Geheimen van het vlamberkenbos

De schrijver blinkt vooral uit als hij schrijft over hout, een materie die hem zo fascineert dat hij er een extra boek aan heeft gewijd

Raadsels, raadsels. Toen Edvard Hirifjell drie jaar oud was, kwamen zijn ouders om het leven. Ze stierven in 1971 in een bos in Frankrijk - eigenlijk een oud slagveld uit de Eerste Wereldoorlog - onder nooit opgehelderde omstandigheden. Wat deden ze daar? Hoe kwamen ze om het leven? In 'De vlamberken' maakt de Noorse schrijver Lars Mytting er een meeslepend, secuur en geduldig opgebouwd puzzelstuk van.

Het woord is aan Edvard die opgroeide bij zijn grootvader Sverre op een boerderij in Gudbrandsdalen in Noorwegen. De stille Sverre zweeg over het verleden. Hij vertelde niks over de oorlogsjaren, toen hijzelf met de Duitsers meedeed en zijn broer Einar in het verzet zat. Hij onthulde niet dat Einar niet stierf maar aan de Duitsers ontsnapte en nog jarenlang op de Shetlands woonde. Hij vertelde ook niet waarom Edvards Franse moeder destijds naar Noorwegen was gekomen. "Hij staarde naar de rivier en ik ging ervan uit dat hij druk doende was met wat hij als de beste kon: zichzelf dwingen te vergeten."

Maar als de grootvader sterft, steken al die onbeantwoorde vragen één voor één de kop op. "Ik had mijn hele leven lang de fluistering van de vlamberken gehoord. En op een nacht zwol die aan tot een wind die me heen en weer zwiepte. Want iets in het verhaal over mijn vader en moeder roerde zich nog steeds, langzaam, als een dikke adder in het gras."

Vanaf dan wordt de lezer ook meegesleept in een reeks van ontdekkingen over het verleden die allemaal even bizar zijn. Neem de houten doodskist die jaren geleden is afgeleverd bij de begrafenisondernemer van het dorp, en waarover noch Edvard, noch zijn grootvader iets weet. De kist blijkt het werk van meester-meubelmaker Einar, en is bedoeld voor grootvader Sverre. Pas als die sterft, onthult de begrafenisondernemer het bestaan ervan aan de kleinzoon. Vanwaar dit vreemde 'geschenk'?

De schrijver blinkt uit als hij vertelt over het hout, een materie die hem zo fascineert dat hij er ook een afzonderlijk boek heeft over geschreven (zie kader). "Vlamberk? Het mooiste timmerhout van het land. Komt van bomen die beschadigd raken. Het patroon ontstaat als de boom zichzelf heelt", meldt een leraar houtbewerking in de roman.

Myttings eigen grootvader was meubelmaker, hetgeen iets van zijn fascinatie verklaart. "Ik herinner me hoe het was om rond te lopen op de werf, de geur van hout te ruiken en de geluiden van de schaafmachine te horen", meldde de schrijver in een interview.

Het vlamberkenbos achter de boerderij heeft Edvard altijd aangetrokken maar ook beangstigd. "In de lente hoorde ik er luide knallen vandaan komen, alsof iemand met hagel schoot." Het geluid is afkomstig van knappende ijzers die aan de bomen zijn bevestigd om ze te 'beschadigen', opdat ze zichzelf gaan helen en zo fraaie patronen vormen in het hout.

Deze 'houtschat', - die de sleutel bevat tot de tragische dood van de ouders - is een fantasievolle vondst. Zo vreemd en ongebruikelijk dat de lezer absoluut wil weten hoe zoiets mogelijk is. De schrijver vertelt als een bezetene over de 'vlammen' die zich door de jaren aftekenen in het materiaal.

Mytting heeft zich voor zijn roman ook grondig gedocumenteerd. Niet alleen reisde hij naar Frankrijk en de Shetlands, hij ging ook aardappelen kweken om te weten hoe dat aanvoelt. Hij schrijft dan ook erg overtuigend over het boerenleven, net als over de ruige landschappen van de Shetlandeilanden.

Hier meer verklappen over de plot zou zonde zijn. Natuurlijk, sommige toevalligheden zijn net iets te toevallig, maar Mytting komt ermee weg. Alle curieuze details kloppen. Verder weet de schrijver aan het einde netjes alle losse eindjes aan elkaar te knopen.

Naast een meeslepend puzzelstuk, biedt De vlamberken bovendien een louterende zoektocht naar het verleden. Edvards ouders, die hij nooit bewust heeft gekend, laten hem aanvankelijk onverschillig: "Mijn verdriet, hoezeer ik dat ook probeerde op te wekken, was niet meer dan een kleurloze deken." Hem (en de lezer) wacht een bevrijdend inzicht.

Lars Mytting: De vlamberken Vert. Paula Stevens Atlas Contact; 429 blz. euro 19.99

undefined

Ode aan het hout

Lars Mytting (1968, Gudbrandsdalen) had baantjes als boerenknecht in Noorwegen en Canada, voor hij als redacteur in een uitgeverij ging werken. In 2006 publiceerde hij zijn eerste roman ('Hestekrefter'), in 2010 verscheen de opvolger ('Varofferet'). Bekend werd Mytting in Noorwegen met zijn non-fictieboek 'Hel ved', ofwel 'De man en het hout', dat nu tegelijk met 'De vlamberken' in het Nederlands verschijnt. Deze lyrisch-praktische gids doet haarfijn uit de doeken hoe de Noren met hout omgaan, van het hakken van bomen tot uiterst kunstige methoden om hout te stapelen. Ook kachels in alle maten en gewichten passeren de revue, naast tips over het maken van vuur. Het thema bleek de Noren aan te spreken; het boek werd een van de grootste verkoopsuccessen ooit. Myttings in 2014 verschenen roman 'De vlamberken', werd bekroond met de Prijs van de Noorse boekhandel.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden