GEHEUGENVERLIES

De Grote Winkler Prins is weer helemaal up to date. Elsevier - meldde deze pagina gisteren - heeft een nieuwe editie aangedurfd, de negende in ruim een eeuw. Terwijl de concurrentie ligt te verouderen, houdt alleen de WP zijn publiek bij de tijd.

Hoera? Mij stemt zo'n bericht in de herfst eerder droefgeestig. Voor wie van geschiedenis en oudere literatuur houdt, betekent iedere nieuwe editie van een encyclopedie ook verlies. Evenals elders hebben in deze eeuw techniek en beta-wetenschappen in deze naslagwerken hun ruimtevretend spoor getrokken. Veel historische informatie is daaraan opgeofferd.

Ik bezit geen WP. Wel een Encyclopaedia Britannica, helaas in een vrij jonge uitgave - van 1961. Ze kan zich niet meten met de 35 delen uit 1902, waarin de humaniora nog ruim behuisd waren. Gelukkig had de redactie in 1961 nog niet de hand geslagen aan al haar erfgoed. Chesterton over Dickens, de 19e-eeuwse historicus Macaulay over Bunyan en Samuel Johnson, Shaw over het socialisme, Freud zelf over de psychoanalyse - het staat er nog allemaal in. Bij de grote Britannica-schoonmaak van de jaren zeventig zijn deze classics zonder uitzondering afgevoerd.

Hoe is het met het geheugenverlies van de WP gesteld? Om daar een begin van een antwoord op te vinden, heb ik ter redactie hier en daar de vijfde editie, uit de jaren '30, vergeleken met de - wat omvangrijker - zevende van eind jaren '60. Van de zes telgen van de roemruchte familie Gunning, geportretteerd in de vijfde, hebben er maar drie de zevende gehaald. Tussen Drost en Druden verdwenen zeven historische figuren, onder wie een Franse fluitist die nog aan het hof van de koning van Holland de sterren van de napoleontische hemel had gefloten. Tussen Kals en Kampen sneuvelden er vijf. De Aprilbeweging van 1853, in 1932 bedeeld met bijna een pagina, kreeg in 1966 nog geen 40 regels. Goed, dat Suzanne Groeneweg - in 1918 de eerste vrouw in de Tweede Kamer - in de vijfde editie ontbrak, werd in de zevende gecorrigeerd, maar ettelijke anderen in haar onmiddellijke alfabetische omgeving verloren hun zetel in de WP.

Als encyclopedieen ons collectieve geheugen zijn, sterft met iedere nieuwe editie een stukje herinnering. Een ramp is anders, maar tussen de vlaggen die Elsevier uitsteekt, hijs ik toch, bij dezen, een zwart vaantje halfstok.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden