Gek op Adèle Hitler - geen familie

Bij Egon Loesers avonturen kun je je onmogelijk vervelen

In veel opzichten doet Ned Beauman, de nu 28-jarige schrijver van de overrompelende roman 'De jacht op Adèle', denken aan een jonge hond, die anderen kwispelstaartend laat genieten van zijn vitaliteit.

Die anderen lieten zich onmiddellijk overtuigen van het talent van de auteur: Beaumans roman was een serieuze kandidaat voor de Man Booker-prijs van 2012, werd met twee andere prijzen bekroond, en is nu bij ons verschenen in een bewonderenswaardige vertaling, waar het plezier al net zo van afspat als van het origineel.

De Adèle uit de titel van het boek is een zekere Adèle Hitler. Als het verhaal begint, woont ze in het Berlijn van de jaren dertig. Ze is geen familie van haar beruchte naamgenoot. Wel moet ze ongeveer van hetzelfde geboortejaar zijn als Eva Braun - met wie ze evenmin iets te maken heeft. Beaumans houdt in zijn roman de naziterreur namelijk zeer nadrukkelijk op de achtergrond.

Adèle wordt in het boek nagejaagd door haar voormalige bijlesleraar Egon Loeser, die inmiddels werkt als decorbouwer in een theater en probeert om voor een toneelstuk een achttiende-eeuwse teleportatiemachine te reconstrueren, waarmee je mensen in de ruimte kunt verplaatsen.

Dat Egons familienaam niet voor niets sterk doet denken het Engelse woord loser, heeft de lezer al snel in de gaten. Met zijn machine wordt het niks, en de verleidelijke Adèle heeft de ene affaire na de andere terwijl Loeser vergeefs naar haar smacht. "Wanneer ik haar maar één keer zou neuken, zou alles goedkomen", is zijn overtuiging. Hij volgt het spoor van Adèle en belandt via Parijs uiteindelijk in Los Angeles. In beide steden komt hij in aanraking met vindingrijke vormen van oplichting, nog altijd de meest artistieke vorm van wetsovertreding. Naast de teleportatiemachine komt er in het boek onder veel meer ook nog een fantasmometer voor, waarmee de aanwezigheid van spoken gemeten kan worden, en is er sprake van een zwendel in prehistorische skeletten alsmede van de onvermijdelijke verjongingskuur voor vrouwen waar altijd slachtoffers voor te vinden zijn. Beauman doet de louche praktijken met fantasie en veel mooie details uit de doeken.

En met merkbaar taalplezier. Zo is er een personage "wiens bloeddruk zo hoog was dat je hem zonder duikerklok naar de bodem van de oceaan kon sturen". Het is een virtuoze vergelijking, maar ook een grap die afkomstig lijkt uit een aantekenboekje voor bruikbare invallen dat schrijvers vaak bij de hand hebben. Daarvan staan er nogal wat in dit boek, maar wanneer het verhaal vordert en de personages meer contouren krijgen, valt de schrijver gelukkig minder vaak terug op dergelijke losse invallen. Steeds vaker spruiten de vondsten dan voort uit de eigenaardigheden van de personages en uit de vertelde gebeurtenissen.

De verwikkelingen volgen elkaar op in tomeloze vaart en de dolzinnige vergelijkingen buitelen over elkaar heen, nergens gunt de schrijver zijn lezer een adempauze. Daardoor blijven de romanpersonages wel wat karikaturaal, als verzamelingetjes tics en obsessies, maar daar staat tegenover dat de lezer zich in hun aanwezigheid geen moment verveelt, omdat Beauman zijn ingewikkelde intrige met aanstekelijk plezier voortdurend nóg ingewikkelder maakt.

Zelden werd zoveel intelligentie en virtuositeit ingezet om zo weinig van belang mede te delen. Maar dat is ook juist de charme van dit boek, en daarin past het ook in een Engelse traditie - niet voor niets staan in Engeland de pretentieloos geniale boeken van P.G. Wodehouse na ettelijke decennia nog steeds hoog aangeschreven. Als om het vrijblijvende karakter van zijn boek nog eens plagerig te onderstrepen, geeft Beauman zijn roman vier eindes mee, waarvan het laatste speelt in het Los Angeles van het jaar 19310. Helaas kan ik u nu al mededelen dat de wereld er dan, althans volgens Ned Beauman, bepaald niet beter aan toe zal zijn dan nu.

Wie, zoals dat vroeger heette, 'iets mee wil nemen' van zijn lectuur, is voorlopig bij Beauman nog aan het verkeerde adres. Maar wie zich wil ontspannen bij een dolzinnig verhaal waarin weinig menselijke zwakheden onbespot blijven, gaat met 'De jacht op Adèle' heerlijke uurtjes tegemoet.

Ned Beauman: De jacht op Adèle. (The Teleportation Accident) Vertaald door Wim Scherpenisse en Gerda Baardman. Nieuw Amsterdam; 384 blz. euro 19,95

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden