiepen", zegt Heilbron. "Een verhaal als het zijne wordt gemist omdat hij niet in het doorsnee duurzame straatje past."

Het aanstaande rolmodel experimenteerde tijdens zijn studie met aquaponics. In dit (water)systeem worden gelijktijdig én vis én groente geteeld. Joël wist een klein aquaponics-systeem te ontwikkelen met goudvissen en tuinkruiden, dat inmiddels door een aantal restauranthouders is overgenomen. Tussen de bedrijven door houdt hij nog een moestuin bij. Over een jaar of wat wil hij zelfvoorzienend zijn.

"Joël is constant in de weer met duurzaamheid", zegt Heilbron. "En anders dan bij grote duurzame directeurs, de hotshots, die indrukwekkende dingen bereiken maar ondertussen wel biefstuk eten en de wereld over vliegen, kunnen veel mensen zich makkelijker in iemand als Joël herkennen. Juist een 'gewone jongen' is in staat grote groepen te inspireren. Daarom is het doodzonde als zo iemand nauwelijks een podium krijgt."

Zo trekt Heilbron het milieudebat door naar multicultureel Nederland, maar ook naar het Friese platteland: "Ook Princess en Joël verdienen een nominatie voor de Duurzame 100."

Thiëmo Heilbrons liefde voor het milieu zat er na zijn studie goed in, maar hij miste een maatschappelijk aanknopingspunt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden